Senbi, 29 Aqpan 2020
Bilik 5561 0 pikir 13 Qazan, 2014 sağat 16:58

ELBASI JÄNE «MÄÑGİLİK EL»

Eli - erge, eri - örge qaraytın jwrttıñ abıroyı men bet-bedeli ämanda biik bolıp, kez kelgen ortada qaymıqpay, aqiqat pen şındıqtıñ jüzine tura qarap söz alatını ras. Bügingi däuir sayasatkerleri memleketterdi halqınıñ sanımen emes, qoğamdağı mänimen, erteñge bet tüzegen köşiniñ sänimen bezbendeytin bolıp jür. Qazaqstan attı keşe ğana keñestik temirqaptal işiktiñ işinde aytar sözin jetkize almay, abızdıq uağızın ötkize almay, bodandıqtıñ bılapıt botqasımen tirligin ayırıp jürgen respublikanıñ bar-joğı  şirek ğasırğa jetpeytin merzim aralığında şığandap alğa şığıp, älem jwrtınıñ közine tüsip, ekonomikası men äleumettik salası, mädenieti men ädebieti qamşı taspası sındı körkem örilgen örkendi elge aynalsa, onda aynalayın Egemendik pen Twñğış Prezidentimiz Nwrswltan Nazarbaevtıñ asqaralı eñbegi bar dep tüsingen jön.

Keñester Odağı attı alıp derjavanıñ tigisteri boy-boy bop ıdırap, bwrınnan da aq nayzanıñ wşı, qalıñ äskerdiñ küşimen, täk-täkpen äreñ bas biriktirip otırğan respublikalar egemendikterimen eñirey tabısıp jatqan ereuil şaqtıñ alapat quanışınıñ soñı alapat joqşılıqqa, ile-şala Aziyalıq qarjı dağdarısına wlastı. Älem kartasındağı egemendi memleketterdiñ qatarın kürt toltırğan keşegi küngi bir körpeni jamılğan, kommunizmdi izdep sabılğan odaqtastarımızdıñ köpşiligi alaqtap, köziniñ ornına qwlağın körsetip qalğanı şındıq. Mine, däl osınday alaökpe şaqta jeke adamnıñ tarihtağı röli erekşe bolatındığı tayğa tañba basqanday däleldendi. Täuelsizdikti tek kemeñger de köregen, swñğıla sayasatker  basşısı  bar memleketter ğana saqtay alatınına köz jetkizdik. Aqıldıñ, sabırdıñ, tektiliktiñ zamanı tudı. Qazaqstandıqtardıñ däl osı bir esketti kezeñde asa abırji qoymağanı ras. Nege deseñiz, biz Nwrswltan Nazarbaev sındı erimizge qaradıq, soğan sendik. Al, ol kisi öz kezeginde jerge emes, örge köz tikti. Janarımen tım biikterdi şoldı. Zamannıñ da, onda tirlik etip jatqan adamdardıñ da, jasalıp jatqan qadamdardıñ da özgergendigin ol kisi jan düniesimen sezindi.  Jetpis jıl boyı qalıptasqan qoğamdıq formaciya qağidalarımen tirlik etu, eskirgen basqaru tehnologiyasımen ğwmır sürudiñ kelmeske ketkenin payımdadı. Jer şarınıñ är qiırındağı damığan memleketterdiñ jürip ötken joldarın zerttedi, tälim men tağılım jinadı. Aqıl –keñes aldım dep arlanbadı, basqa jwrttan is-täjiribe jidım dep qorlanbadı. Mine, solay, asa iri memlekettik isterdi jüzege asıru kezeñi bastalıp bergen.

