Salyq qyspaghy: 500 myng kәsip jabylugha jaqyn...
Elimizdegi shaghyn jәne orta biznes ókilderin taghy bir «salyqtyq silkinis» kýtip túrghan synayly. Memlekettik kirister komiyteti (MKK) әzirlep jatqan jana týzetuler kýshine ense, elimizdegi 300 mynnan 500 myngha deyingi jeke kәsipker (JK) óz qyzmetin tolyghymen toqtatugha mәjbýr boluy mýmkin.
Salyq salasynyng belgili sarapshysy, Uchet.kz kompaniyalar tobynyng negizin qalaushy Maksim Baryshev osynday boljam jasap otyr. Mәselening mәn-jayy nede jәne jana reforma kimderding qaltasyn qaqpaq? Saralap kóreyik.
ENG TÓMENGI JALAQY ÓSKENIMEN, BASTY QAUIP ONDA EMES
Aldymen eng tómengi jalaqy (ETJ) mólsherining ósuine toqtalsaq. Búl kórsetkish mindetti zeynetaqy jәne әleumettik audarymdardy esepteuge tikeley әser etedi. Sarapshynyng aituynsha, jaldamaly júmysshylary bar kәsipkerler ýshin aitarlyqtay salmaq týspeydi, óitkeni naryqta eng tómengi jalaqy alatyn qyzmetkerler óte az.
Al jaldamaly júmysshysy joq, ózine formaldy týrde eng tómengi jalaqy taghayyndap qoyghan jeke kәsipkerler ýshin ay sayynghy tólemder shamamen 10 myng tengege ghana ósedi. Yaghni, belsendi júmys istep túrghan biznes ýshin búl asa auyr soqqy emes.
BASTY SOQQY: «ÚIQYDAGhY» KÁSIPKERLERGE SALYQ SALU
Naghyz dýrbeleng tughyzatyn janalyq — Memlekettik kirister komiytetining is jýzinde júmys istemeytin (әreketsiz) JK-largha qatysty úsynysy. Býginde elimizde tabysy joq, esep tapsyrmaytyn, biraq resmy tirkeude túrghan jýzdegen myng kәsipker bar.
«MKK eger JK әreketsiz bolsa da, odan eng tómengi jalaqy mólsherine qaray salyq jәne budjetten tys qorlargha tólenetin basqa da mindetti tólemderdi óndirip alu mýmkindigin qarastyryp jatyr. Qazir búl Ýkimet ýii men ministrlikterde talqylanuda», — deydi Maksim Baryshev.
Memlekettik organdar búl bastamany deputattar aldynda «JK retinde tirkelgen әrbir azamat ózi ýshin mindetti audarymdardy tóleui tiyis» degen uәjben negizdeui mýmkin.
NARYQTAGhY «JAPPAY JABYLU» TOLQYNY
Eger búl týzetuler qabyldansa, «qaghaz jýzinde» ghana túrghan kәsipkerlerge eki-aq jol qalady: ne qyzmetin resmy týrde uaqytsha toqtatu, ne JK-ny tolyq joy.
Búl kelesi jyly kәsipkerlik subektilerining jappay jabyluyna әkep soghady. Baryshevting esebinshe, jabyluy mýmkin 300-500 myng kәsipker — elimizde tirkelgen barlyq 1,7 million JK-nyng shamamen 30 payyzy!
Ayta keteyik, tazalau ýrdisi biyldyng ózinde qarqyn alghan. Últtyq ekonomika ministri Serik Júmangharinning mәlimetinshe, 2026 jyldyng toghyz aiynda elimizde 20 myng zandy túlgha men 356 myng jeke kәsipker esepten shygharylghan. Onyng 43 payyzynda mýldem tabys bolmasa, 21 payyzy ózin-ózi júmyspen qamtushylar (samozanyatye) sanatyna ótken.
Salyq organdarynyng «kólenkeli» ekonomikamen kýresip, tizimdi retke keltirgisi keletini týsinikti. Alayda, tabysy joq qarapayym azamattardy mindetti tólemdermen qyspaqqa alu — shaghyn biznesting tynysyn taryltyp, naryqtaghy belsendilikti odan әri tómendetui әbden mýmkin. Búl reforma biznes ortany sauyqtyra ma, әlde kәsipkerlikke degen qúlshynysty óshire me — uaqyt kórsetedi.
Ábil-Serik Áliakbar
Abai.kz