Jeksenbi, 19 Qañtar 2020
Adasqandar 3851 12 pikir 23 Mamır, 2017 sağat 10:20

5-6 jılda ölip tausılamız... süyegimizdi körden alıp, itine tastasa da erikteri

Soñğı jıldarı bizde  äsirebilgiş sayasattanuşılar payda boldı. Jası men jasamısı aralas. Qazaqtıñ tarihına qalam tartsa-aq boldı: «1917-jılğı Oktyabr' (Qazan) revolyuciyası, Lenin men Stalin, Keñes däuiri, 1941-1945 jıldarğı soğıs qazaqtıñ qasireti boldı» dep sayray jöneledi. Qazan revolyuciyası bolmasa (meniñşe, «revolyuciya» deu dwrıs siyaqtı; «töñkeris» bilik basındağılardı özgertedi, al «revolyuciya» bilik jüyesin özgertedi), Resey ornalasqan qwrlıqtı tügeldey orıstandıruğa kirisken 1-Petrdiñ Reseyi arı ketkende 1925-jılğa deyin qazaqtı da şoqındırıp, Ivanov, Sidorov... etip qorlap tınar edi. Jırau babalarımız sonı küni bwrın sezip, «Ker zamannıñ» kele jatqanın aşınıp ayttı emes pe?! Bügingi sayasattanuşı men tarihşılarımızdıñ qaysıbiri sonı zerdelemey, qazaqtıñ qazaqtığın, eliniñ eldigin saqtap qalıp, jerin mejelep bekitip bergen V.Lenindi, Keñes däuirin «kerzamandatıp» älek. Osı negizsiz äreket  turalı mına bir oyımdı aytudı wyğardım:

  1. «Ekinşi düniejüzilik soğısqa qazaqtar öz erkimen qatısqan joq», «9-mamır qazaq üşin qaralı kün» turalı.

«Wlı Otan soğısı» dep atalğan 1941-1945 jıldardağı şayqas – iä, şın mäninde düniejüzilik soğıs. Sebebi oğan ondağan eldiñ qatısı boldı.

KSRO-nıñ bolğanı, onıñ qwramına odaqtas respublika därejesinde Qazaqstannıñ da engeni – tarihi qwbılıs. YAğni odaqtas 14 respublika üşin KSRO ortaq Otan boldı. Gitlerşil faşister twtqiıldan bassalğanda «sovet halqı» delingen köp wlttı jwrt basqınşılarğa qarsı qol wstasa birge attandı. Öytpegende şe?!

Wlı Otan soğısın, ondağı jeñisti manswqtap, gitlerşilderdi joqtap, lañ saluşılar biraz elde payda bola bastadı. Reseydegi taqırbastar ma, Baltıq jaqtağı öjetter me, ärtürli atalatın toptar tipti jeñderine, tularına faşizmniñ «büyisin» (svastikasın) japsırıp alıp, Gitlerdiñ tuğan künin atap ötip, näsilşildik qwrtın qozdırıp, basqa wlttardı kemsitip, kisi öltirip te jür. Sankt-Peterburgtağı ol swmıraylardıñ köşede kele jatqan beytanıs, jazıqsız qazaq qızın qazağa wşıratqandarı keşe ğana emes pe?!

Elin, jerin faşizmnen azat etken sovet jauıngerlerine ornatılğan eskertkişterdi lastau, qiratu siyaqtı öreskeldik te kezdesip jatır. Gitlerşilderdiñ qasköyligin körgen, tüsingen nemis halqı özderin de, jer jüzin de faşizmniñ obasınan araşalap qalğan sovet soldatına Berlinde ornatılğan eskertkişke tiispeydi, al Resey, Baltıq elderi, t.b. qiratadı. Sonda olar, eger faşizm jeñgen künde, özderiniñ wşpaqqa şığatınına közderi jetkender me?!.

