Jeksenbi, 26 Qañtar 2020
46 - söz 4525 0 pikir 1 Jeltoqsan, 2014 sağat 12:52

TÜZDE ADASQAN TÖRT KÜN

On altı jasar Dulat Mırzağali basına tüsken qiındıqtı jeñip şıqtı.

Jalpı biılğı jıl Nwra auılındağı T.Jürgenov atındağı orta mekteptiñ 11- sınıp oquşısı Dulat Mırzağali üşin eleuli auırtpalıqpen bastaldı. Däl jaña jıl bastalğan alğaşqı küni tört müşel jasqa tolatın äkesi Äbilseyit kenetten qaytıs boldı. Şeşesi Qarlığaş altı balamen qaldı. Otbasındağı balalardıñ ülkeni jäne kenjesi qız balalar. Qalğanı tört wl bala. Sondıqtan da Dulat äke şañırağın jalğastıratın ülkeni bolıp sanaladı. Özinen ülken  apası Rayhan Aqtöbe auıl şaruaşılıq kolledjinde oqidı.

Qalıñ jwrtşılıqtı dürliktirgen oqiğa mektep oquşılarınıñ küzgi kanikulı kezinde orın aldı. Nwra auıldıq okrugi ortalığınan jeti şaqırım jerdegi Mamır auılındağı üyine barğan Dulat «qolıñ tigende asau tayğa bas üyretip berersiñ» degen nağaşısı Jantaylaqtıñ ötinişin   jadında wstap jürdi. Zeynetkerlikke şıqqan nağaşı atasınıñ özimen qwrdas balası da bar. Alayda ol kisi Dulattıñ at qwlağında oynaytın eptiligin eskerip qolqa salğan edi.

Qaraşanıñ 10-ı küni erteñgilik sağat 8-diñ şamasında Dulat nağaşısınıñ üyine keldi. Ol jabağı kezinde bas üyretilip, qwnanında moynına qwrıq timegen asauğa, er toqım salıp, üstine qarğıp mindi. «Ibıray tamı» dep atalatın qorım ornalasqan qır betkeyine qaray atpen şauıp ketken Dulat sol ketkeninen mol ketedi. Nağaşısı bolsa “at äbden juasığan soñ qaytıp oralar” degen oymen beyqam jüre beredi. Balasınıñ qaytıp oralmağanınan sekemdengen Qarlığaş keşkilik Jantaylaqtıñ üyine kelip: «Dulattı qayda jiberdiñiz?» — dep swraydı. «Asaudı üyretip ketip edi, oralıp kelip qalar,» — dep jauap beredi ol kisi.

Qas qarayğan kezde ğana bükil auıl dürligip, Dulattı izdeuge şığadı…

Al asaumen qwyğıtqan Dulat auıldan jiırma şaqırımday qaşıqtıqqa wzap ketkenin sezbey de qaladı. Tüs qayta aynalanı qalıñ twman basadı. Aydaladan bir belgini bayqaydı. Qasında jol bar eken. Soğan tüsip alğandı jön köredi. Jayılıp jürgen bir top siır kezdesedi. Maldardı toptap aydağanımen, olar alğa baspaydı. Söytse, ol siırlardı dalağa qaray aydağan eken. Bwl äreketiniñ dwrıs bolmağanın Dulat keyinnen ğana sezedi. Äytpese siırlardıñ öristen qaytuın kütip, soñına erse, auılğa jeteri sözsiz.

Auıldan aydalağa wzap ketken Dulat öziniñ adasqanın añğardı. Bir bögetten ötti. Onıñ qay jer ekenin bilmeydi. Kişkentaevtar otbası osıdan eki jıl bwrın osı okrugtiñ Düken auılınan Mamırğa qonıs audarğan. Sondıqtan da Dulatqa bwl öñir tanıs emes edi. Astındağı atı äbden juasıdı. Atın şiliktiñ tübine baylap, üstindegi erin sıpırıp, toqımın öziniñ astına tösep, dalada tüneuge tura keldi.

