Düysenbi, 16 Qırküyek 2019
Ädebiet 8453 0 pikir 31 Tamız, 2014 sağat 00:28

Ayagül Mantaeva. JAUHAR

 

(äñgime)

 

     Biz ol kezde qwrbım Jauhar ekeumiz qalanıñ şetinde päter jaldap twratınbız. Tüngi klubqa, tanıs jigitter şaqırğan keşterge barmay, üyde kitapqa kömilip jatıp, bolaşaq hanzadamız turalı qiyaldaymız. Kafede tanısqısı kelgen jigitterge moyın bwrmay ekeuden ekeu otıramız.

– Ömir ötip baradı. Al biz tük te tındırğan joqpız. Sonda ömirge ne üşin keldik? – deydi ol betime swraulı jüzben qarap.

– Ölu üşin.

– Joq, men ömirge ömir süru üşin keldim. Biraq... bilesiñ be, men ılği da özimniñ beyitimniñ basında jılap otıramın. Älden soñ üyde otırğanımdı sezinem de qorqınıştan selk etemin.

–  ?..

–  Nege ündemeysiñ?

– Men özimdi wyıqtap jatıp, oyau jatqanday, oyau jatıp, wyıqtap jatqanday sezinem. Kün suıq küni ıstıqtap jüremin, al ıstıq küni toñıp jüremin.

Jauhar: – Keşe köpke deyin wyıqtay almay jattım. Äkem turalı oyladım. Ol özin özi joğaltıp alğan adam.  Bir uaqıtta köz aldıma appaq kebinge oranıp jatqan äkem keldi. Öksigimdi basa almay wzaq jıladım. Jarıqtı jağıp, aynağa köz saldım. Aynadan sırtqı keskin-kelbetimdi kördim, al közimniñ qaraşığınan işki jandüniemdi bayqadım. Sol sätte tiri äkemdi ölimge qimay wzaq jıladım. Bala kezimde äkemdi jek köruşi edim. Birde anam auruhananıñ aulasın sıpırıp tapqan jalaqısın «swrağanda beresiñ» dep qolıma wstattı. Äkem anamnıñ älgi aqşasın men jasırğan jerden wrlap, işip qoydı. Bala kezimde anamnan qattı qorqatınmın. Jüykesi şarşağan, aşulanşaq jan. Anamdı, özimdi, bauırlarımdı ayap jıladım. Bir qızığı, anam küs-küs qolımen mañdayımnan sipap,  til qatpay wzaq otırdı. Älden soñ:  «Şarşadım. Qwr sülderim jür. Sender üşin ömir sürip jürmin. Äytpese, men ölgen adammın ğoy» dedi bar bolğanı, – dep ünsiz qaldı.

Jauhardıñ közinen bir tamşı jas üzilip tüsti.

– Sen meni tüsinesiñ ğoy, – dedi mwñlı ünmen.   

– Adamdı adam tüsinbeydi, tüsinuge ğana wmtıladı.

– Meniñ şarap işkim keledi.

– Qızıq.

– Äkem işimdikke üyir bolğan soñ ba, bwl päleni wnatpauşı edim. Al bügin işem,  – dedi.

Ol dayaşığa şarap aldırttı. Şaraptı tıjırınıp wrttap otır.

– Men keşe jıladım. Sebepsiz... – dep kürsindi.

– Sebepsiz jılay almaysıñ. Bälkim, köz jasıñdı töguiñe sebepker bolğan oqiğa osıdan biraz jıl bwrın ötui mümkin. Bälkim, künderdiñ küninde öletiniñdi oylap, jalğan ömirdi qimauıñ mümkin. Quanu men jılaudıñ sebebi bolmay qoymaydı.

– Mümkin...

Ol mwñdana külip: – Men onı jaqsı da körmeymin, jek te körmeymin, – dedi.   

– Kimdi?

– ...

– Ä-ä... Ol jigitti meniñ suqanım süymeydi. Jasandı külkisinen jiirkenemin. Közderi de ötirik külip twradı.  

– Meniñ şınayı ömir sürgim kelmeydi. Bizdiñ qoğamda şınayılıq külki şaqıradı. Jasandı da ömir sürgim kelmeydi, jasandılıq jiirkeniş tuğızadı. Onıñ jasandılığı meniñ jäne seniñ şınayılığıñnan äldeqayda ädemi. Ol seni jaqsı köredi, – dep mwñlı jımidı.   

Jauharğa  jaratpay qaradım.

– Keteyik.  

– Estisiñ be, ol sağan ğaşıq.

Ol qolımen basın süyep, janarın tömen saldı. 

– Men onı süyip qalğan sekildimin.

– Men onday adamdı süymek tügili, jay adam retinde wnata da almaymın. 

– Adam adamdı tüsinbeydi, biraq tüsinuge wmtıladı degen sen emessiñ be? – dep köñilsiz ezu tarttı.                         