Sol soğısta KSRO jeñilse, ol onıñ qwramındağı barlıq respublikalardıñ, barlıq wlttar men wlıstardıñ jeñilisi bolmas pa edi?  Faşister slavyandardı ğana qırıp, özgelerge, mısalı, qazaqqa tiispeuge, dostasıp,  qwda bolısıp, qwyrıq-bauır jesip jüruge uäde berip pe edi? Söytken künniñ özinde ata-babası: «körşi haqısı – täñir haqısı» degen    qazaq äri tağdırlası, äri körşileri - orıs, qırğız, özbek, t. b. halıqtardan jırılıp qalar ma edi? Joq, qalmas edi! Faşizm jeñse, Qazaqstan da qwrdımğa keter edi. Endeşe, keybir «säuegöyler» aytıp jürgendey, 1945-jılğı mamırdıñ 9-nşı küni qazaq üşin qaralı kün emes! Jeñis merekesi küni! Qazaqtıñ qamın jegensitin sıñarezulerdiñ qazaqqa bwl kündi wmıttırğıları kelip jürgenderi - elin, jerin, keyingi wrpağın qorğap qwrban bolğan: Tölegen Toqtarov, Swltan Baymağambetov, Mänşük Mämetova, Äliya Moldağwlova, İzğwttı Aytıqov, Nwrken Äbdirov, Baubek Bwlqışev jäne basqa mıñdağan bozdaqtarımızdıñ, qanmaydannan jeñispen oralıp, küni keşe ortamızda jürgen: «Otan üşin otqa tüs, - küymeysiñ!» degen Bauırjan Momışwlı, Reyhstagqa tu tikken Rahımjan Qoşqarbaev, Keñes Odağınıñ eki märte Batırı Talğat Bigeldinev, Qasım Qaysenov, Hiuaz Dospanova, Mälik Ğabdullin, basqa da jüzdegen ağa-apalarımızdıñ aruağınan attap ketu! Büginde aldımızda aman-esen jürgen jeñimpaz qart  maydangerlerimizge  kül şaşu!

Aldıñğı jılı 9-mamırda Şığıs Qazaqstanda bolğanımda jası toqsandı artqa tastağan jauınger aqsaqal Uäjip Jeksenwlı: - Qarağım, Jeñis künin «qazaq üşin qaralı kün» dep aytıp, jazıp jürgen anau ülken-kişi şirkinderge ayta barşı, ne äke-şeşelerin, ne özderin gitlerşil faşist jauızdardan qorğap qalğan bizdiñ tam-twm jüykemizdi jwlmalamasın, 5-6 jıl şıday twrsın, biz ölip tausılamız, sodan keyin süyegimizdi körden alıp, itine tastasa da erikteri! –dep nalığanda betimmen jer basqanday küy keştim.

«Ötkenge oq atpa, ol öziñdi tabadı» deymiz. Al «atqıştar» qırda da, oyda da oqıranıp jür. Alayaq Hruşev bastap, onıñ soyılsoğarları, işterinde qayran qazekemder de bar, ökpeleri qabına qostap, ötiriktiñ nısanasın  taptı. Hruşevşıldardan tüñilgen ziyalılardıñ biri – francuz ğalımı, jazuşı, qoğam qayratkeri Roje Garodi:  «Eger ol (Stalindi  aytadı, - Ğ.Q.) adami közqaras boyınşa qımbatqa tüsken, biraq maqsat-müdde twrğısında teñdessiz küş-qayrat jwmsamasa, biz bügin Osvencim däuirinde jürgen bolar edik».

Özgeniñ önegege tatımas qiyampwrıstığına özeureytinder eñ bolmasa osı sözdiñ törkinine oy jiberse ğoy!

  1. Jalğan cifrlar jayı.

Reseydiñ daqpırt-dabıra, ösek-ötirik körigin kümpildetuşileri tobına eliktep, jalğan cifrlardı ösire maldanıp jürgen äsiresayasatşıl qazekemder mına derekterge köz salsa, oylansa, äste teris bolmas edi:

1941-1945 jıldardağı soğıs jayın jan-jaqtı zerttep, naqtı derekterdi jinağan Resey Qorğanıs ministrliginiñ komp'yuterlik bank ortalığı mınaday mağlwmat berdi:

KSRO Armiyası men flotınıñ maydandağı şığını - 6,1 mln. adam;  faşisterdiñ twtqınında  qaza bolğandarı - 2,5 mln.;

faşister basıp alğan jerlerde öltirilgender -  17, 6 mln.

YAğni KSRO  şığını  -  26, 2 mln. 

Germaniyanıñ jalpı   şığını - 7, 2 mln.

AQŞ, Angliya, Franciya, Japoniya jäne basqalardıñ jalpı  şığını - 1  mln. adam  şaması.

Demek, 1941-1945 jıldardağı  soğıs qwrbanınıñ jalpı sanı - 34,4   million adam.