Basşısı men qosşısı jwmılğan jwmırdıq sındı jaña memleketti tüp atası bir Türkiä bastap, qalğan älem jwrtı qostap moyındauğa mäjbür boldı. Änwranı kökke şalqığan, Eltañbasında jwrtınıñ saltı bar, Kök bayrağı közdi şarpığan, salt-dästüri imandılıq añqığan jañağı jas memleket endi kelip töl teñgesin älemdik aqşa alamanına qostı da jiberdi. Ärine, bwrındarı bol'şevizmniñ şiderisine şalınıp, sürinip-qabınıp  jürgen, ayaq astı täuelsizdik alğan, demokratiyanıñ ne ekendiginen habarsız jwrttı basqaru da Elbasığa köp qiındıq tuğızğanı ras. Ol üşin qos palatalı Parlament qwru qajettiligi tuındadı. Prezidenttik basqaru jüyesin engizbese bolmaytının tüsindi. 1995 jıldıñ jeltoqsanı jañadan şañıraq köterip, özi bi, özi qoja bop otırğan memleket jwrtınıñ esinde mäñgilikke qaldı: däl osı ayda twñğış ret parlamenttik saylau ötti. Qos palatalı, twraqtı türde qızmet atqaratın Parlament şañıraq köterdi. Bwl memlekettik qwrılım bügingi tañda dos süyinip, dwşpan küyinetindey tabıstarğa qol jetkizude. Keşegi küni bir tabaqtan as alğan odaqtastarımızdıñ basım böligi, qazirgi tilde TMD atalatın memleketter bizdiñ täjiribeni köşirip alıp jatsa, onı - mwnday mañızdı bastamanıñ avtorı Nwrwltan Nazarbaev sındı twlğanıñ kemeñgerligi dep qabıldağan jön.

XXI ğasır – sayasattağı qarama-qarsılıqtar ğasırı. Äsirese, bwl töñirekte älemdegi alpauıt atalatın derjavalar bir-birine qırği qabaq tanıtıp, tüymesin türtip qalsa mondanaqtay jer şarın kül-talqan etetin yadrolıq qarularımen ses körsetisip, jan alıp, jan berisken şaqta äri jas, äri täuelsizdikke jaña ğana qolı jetken Qazaqstan, onıñ Köşbasşısı Nwrswltan Nazarbaev jer betindegi Zwlımdıq ataulığa İzgilik pen Imandılıqtı qarsı qoydı. Atom qaruın şekteuge Ündeu tastadı. Älemde twñğış bolıp yadrolıq qarudan bas tarttı. 1991 jıldıñ 29-tamızı – jer betindegi atom poligondarınan bas tartudıñ märe küni. Tağı da Qazaqstan, onıñ beybit süygiş Elbası ülgi körsetti barşağa.  Poligon zardaptarınan qasiret şekken adamdardıñ zarı men öksigin, şeri men şemenin älem jwrtına jariya etti. Bwl – jer betindegi tirşilik ataulığa atom zaualı soñğı nükte qoyatın  aqtıq ğasır emes, izgilik üstemdik eter şattıq ğasırı boluğa tiis ekendigin älem qauımdastığına jetkizdi. Bar qızığın beybit tañnan kütip otırğan jer şarınıñ izgilikti niet etken külli elderi Imandılıq üni sañqıldağan Euraziya kindigindegi Qazaqstanğa jalt qaradı.

       - Semey yadrolıq sınaq poligonınıñ jabıluı – barşa qazaqstandıqtar üşin tarihi oqiğa. Biz jarılıstardı toqtatıp qana qoymay, älemniñ yadrolıq ömirine özgerister äkeldik,- degen edi sonda Nwrswltan Äbişwlı. Aqiqatı osı. Bügingi tañda älemniñ köptegen elderi yadrolıq qarudan bas tartıp jatsa, olar Qazaqstan basşısına qarızdar.

Mine, Qazaqstannıñ älemge tanıluınıñ bir parası osınday.

Qazaqstannıñ Birikken Wlttar Wyımına kirui – ülken oqiğa. Tınısımız da, örisimiz de keñeydi, jwmısımız da, barıs-kelisimiz de köbeydi. Bizder bügingi küni sol älemdik wyımdağı 193 eldiñ 151-imen sayasi-ekonomikalıq baylanısqa tüsip jatsaq, onda da Täuelsizdik pen onıñ avtorı Nazarbaev sındı twlğanıñ tereñ qoltañbası bar. Keñestik Qazaqstannıñ şetelmen sauda-sattığı eñ mıqtağanda Monğoliyadan qoy-eşki, toqtı-torpaq aydap kelumen şekteletin. Egemendik eñsemizdi tiktetti, tizemiz ben bügilgen belimiz  jazıldı. Basır bolğan közimiz aşıldı. Qazaqstannıñ Änwranı älem sahnalarında oynala bastadı. Ötken London Olimpiadasında bizdiñ Änwranğa älemniñ sport janküyerleri äbden bauır bastı: qatarınan 7 märte oynaldı Şämşiniñ «Qazaqstanı». Onıñ bireuin - Şığıstıñ ortekedey sekirgen äsem qızı Ol'ga Rıpakova oynattı. Soğan marqaydıq.  

