Júma, 20 Qarasha 2026
Janalyqtar 226 0 pikir 20 Qarasha, 2026 saghat 15:40

TMD elderining parlamentariyleri tranzit salasyndaghy yntymaqtastyqty talqylady

Suretti týsirgen: J. Júmabekov

Qúryltay Tóraghasy Aybek Dәdebay bastaghan Qúryltay delegasiyasyTýrikmenstannyng «Avaza» últtyq turistik aimaghynda ótken TMD-gha qatysushy memleketterding Parlamentaralyq AssambleyasyKenesining jiyny men 61-plenarlyq otyrysyna qatysty.

Qúryltay Tóraghasy plenarlyq otyrysta sóilegen sózinde 1991 jyldyn 21 jeltoqsanynda Almaty deklarasiyasyna qol qoyyluy TMD elderining tarihyndaghy manyzdy oqigha bolghanyn atap ótti. Býginde Dostastyq halyqaralyq dengeyde keninen tanylghan bedeldi ónirlik úiymdardyng birine ainaldy.

Suretti týsirgen: J. Júmabekov

– Býgingi tanda TMD bizding memleketterimizdin arasyndaghy sayasy dialogty, sauda-ekonomikalyq yntymaqtastyqty damytu jәne jan-jaqty mәdeniy-gumanitarlyq baylanystardy terendetu ýshin túraqty әri biriktirushi platforma retinde qyzmet etude. Sonymen qatar, parlamenttik birlik TMD ishindegi integrasiyalyq prosesterge erekshe qúqyqtyq túraqtylyq berip, Dostastyqtyng institusionaldyq negizin nyghaytuda manyzdy ról atqarady. Qazaqstan Respublikasynyng Qúryltayy úiym shenberinde seriktesterimen odan әri syndarly ózara is-qimylgha dayyn ekenin bildiredi, – dedi Aybek Dәdebay.

Suretti týsirgen: J. Júmabekov

Búdan keyin Qúryltay Tóraghasy әriptesterine Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyng bastamasymen elimizde jýrgizilip jatqan auqymdy sayasy reformalar turaly aityp berdi. Qogham Ádiletti, Quatty, Taza jәne Progressivti Qazaqstan qúru iydeyasyn qoldap, «Zang men Tәrtip» qaghidaty, el birligi men qoghamdyq kelisim tónireginde toptasty. Jalpyhalyqtyq referendum nәtiyjesinde jana Konstitusiya qabyldanyp, Viyse-Preziydent lauazymy engizilip, Qazaqstannyng Halyq Kenesi óz júmysyn bastady. Bes sayasy partiyanyng ókilderi engen bir palataly Qúryltay jasaqtaldy. Osylaysha, «Kýshti Preziydent – yqpaldy Qúryltay – esep beretin Ýkimet» tújyrymdamasy is jýzinde jýzege asyryluda.

Suretti týsirgen: J. Júmabekov

Memleket basshysynyng juyrdaghy Qazaqstan halqyna arnaghan Joldauy men songhy jeti jyldaghyjetistikterge toqtalghan Aybek Dәdebay Halyqaralyq valuta qorynyng boljamy boyynsha, Qazaqstannyng JIÓ 2026 jyly 400 milliard dollargha juyqtap, al onyn jan basyna shaqqandaghy ýlesi 19 myng dollardy qúraytynyn atap ótti.  2027 jyl eldi týbegeyli ózgertetin Jalpyhalyqtyq auqymdy qúrylys jyly dep jariyalandy. Barlyq ónirde joldar, әuejaylar, temirjol vokzaldary, densaulyq saqtau jәne basqa da әleumettik nysandar salynady. Sonday-aq Qúryltay Tóraghasy 2019–2025 jyldary Qazaqstangha 155,8 mlrd AQSh dollary kóleminde tikeley sheteldik investisiya tartylyp, 625 óndirisorny iske qosylghanyn jetkizdi. Búnyng bәri elimizding aldaghy damuyna berik negiz qalaydy.

Yntymaqtastyqtyng jana baghyttary turaly sóz qozghaghan Qúryltay Tóraghasy 9 qazanda Avazada ótken TMD memleketteri basshylary kenesining otyrysynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev atalghan úiymnyn 2035 jylgha deyingi damu strategiyasyn  әzirleu turaly bastama kótergenin eske saldy. Aybek Dәdebaydyn pikirinshe, qújatta elderding últtyq zannamalaryn ózara ýilestiru jәne parlamentter arasyndaghy yntymaqtastyqty damytu isinde Parlamentaralyq Assambleyanyng rólin naqty aiqyndau qajet.

