Jwma, 24 Qañtar 2020
Bilgenge marjan 21073 8 pikir 18 Naurız, 2016 sağat 11:16

"JELTOQSAN" OQIĞASINIÑ KE YBİR QWPIYALARI

Biıl KSRO-nıñ ıdırauın jedeldetken Almatıdağı Jeltoqsan köterilisine tura 30 jıl. 1986 jıldıñ 16 jeltoqsanında Brejnev alañına (qazirgi Respublika) jinalğan mıñdağan jas D.Qonaevtıñ qızmetten ketuine narazılıqtarın bildirip, QKOK-niñ 1-hatşısı bolğan Kolbinniñ ornına qazaq azamatın tağayındaudı talap etken bolatın. Jinalğan toptıñ oñaylıqpen taramaytının bilgen Keñes biligi jastardı alañnan küştep qudı.  

Jeltoqsan oqiğasında qanşa adamnıñ qaza tapqanı äli künge deyin naqtı emes. Resmi derekterde qaytıs bolğan tört adamnıñ ğana atı aytılsa, beyresmi derekközder marqwm bolğandar sanınıñ bwdan äldeqayda köp ekenin mälimdep keledi. Sonday-aq, osı köteriliske qatısqan 99 jas azamat sottalıp, 264 student oqudan şığarılğan.

Jalpı, Almatıdağı Jeltoqsan köterilisin postkeñestik elderdiñ sarapşıları KSRO-nı qwlatuğa birden-bir türtki bolğan oqiğa ekenin aytadı. Özge elder moyındağanımen, Qazaqstan biligi atalğan oqiğağa äli naqtı bağasın bergen emesi. Täuelsizdik alğalı beri osınau köterilis jay ğana "Jeltoqsan oqiğası" degen resmi atauğa ie. "Wlt-azattığın" aytpay-aq qoyayıq, tipti, "köterilis" degen bağa da berilgen joq.

Bwl öz aldına bölek äñgime, bizdiñ aytpağımız basqa. Nege ekeni belgisiz, Qazaqstan biligi "jeltoqsan" dese janı qalmaydı. Är jıldıñ 16 jeltoqsanı jaqındağan kezde universitet jataqhanalarındağı studentter auıldarına "quılıp", qaladağılarınıñ özi mwğalimderdiñ baqılauında boladı. Al, aza twtu küniniñ ornına memlekettik organdar jappay koncerttik bağdarlamalar, merekelik şeruler ötkizip, halıq sanasınan Jeltoqsan oqiğasın barınşa wmıttıruğa tırısadı.

Jalpı, Qazaqstannıñ täuelsizdik alğan küniniñ 16 jeltoqsanğa twspa-tws kelui kezdeysoqtıq emes sekildi. KSRO qwramında bolğan elderdiñ barlığı 1991 jılğı Tamız oqiğasınan keyin birinen soñ biri egemendikterin jariyalap jatqan. Tek Qazaqstan ğana aqırın kütip, jeltoqsanğa deyin uaqıttı sozıp otırıp aldı. Tipti, KSRO-nıñ mwrageri sanalatın Reseydiñ özi barlıq elge täuelsizdigin bergen twsta da bizdiñ bilik 16 jeltoqandı kütti.

Mine, qazaq egemendiginiñ ornauına sebep bolğan Jeltoqsan oqiğası 1991 jıldan beri tek mektep qabırğalarında ğana atalıp keledi. Bwl kün Täuelsizdik merekesimen twspa-tws kelgendikten respublika aumağında jappay merekelik şaralar wyımdastırıladı. Sondıqtan, biıl aytulı oqiğanıñ 30 jıldığına oray memleket birqatar şaralardı qolğa aluı tiis deydi tanımal jurnalist Marat Toqaşbaev.

Öziniñ Feysbuk-paraqşasına jazğan mälimdemesinde ol bilik eñ aldımen Jeltoqsan oqiğasına sayasi bağasın berui tiis ekenin aytı.

Biıl Jeltoqsan köterilisiniñ 30 jıldığı atalıp ötiletindigi barşağa mälim. Biraq ol kädimgi resmi şara retinde ataluı üşin oğan Ükimet qaulısı qajet. Tömennen qozğalıs bolmasa ol «jabulı qazan» küyinde qala berui de ıqtimal. Sondıqtan jwmıstar nısanalı jüru üşin qoğamdıq wyımdar atınan Ükimetke Aşıq hat äzirlengen dwrıs pa deymin. Aşıq hatta jeltoqsan köterilisine qatıstı is-şaralar tizbesin wsınğan jön siyaqtı. Şamamen tömendegidey is-şaralar tizbesin sizderdiñ nazarlarıñızğa wsınıp otırmın. Atap aytqanda ol mınanday şaralar:

1. 1986 jılğı jeltoqsan köterilisine sayasi bağa beru.

2. Bükil Qazaqstan boyınşa 1986 jılı jeltoqsan köterilisine qatısqan adamdardıñ tizimin tüzu. Bwl iske barlıq oblıs, audan, auıl, selolar boyınşa jürgizilui tiis. Tek Almatı qalası emes barlıq oblıstar boyınşa.

3. Kezinde jeltoqsan köterilisine qatısqanı üşin qudalanudan qorqıp, alğan jaraqatın, körgen azabın jasırğan adamdardıñ tizimin jasau. Qazaq halqı öz qaharmandarın biluge tiis.

4. Jeltoqsan oqiğasına qatısuşılarğa arnayı status belgileu. 

5. Jeltoqsan oqiğasına qatıstı «Jeltoqsan - KSRO ıdırauınıñ bastauı» degen taqırıpta halıqaralıq ğılımi-praktikalıq konferenciya ötkizu.

6. Jer-jerde äkimşilikter tarapınan jeltoqsanşılardı qabıldau wyımdastıru.

7. Qaytıs bolğan jeltoqsanşılardıñ eske alu «Tağzım» kitabın şığaru.

8. Mektepterde jas wrpaqqa jeltoqsanşılar köterilisiniñ män-mañızın tüsindiretin patriottıq lineykalar ötkizu.

9. Joğarı oqu orındarında «Allajar» fil'min körsetudi wyımdastıru jäne onı talqılau.

10. Elimizdiñ bolaşağı üşin küresken jeltoqsanşılardı marapattaytın «Jeltoqsan köterilisi» ordenin tağayındau jöninde wsınıs äzirleu.

11. Jeltoqsanşılarğa arnap Astana qalasında eskertkiş ornatu.

12. Jeltoqsanşı ardagerlerge qoğamdıq kölikte jüruge 50 payızdıq jeñildik beru, - deydi M.Toqaşbaev öz jazbasında.

Jeltoqsan taqırıbınan barınşa aynalıp qaşuğa tırısatın bizdiñ biliktiñ joğarıda atalğan talaptardı orındauı ärine, ekitalay. Degenmen, köp tükirse köl bolatının esten şığarmayıq.

Derekközi: sn.kz

Abai.kz

8 pikir