Jwma, 24 Qañtar 2020
Bilgenge marjan 21335 4 pikir 26 Qañtar, 2016 sağat 12:57

EÑ...EÑ...EÑ...

1. Älemdegi eñ iri materik-Euraziya (54 mln km²)
2. Älemdegi eñ ülken şöl-Sahara (7 mln km²)
3. Älemdegi eñ iri dünie bölik-Aziya (44 mln km²)
4. Älemdegi halıq eñ tığız qonıstanğan kontinent-Europa (700 mln)
5. Älemdegi eñ suıq jer-Antarktida (83°S)
6. Älemdegi eñ biik tau-Gimalay (Djomolunga, 8848 m)
7. Älemdegi eñ wzın tau-And (9000 km)
8. AQŞ-tağı eñ biik sarqırama-Yosemitsk (739 m)
9. Soltüstik Amerikadağı eñ ıstıq jer-Ajal alqabı (57°S)
10. Solt. Amerikadağı eñ ülken el-Kanada (9mln 970 mıñ km²)
11. Solt. Amerikadağı eñ ülken köl-Joğarğı köl (82103 km²)
12. Älemdegi eñ ülken köl-Kaspiy (390 mıñ km²)
13. Älemdegi eñ tereñ köl-Baykal (1620 m)
14. Älemdegi teñiz deñgeyinen eñ tömen ornalasqan jer-Ghor oyısı (403 m)
15. Älemdegi eñ ülken tübek-Arabiya (3 mln km²)
16. Solt. jartı şardağı eñ suıq jer-Oymyakon (-71°S)
17. Älemdegi jauın-şaşınnıñ eñ köp tüsetin jeri-Çerapundji (jılına 12000mm)
18. Älemdegi eñ wzın äri endi tau jüyesi-Kordilera (wzındığı 
9000 km, endi böligi 1600 km)
19. Älemdegi eñ ülken aral-Grenlandiya (2 mln 176 mıñ km²)
20. Älemdegi eñ wzın jer astı üñgiri–Flint-Mamont (500 km)
21. Älemdegi eñ ülken tau mwzdığı-Habbort (145 km)
22. Älemdegi eñ biik ağaş-Sekvoyya (100 m)
23. Soltüstik Amerikadağı teñiz deñgeñinen eñ biik ornalasqan nüktesi-Mak-Kenli şıñı (6193 m)
24. Soltüstik Amerikadağı eñ ıstıq jer-Ölim añğarı (+57°C)
25. Soltüstik Amerikadağı teñiz deñgeñinen eñ tömen ornalasqan nüktesi-Ölim añğarı (86 m tömen)
26. Älemdegi eñ suı mol özen-Amazonka (6400 km)
27. Älemdegi eñ biik sarqırama-Anhel' (1054 m)
28. Älemdegi eñ ılğaldı j/e eñ jasıl materik-Oñtüstik Amerika
29. Älemdegi eñ iri estuariylıq özen sağası–La-Plata (eni 
220 km)
30. Oñt. Amerikadağı teñiz deñgeñinen eñ tömen ornalasqan nüktesi-Valdes tübegi (-40 m)
31. Oñt.Amerikadağı teñiz deñgeñinen eñ biik ornalasqan nüktesi-Akonkagua (6960 m)
32. Jer şarındağı eñ joğarğı temperatura-Afrikada tirkelgen (+58°C)
33. Qwrlıqtağı eñ iri januar-Afrika pili (7,5 tonna)
34. Afrikadağı eñ iri köl-Viktoriya (68 mıñ km²)
35. Afrikadağı eñ tereñ köl-Tangan'ika (1470 m)
36. Afrikadağı eñ iri sarqırama-Tugela (933 m)
37. Älemdegi eñ alasa materik-Australiya (biiktigi 215 m)
38. Älemdegi eñ qwrğaq materik-Australiya (2/3 böligi şölden twradı)
39. Australiyanıñ teñiz deñgeñinen eñ tömen ornalasqan nüktesi-Eyr köli (-16 m)
40. Australiyanıñ teñiz deñgeñinen eñ biik ornalasqan nüktesi-Koscyuşko (2228 m)
41. Älemdegi eñ tereñ mwhit-Tınıq mwhitı (11022 m)
42. Älemdegi eñ iri mwhit-Tınıq mwhitı (179 mln km²)
43. Älemdegi eñ ıstıq planeta-Şolpan (462°C)
44. Älemdegi eñ suıq planeta-Pluton (-235°C)
45. Älemdegi eñ jıldam planeta-Merkuriy (172 mıñ km/sağ)
46. Älemdegi eñ tığız planeta-Jer (sudan 5 ese tığızıraq)
47. Älemdegi eñ ülken janartau-Gavayyadağı Mauna-Lao 
(eni10 km, tereñdigi180 km)
48. Älemdegi eñ biik sönbegen janartau–Ohos-del'-Salado (Oñt. Amerikada, 6887 m)