Egemendiktiñ alğaşqı tañınan bastap-aq Elbasınıñ qolğa alğan şarualarınıñ bastısı – memleketimizdiñ ekonomikalıq küş-quatın arttıru, sol arqılı halıqtıñ äleumettik jağdayın ornıqtıru boldı. Şwğıl türde ekonomikalıq reformalar qolğa alındı, bwrındarı tüsimizge de kirmegen bağdarlamalar payda boldı. Jürek qan tamırları qızmetin toqtatqan auıl şaruaşılığın bılay qoyğanda, keñestik kezeñnen amanattalğan käsiporındar men alıp kombinattardıñ tınısı tarılıp, kökiregine sırıl aralasıp, barlıq pen joqtıqtıñ şekarasında jatqanına äbden közi jetken Elbası tañın tañğa wrıp, qarjılıq qorjını qomaqtı investorlar izdedi. Taptı da. Bügingi küni älemniñ köptegen elderiniñ swranısın qanağattandırıp otırğan Şığıs Qazaqstandağı Kazcink, ÜMZ, TMK sındı alpauıt käsiporındardı ajal auzınan alıp şıqqan bas otaşı, medicina tilimen örnekter bolsaq bas kardiohirurg ta elimizdiñ Twñğış Prezidenti ekendigin wmıtpayıq. Qazirgi tañda älemdegi eñ ozıq tehnologiyalarmen jabdıqtalğan zauıttarımız ben fabrikalarımız sapası men sanı qabattasa örilgen otandıq önimderdi köptep şığaruda. Ötken ğasırdıñ 90-jıldarınıñ basında janazası şığarıluğa şaq qalğan Qazaqstannıñ auılşaruaşılığı ekinşi qaytara tirilip, qazirde adam tanığısızday tür men tüske ie boldı. Elimizdiñ mal şaruaşılığı älemdik bäsekelestikke tötep berudi mwrat twtıp, asıl twqımdı mal ösirumen şwğıldanuda. Büginde qazaqtıñ wşı qiırsız dalasınıñ oyı men qırınan Avstraliya men Kanadadan, Angliya men Germaniyadan, tipti mwhittıñ arğı betindegi Amerikadan äkelingen twqımı erek mal körseñiz, tañ qaluğa orın joq. Ädetimizge, tirlik qağidalarımızğa aynaldı ol.

        Jerimiz wşan teñiz. Älemde jer kölemi jağınan aldıñğı ondıqtamız. Bar-joğı 17 million jwrtpen osınau alıp keñistikti igeru de qiın. Uayımğa, borkemiktikke salınuğa orın joq. Onı da qattı eskertken Elbası. Sandağan tıñ Jobalardı igerdik. Üdemeli industriyalıq-innovaciyalıq damu bağdarlamasın şwğıl jüzege asırdıq. Solar arqılı ekonomikalıq ösui jağınan älemdegi aldıñğı Elu eldiñ qatarına enip otırmız. Endigi mwrat – Otızdıq qwramına kiru. Keñestik däuirdegi agrarlıq salalarmen ğana şwğıldanuğa qauqarlı Qazaqstannıñ 20 jıl işinde däl osınday jetistikterge jetkenine täube dey otıra, tağı da Täuelsizdik pen Twñğış Prezidentimizge bas iyuge tura keledi.