Kelesi küni tañ alakeuimde oyanğan Dulat atın erttep jolğa şıqtı. Meñireu dala. Sol betimen örkeş-örkeş qwm taulardıñ üstimen ötti. Aydalada jalğız qasqırdı kezdestirdi. Alıstan qarap twrğan tüz tağısı attılı adamnan qaymıqsa kerek, öz jönimen kete berdi. Eşqanday iz joq, japan dalada tağı bir künin at üstinde as-susız ötkizgen Dulat keş bata qaytadan dalağa qondı. Ädettegidey atın jıñğılğa baylap, toqımın astına tösep, aydalada ekinşi kün tünedi. Dulat osı bir qiın künderde ömirge degen qwştarlığın, äyteuir aman-esen auılğa jetem degen ümitin üzbedi.

Tübinde bir qaranı kezdestirem degen ükili ümitin üzbegen Dulat üşinşi küni tüs qayta ien daladağı qaqırağa tap boldı. Mal baqqan äldekimderdiñ osında qonıstanğanın bildi. Qaqıradan pışaq, şırpı, şwbatılğan cellofan tabıldı. Sol mañaydan otardıñ izin bayqadı. Bwl kezde bir jağınan aştıq qısıp, ekinşi jağınan qara suıqtan jaurağan Dulat cellofandı kiimine orap aldı. Bauırjan batırdıñ maydanda osınday ädisti qoldanğanın estigeni bar edi. Şın mäninde de, cellofannıñ  jel ötkizbeuge äjeptäuir sebebi tidi. Atın irgege baylap, qaqıranıñ işine qona ketti. Alayda mwndağı wyqısı jaylı bola qoyğan joq. Tüsine auıldağı inileri kirip, tün ortasında şoşıp oyandı. Sol kezde  ülkenderdiñ estigen «aydalada iesiz qıstauğa qonuğa bolmaydı» degen qağida oyına oraldı. Qarañğı tünde qaqıradan şığıp, öziniñ üyrengen dağdısımen daladağı jıñğıldıñ tübine jatıp, köz ilindirdi.

Tüzdegi törtinşi kün Dulattıñ esinde tünekten jarıqqa alıp şıqqan sät retinde qaları anıq.  Mal otarınıñ izine tüsip jürgen attılı Dulat aydaladan traktordı kezdestirgende quanışında şek bolmadı.

Qwla tüzde kezdesken tehnikada eki er adam bar eken. Olar Dulattıñ jağdayın tez tüsinip, özderimen birge alıp jürgen suın, şayın, nanın berdi. Osılayşa öñ men tüstiñ arasında ötken sın sağattar artta qaldı. Atın dalağa twsap jiberip, jiırma şaqırımday qaşıqtıqtağı Irğız auıldıq okrugine qarastı Qalalıköl auılına traktormen jetti. Odan äri telefon baylanısı arqılı Dulattıñ otbasına, özin izdep tabanınan tausılğan barşa jerlesterine süyinşi habar jetkizildi…

Irğızda wstaz bolıp qızmet jasaytın, Dulattıñ äkesiniñ ağası Jienğali Kişkentay bılay deydi:

— Balanı bir qwday saqtadı. Dulat asau atpen ketken küni tünnen bastap auıldıñ adamdarı ayaqtarınan tik twrıp, jan-jaqqa izdeu saldı. Tek Mamırdıñ ğana emes, okrugtegi özge auıldardıñ adamdarı, audandıq qwzırlı orındar da osınau bir qısıltayañ kezde şın qinalıp, balanı izdestiruge atsalıstı. Olardıñ barşasına şın nietten alğıs aytamız. Dulat 13 qaraşada Irğızğa jetkizildi. Audandıq işki ister bölimine barıp, audandıq auruhanadan därigerlik tekseruden ötti. Dulatpen Irğız audanınıñ äkimi Mirhan Duanbekovtiñ özi de söylesti. Balamızdıñ ömir jası wzaq bolsın deymiz.

 

Al T.Jürgenov atındağı orta mekteptiñ direktorı Rulan Qoqımbaeva Dulattıñ ekpindi oqitın oquşılar qatarında ekenin aytadı. Qazir Dulat sabağına qayta kiristi. Onıñ aman-esen oraluın auıldastarı erlikke balaydı.

Marat MIRZALI.

Irğız audanı.

Derekközi: http://www.aktobegazeti.kz

0 pikir