Suretti týsirgen: J. Júmabekov

Qazaqstan delegasiyasy kólik salasyndaghy birlesken júmysqa qatysty da óz úsynystaryn bildirdi. Biyl mamyrda TMD ýkimet basshylary Qazaqstan Preziydentining bastamasymen әzirlengen negizgi kólik baghyttaryn ózara baylanystyru Tújyrymdamasyn qabyldaghan edi. Onda «birynghay sifrlyq dәliz» qalyptastyrugha erekshe mәn berilgen. Ol tasymal ýderisterin sifrlandyrudy, elektrondyq qújat ainalymyn engizudi jәne shekaradaghy rәsimderdi ózara ýilestirudi kózdeydi.Osyghan baylanysty Qúryltay Tóraghasy Assambleyagha TMD-nyng tranzittik-kólik әleuetin arttyrugha atsalysyp, búl baghyttaghy júmystargha qajetti parlamenttik qoldau kórsetudi úsyndy.

Otyrystyn kýn tәrtibine kóshken Aybek Dәdebay TMD elderi arasynda kóshi-qon ýderisterin retteuding ortaq tәsilderin qalyptastyru jәne kóshi-qon salasyn basqarudyng sifrlyq tetikterin damytu qajettigine nazar audardy. Jasandy intellekt pen jana tehnologiyalardy terroristik jәne ekstremistik maqsatta paydalanugha qarsy is-qimyldyng zannamalyq negizderine jeke toqtaldy. Qúryltay Tóraghasy zannama qazirgi syn-qaterlerge der kezinde jauap berip qana qoymay, jana tehnologiyalardan tuyndaytyn tәuekelderding de aldyn aluy kerektigin atap ótti. Búl rette qauipsizdikti qamtamasyz etu, innovasiyalardy damytu jәne azamattardyng qúqyqtaryn qorghau arasyndaghy tepe-tendikti saqtau manyzdy ekenin jetkizdi.

Sauda jәne әkimshilik kedergilerdi jon, investisiyalyq yntymaqtastyqty damytu, sonday-aq transshekaralyq su resurstaryn tiyimdi paydalanu mәseleleri de kýn tәrtibinde kóterildi.

Plenarlyq otyrys qorytyndysy boyynsha qatysushylar Kóshi-qonnyng ortaq kenistigi tújyrymdamasynyng jana redaksiyasyn, «Jasandy intellekt pen robototehnikany terroristik jәne ekstremistik maqsatta paydalanugha qarsy is-qimyl turaly» modelidik zandy, sonday-aq birqatar basqa modelidik zandar men úsynymdardy qabyldady.

Otyrys qarsanynda, 19 qarashada Aybek Dәdebay TMD PAA Kenesining otyrysyna qatysyp, әriptesterine Qúryltay deputattarynyng saylauynda Assambleya atynan bayqaushy bolghandary ýshin alghys aitty.

Assambleya ayasynda TMD PAA delegasiyalarybasshylarynyng Týrikmenstan Halk Maslahatynyng Tóraghasy Gurbanguly Berdimúhamedovpen kezdesuiótti.

Sonday-aq Qúryltay Tóraghasy Týrikmenstan Medjliysining Tóraghasy Duniyagozeli Gulmanovamenkezdesti. Taraptar parlamentaralyq baylanystardy damytu jәne eki el basshylary qol jetkizgen uaghdalastyqtardy jýzege asyru mәselelerin talqylady.

Sonday-aq Qúryltay deputattary TMD PAA-nyng Sayasy mәseleler jәne halyqaralyq yntymaqtastyq jónindegi túraqty komissiyasy men Qúqyqtyq mәseleler jónindegi túraqty komissiyasynyng otyrystaryna qatysty.

TMD-gha mýshe elderding Parlamentaralyq Assambleyasy 1992 jyly 27 nauryzda Almatyda qúrylghan. TMD PAA-gha Qazaqstan, Ázirbayjan, Armeniya, Belarusi, Qyrghyzstan, Resey, Tәjikstan jәne Ózbekstan kiredi.

Abai.kz

0 pikir