        XXI ğasır – Eñbek ğasırı. Onı da esimizge Twñğış Prezidentimiz saldı. Ol:

 - ...Şındıqtı moyındayıq: bolaşaqta - XXI ğasırda tek Eñbek qana barlıq qazaqstandıqtardıñ äl-auqatqa jäne jaña ömir sapasına qol jetkizuin qamtamasız ete aladı. Men qazaqstandıqtardıñ äleumettik jañğırtu sayasatına qoldau körsetetinine, onıñ sırtında onı jüzege asıruğa barınşa tikeley jäne müddeli türde atsalısatınına meylinşe senimdimin,-degen. Sondıqtan da ol Jalpığa Ortaq Eñbek Qoğamın qwru qajettiligin alğa tarttı. Wlı Abaydıñ kögentüp filosofiyası Adam bol degen bir ğana wğımdı nasihattaytın bolsa, adam bop qaludıñ bastı qağidası Eñbek ekendigin esten şığarmayıq.

Qazaqstan 1991 jılı Täuelsizdigin jariyaladı. Odan beri de 22 jılğa tarta uaqıt ötipti. Desek te işi-sırtımız birdey täuelsiz el boldıq dep ayta alamız ba? Joq, ärine. Tipti täuelsizdik şejiresi 300 jıldıñ töñiregin şañdatıp jürgen Amerikanıñ özi älgindey tirkesti aytuğa qwdiretsiz. Täuelsizdik eldiñ ekonomikası men äleumettik salalarınıñ jappay damuı, asa ülken tabıstarğa qol jetkizui arqılı jüzege asatın sozılmalı process. Sondıqtan, Qazaqstanda jüzege asırılıp jatqan bügingi barlıq tirlik sol täuelsizdik uığın bekite tüsuge bağıttalğan şaralar keşeni dep tüsingen jön. Ötken küzde ötken «Nwr Otan» partiyasınıñ kezekten tıs XV qwrıltayında qabıldanğan Doktrina da sol şaralardı tolıqtıruğa kelgen mañızdı qwjat. Onda ruhani täuelsizdikke jetu joldarı saralanadı. Ol degenimiz - tilimiz ben dinimiz, mädenietimiz ben ädebietimiz, önerimiz ben tarihımız, saltımız ben dästürimiz. Sonımen birge jañağı qauzalğan wlttıq ruhaniyat uıqtarın bekitip, şañırağın şayqaltpay bolaşaqtıñ jasıl jağalauına tigetin bügingi jastar jäne olardıñ wrpaqtarı ekendigi, sondıqtan olardıñ bügingi tirligin oñaltıp, zamanaui bilimmen qarulanularına meylinşe oñtaylı jağday jasau, äleumettik mäselelerin retteu jayları  söz boldı. Partiyanıñ bwl Doktrinası – wlttıñ temirqazığı. Alaqwyın zamandağı kompası. Erteñgi ertegi künderine jetkizer jol kartası. Osı bir qalıñ jwrttıñ eleginen, mıñ san közdiñ süzgisinen ötip barıp qol qoyılğan tarihi qwjat ta Egemendigimizdiñ şar aynası. Elbasımız Nwrswltan Nazarbaevtıñ kemeline kelgen kemeñgerlik kul'minaciyası!

Mine, bizdiñ Täuelsizdiktiñ alğaşqı tañınan bastap nısanağa alğan Mäñgilik el ideyasına bağıttalğan saparımızdıñ ötken şağı osınday äñgime şertedi. Al, onıñ jaña paraqtarı kün sayın emes, sağat sayın tıñ jañalıqtarmen, sonı jaqsılıqtarmen tolığuda.

         Qazaqstan üşin küñgirt te körbilte soqpaqtı künder, tar jol, tayğaq keşu jıldarı artta qalğan sıñaylı. Büginde kemeñger Köşbasşınıñ kemel kerueni mäñgilik Baqıt, mäñgilik İzgilik, mäñgilik Jaqsılıq attı Jidelibaysınğa bağıt alıp, añqıldağan ätir iisti samalğa kökiregin süygizip keledi. Köş körkemdiginen köz sürinedi. Layım, osı saltanatımızdan, osı quanışımızdan ayıra körmese eken bizdi!

 

Tüsiphan Tüsipbekov,

«Nwr Otan» partiyası

Şığıs Qazaqstan oblıstıq filialı

 törağasınıñ birinşi orınbasarı

Abai.kz

0 pikir