49. Älemdegi eñ kişkentay qws-Kolibri (5 sm)
50. Älemdegi eñ jıldam qozğalatın qws-Itelgi (200 km/s)
51. Älemdegi eñ küşti ciklon-1991j, Bangladeştegi ciklon (138 mıñ adam qaza taptı)
52. Älemdegi eñ düley su tasqını-1888j, Australiyadağı Jaña Oñt. Uel's (biiktigi 1500 m)
53. Älemdegi eñ ülken bwrşaq-1970 j, Kanzasqa jauğan (şeñberi 44,5 sm, salmağı 1kg)
54. Älemdegi eñ qattı bwrşaq jauu-1888 jılı Ündistanda (246 adamnıñ ömirin qiğan)
55. Älemdegi eñ iri japıraq-Rafiya pal'ması (20 m)
56. Älemdegi eñ iri twqım-Kokos pal'ması (20 kg)
57. Älemdegi eñ ejelgi ösimdik-Kauçik ağaşı, antarktikalıq qına (12 mıñ jıl)
58. Älemdegi eñ auır jırtqış-Kasatka (salmağı 9000 kg, wzındığı 9 m)
59. Älemdegi eñ wzın qwrt-Solt. teñiz nemertini (55 m)
60. Älemdegi eñ ülken örmekşi-Qws jeytin örmekşi (228 sm)
61. Älemdegi eñ ülken şayan-Örmekşi-şayan (eni 2 m)
62. Älemdegi eñ auır jändik–Goliaf-qoñız (70-100 g)
63. Älemdegi eñ biik sütqorekti-Kerik (6 m)
64. Älemdegi eñ ülken tropikalıq orman-Oñt. Amerikada ornalasqan (6 mln km )
65. Älemdegi jeriniñ aumağı jağınan eñ ülken el-Resey
67. Älemdegi eñ wzın el-Çili (4300 km)
68. Älemdegi eñ qwrğaq jer-Atakama şöli (jılına 1 tamşı jañbır jaumaydı)
69. Älemdegi eñ auır jılan-Anakonda (200 kg)
70. Älemdegi eñ jıldam wşatın bunaqdeneliler-Inelikter (9km/sağ)
71. Älemdegi eñ biik şöp-Bambuk (25 m)
72. Älemdegi eñ tez ösetin şöp-Bambuk (künine 1m ösedi)
73. Älemdegi eñ qauipti sañırauqwlaq-Boz aramqwlaq
74. Älemdegi eñ ejelgi, tiri ağaş-Qılqandı qarağaylar (5000 jıl boyı tirşilik etip keledi)
75. Qwrlıqtağı eñ jıldam januar-Qabılan (100 km/sağ)
76. Älemdegi eñ wzın bwğaz-Mozambik (1670 km)
77. Älemdegi eñ wzın twşı köl-Tangan'ika (1470 m)
78. Älemdegi eñ ir qws-Afrika tüyeqwsı
79. Älemdegi eñ eski tau-Oral tauları (wzındığı 2,5 mıñ km)
80. Älemdegi eñ kişi mwhit-Soltüstik Mwzdı mwhit
81. Älemdegi eñ tereñ bwğaz-Dreyk bwğazı (5248 m)
82. Älemdegi eñ jılı quattı ağıs-Gol'fstrim
83. Älemdegi eñ suıq quattı ağıs-Batıs jelder ağısı
84. Älemdegi eñ iri sarqırama-Iguasu (eni 270 m, biiktigi 72 m)
85. Älemdegi teñiz deygeyinen eñ tömen ornalasqan nüktesi-Öli teñiz 
86. Älemdegi eñ twzdı teñiz-Qızıl teñiz
87. Älemdegi eñ ülken jäne eñ tereñ kan'on-Kolorado
88. Soltüstik Amerikanıñ suı eñ mol özeni-Missisipi (3268 mıñ km²)
89. Älemdegi eñ iri jäne twñğış aşılğan wlttıq park-Yelloustan 
90. Batıs jartı şardıñ eñ biik şıñı-Akonkagua (6960 m) 
91. Oñtüstik Amerikadağı eñ iri aralı-Ottı Jer (18 mıñ km²)
92. Älemdegi eñ iri oypat-Amazonka
93. Älemdegi eñ biik taulı astana – La-Pas (3630 m)
94. Älemdegi eñ iri marjandıq qwrılım-Ülken Tosqauıl
95. Australiyanıñ suı eñ mol özeni-Murrey (1057 mıñ km )
96. Australiyanıñ eñ iri köli-Eyr
97. Antarktida materiginiñ eñ biik nüktesi-Vinson (5140 m)
98. Antarktida materiginiñ eñ tömen nüktesi-Bentli oyısı 
(-2555)
99. Älemdegi eñ iri seysmikalıq beldeuler-Al'pi-Gimalay, Tınıq mwhitı
100. Älemdegi eñ biik tolısu tolqını-Fandi şığanağında tirkelgen (18 m) 
älem

Derekközi: surak.szh.kz

4 pikir