                                               *    *   *

   Jauhar künnen künge menen alıstap baradı. Ol mağan, men oğan böten adam sekildimin. Sol künderi älemde jalğız qalğanday boyımdı zildey mwñ basqan. Ol senbi, jeksenbi üyge kelmedi. Sebebin swrap edim, jauapsız qaldırdı. Älden soñ jastıqqa betin basıp, öksip-öksip jıladı. Jwbatpadım.

– Keşir. Men özimdi özim qazir şınımen joqtap jılap otırmın.

Ündemedim.

Odan keyin onıñ köz jasın körgenim joq. Jauhardıñ köz jasın mağan körsetpey jılaytının sezem. Ol mahabbattıñ emes, jalğan sezimniñ qwrbanı bolğanın bilmedi. Aynadağı öz beynesinen köz almay qarap twrğan Jauhar:

– Ömirge eşqanday wrpaq äkelgim kelmeydi. Qayğı, mwñ arqalap, ol da ömirden ötedi. Bir baqıtsız jandı ömirge äkelmey, sauap is jasağım keledi, – dep bet-aldı küle berdi.

Şoşıdım. 

Eki jwdırığımen qabırğanı wrğılap, basın soqtı.  Ernin tistelep, jılamadı.

–  Nege qorqıp twrsıñ? Qorıqpay-aq qoy, esim äli auısqan joq – dedi mağan mağınasız közqaraspen qarap.  – Sen adam tanidı ekensiñ. Ol – öte qorqınıştı adam.

Şaşın artına jılmita qayırıp jüretin, şegir köz, törtpaq sarı jigit päterin jalğa berip, basqa jaqqa ketip qalğan bolatın. Şegir köz jigit bizben körşi twrğanda da onı tım sirek köretinmin. Köre qalsam, boyımdı ürey me, älde jiirkenu me, äyteuir äldeqanday bir tüsiniksiz sezim bileytin. Ol meni körgende bayağıday jalğan jımimay, basın izep öte şığatın. Şegir köz jigitten jükti bolıp qalğan Jauhar auılına ketip, qalağa qaytıp oralmadı.

 

                                     *   *  *

     Arada bes jıl ötken.  Päter izdep jürip bayağı Jauhar ekeumiz twrğan üyge bardım.  Künniñ şuağına şomılıp otırğan,  mügedekter arbasına tañılğan jas jigit menen közin almay  qaradı. Tanıs beyne. Bayağı şaşın artqa jılmitıp tarap alatın şegir köz, törtpaq sarı jigit. Meniñ qadala qarağanımdı jaratpadı bilem.

 – Bügin menimen bi keşine barmaysız ba? – dedi kekesindi ünmen.       

– Uaqıtım joq. Päter izdeuim kerek.

– Onda meniñ jarım bolıñız. Päter mäseleñiz bir sätte şeşiledi.

«Ne degen parıqsız jan edi».

–  «Mügedektiñ äyeli bolam ba?» dep qorıqpañız. Därigerlerge sensem, köp wzamay jürip ketemin. Sosın ekeumiz üylenu toyımızda basımız aynalğanşa şır aynalıp val's bileymiz. Bal ayımızdı Europada ötkizemiz.    

– Men sizdi jek körem.

Mısqıldap küldi.

– Men de sizdi jek körem. Meniñ qanday adam ekenimdi bile twrıp,  qwrbıñızdı qorğamağanıñız üşin jek körem. Onıñ ölimine men ğana emes, siz de kinälisiz. Soqır sezimniñ qwlı bolğan qwrbıñızdı süygen emespin. Ol şırpı tigen qu şöptiñ tez janıp ketetinin bilmedi. Biraq siz qwrbıñızğa qarağanda aqıldı ekensiz.

– Siz onıñ ölgenin biledi ekensiz ğoy? 

Dausım sıbırlay şıqtı.

Sözimdi estimegendey aspanğa ümitsiz köz tikti. 

– Keyde oyğa batıp otırıp, ne oylağanımdı wmıtıp qalamın. Sebebi, men eşteñe de oylamağan edim. Keyde külip twrıp, jılağım keledi, mwñayıp twrıp, külkim keledi. Sebebi, men ömirdiñ qarapayım ekenin, tek onı özimiz kürdelendiretinimizdi tüsinem. Ömirdi tüsinuge wmtılğan sayın ömirim kürdelene tüsedi. Boyımda bir ürey bar. Betpe-bet keluden qorqatın saualdar janımdı jegi qwrttay jeydi, – dedi ol qamığıñqı ünmen. 

Üşinşi qabattağı bwrınğı päterimizdiñ terezesin közimmen izdedim. Bwl üyde Jauhar ekeumiz eşqaşan twrmağan sekildimiz. Jauhar körinetindey terezege soñğı ret köz tastadım. 

– Meni tastap ketpeñizşi. Men sizdi süyem ğoy, – degen jalınıştı dauıs qwlağıma talıp estildi. 

– Men de sizdi süyemin.

Şındığımdı özge tügili, küni büginge deyin özimnen jasırıp kelippin. Ärine, ol meniñ dausımdı estigen joq. Men ol kezde wzap ketkenmin.

Abai.kz

0 pikir