Al sayasi boyaulı «qızıl qırğın» kezeñinde KSRO-da qanşa adamnıñ qaza tapqanı turalı da san qilı derek bar. Alayda olardıñ eñ tiyanaqtısı -  Hruşevtiñ  bwyrığı boyınşa KSRO Bas prokurorı R. Rudenko, İşki ister ministri S. Kruglov, Ädilet ministri K.Gorşenin komissiyası jürgizgen tekserudiñ nätijesi mınaday (08. 12. 1953 j.): 1921-1953 jıldar aralığında qılmıstıq jazağa tartılğandar – 3. 777. 380 adam, odan  atılğanı – 642. 980, qalğandrı – 10-25 jılğa lager' men türmege kesilgen. Bertinde anıqtalğanınday, bwlardıñ işinde «halıq jauı» delingender – 1.344.923 adam. Odan atılğanı  - 181.692.

Üş salanıñ mağlwmatı aldına barğanda Hruşev: «Mwnıñ eşkimge keregi joq!» dep doldanıp, üsteliniñ suırmasına tastay salğan da, partiyanıñ HH-s'ezindegi «qwpiya» delingen şılği ötirik bayandamasında: «Stalindik repressiya jıldarı 10 million adam qwrban boldı!» dep, resmi derekti üş eselep tepsingen. Sol-aq eken, bastapqı cifrdı «tüzetuşiler» köbeydi. Mısalı:

D. Volkogonov pen R. Medvedev – 5 million;

A. Antonov-Ovseenko – 16 million;

YU. Feofanov – 16-20 million;

A. Kirillov – 40 million, -dese,

«orıstıñ wlı jazuşısı» A.Soljenicın Frankonı qoldau üşin 1976-jılı Ispaniyağa «tarihi» sapar şekkeninde: «stalindik socializm 110 million adamdı qwrttı» dep, 1938-jılı  halqı 168 million KSRO-nı kartadan öşirip tastay jazdadı.

Reseyde  tarihi şındıqtan osılayşa botqa jasap, «...jer örteuşiler» köbeyip baradı. Olardı keşe: alayaq hruşev-soljenicın-volkogonov... tobı jetektese, büginde: arandatqış suvorov-mleçin-radzinskiy-svanidze... tobı jetektep jür. Osılay boların I.Stalin 1939-jılı Reseydiñ körnekti diplomatı A.Kollontaymen swhbatında aytıptı. Oqılıq: «...Mnogie dela naşey partii i naroda budut izvraşenı i oplevanı prejde vsego za rubejom, da i v naşey strane toje. Sionizm, rvuşiysya k mirovomu gospodstvu, budet jestoko mstit' nam za naşi uspehi i dostijeniya. On vse eşe rassmatrivaet Rossiyu kak varvarskuyu stranu, kak sır'evoy pridatok. I moe imya toje budet obolgano, oklevetano. Mne pripişut mnojestvo zlodeyaniy.

Mirovoy sionizm vsemi silami budet stremit'sya uniçtojit' naş Soyuz, çtobı Rossiya bol'şe nikogda ne mogla podnyat'sya...

Vozniknut nacional'nıe gruppı vnutri naciy i konfliktı. Poyavitsya mnogo vojdey-pigmeev, predateley vnutri svoih naciy.

V celom v buduşem razvitie poydet bolee slojnımi i daje beşenımi putyami, povorotı budut predel'no krutımi. Delo idet k tomu, çto osobenno vzbudorajitsya Vostok. Vozniknut ostrıe protivoreçiya s Zapadom...».

Arandatqıştar A.Kollontaydıñ Resey Federaciyası Sırtqı ister ministrliginiñ mwrağatında saqtaulı kündeliginde bar bwl swhbattı joqqa şığaruğa jantalasıp: «Swhbat bolmağan!», «Swhbattı bireu oydan şığarğan!» dep betpaqtanıp, sionizmniñ diirmenin tartısıp jür.

Meniñşe, KSRO tarihı, zaman ağımına oray onıñ bir bwtağı bolğan Qazaqstannıñ tarihı «tistiler men tırnaqtılardıñ» jemi bolıp qala bermeydi, Şındıq söz alar kezek keledi!

Hruşevtıñ sonau «qwpiya» bayandamasın «şılği ötirik» deu sebebim - belgili tarihşı G.Ferrdiñ «Antistalinskaya podlost'» attı kitabın  oqıp, ilanğanım. Avtor Hruşevtıñ SOKP HH-s'ezindegi  bayandamasında Stalinge taqqan 61 ayıptıñ  bäri ötirik ekenin qwjat tilimen däleldep, «Suayttıqtıñ älemdik ülgisi» dep tüyipti. Hruşevşıldar sol «ülgini», mine, 61 jıl boyı alaswra nasihattap keledi, - balşıqtarı solay ilengen ğoy!

Ğabbas QABIŞWLI

Abai.kz

           

12 pikir