Beysenbi, 14 Qaraşa 2019
Din 14610 87 pikir 4 Mausım, 2017 sağat 22:42

Namazhan jigitter Sağadievtiñ jarğısına qarsılıq körsetti

2 mausım küni jwma namazınan şıqqan qırıq şaqtı namazhan jigitter  Jıloy audandıq bilim beru ortalığı ğimaratına qaray bet alğan. Olardı dürliktirgen närse – bilim ministri Sağadievtiñ oramalğa baylanıstı mektepke engizgen jarğısı bolatın. Qısqası, 1-şi qırküyekten bastap mektepke qız balalar oramal tağıp kelmeydi. Jarğınıñ mätini osınday. Qay zamanda da mwsılmanşılıqqa keletin sınaq pen zardaptıñ kezekti ürdisi. Bwdan kim ne wttı, neden wtıldı?

Mwsılman balası eki mäselede qaytpaydı. Birinşisi, päk dinine, Qwran kitabına, taza wstanımına tiisse, ekinşisi, qız bala men äyel adamnıñ Alla bwyırğan jabındı kiimine tiisip jalañaştamaq bolsa. Oramal mäselesi naqtılanğan, ol – parız! Osı mäselede öz halqına ara tüsip, ministrlermen kelisimşart jürgizedi degen QMDB-ıñ tirlikteri eriksiz qarnıñdı aştıradı. «Din men sayasat bölek» dep jaq aşpay otıru QMDB ökilderine say ma? Sonda, jarğı şığarğış, bilim ayasındağı kökiregi oyau, közi aşıq degen ziyalılardıñ közqarasında Alla parızı Sağadievtiñ jarğısınan tömen bolğanı ma? Älde bäzbireuler Sağadievtiñ auzımen oraq orıp, qolımen ot kösep mwsılmanşılıqqa körsetip otırğan qırı ma?

Jaraydı, 1-qırküyekten bastap qız balalar mektepke oramalmen kirgizilmeydi eken, Sağadievtiñ jarğısına bola mwsılmanşılığın wstanğan ata-ana qızdarınıñ oramaldarın şeştirmeydi eken, sonda bwl teke-tirestiñ artı nege alıp keletinin sarapşı mamandar oy eleginen ötkizip kördi me eken? Ärine, el bolğasın tärtip kerek. Betin tügel twmşalağan, jartılay betperde kigen, bir közin japqan, eki köziniñ arasın bölip qoyğan, qara jamılğan, t.s.s özge wlttıñ hidjaptı ärlendirgen saltı bizge qajeti joq. Degenmende, daudı uşıqtıra bergenşe onı qazaqilandıru jolın nege qolğa almasqa? Mısalı, qız bala baliğatqa jetken soñ oramalın artqa qaray ädemilep sändep taqsa, tüsi bizdiñ tuımız ispettes aspan kök bolsa, kiiminde qazaqi naqıştalğan türli oyuları bolsa qanday jarasımdı bolar edi. Sonda nağız qazaq, mwsılmannıñ sipatı körinis tabar edi. Biz osı äreket arqılı da tarihta ğasırlar boyı mwsılmanşılığımızdı qalay wstanğanımızdı özge wlttarğa körsetip nasihattağan bolar edik. Bwl da bir sektant, missionerlermen küresimizdiñ tıñ ädisi bolıp qalar edi.

Älde Sağadievtiñ oyı mwsılman qızdarın oqıtpau ma, älde eldegi mwsılmanşılığın wstaytındarmen sanaspau ma? Osı mäselede (qoñırau şalıp keluimdi ötingesin) bilim beru basşısına anıq-qanığın bilu maqsatımen qasıma jinalğan jamağattıñ bir ökilin alıp işke kirdim. Oqu-oşağınıñ basşısı külimdep bizdi biyazı qabıldadı. Salihalı mämlede swhbattasa bastadıq. Maqsatımız – arbanıñ sınbay, ögizdiñ ölmeui edi. Äyteuir bir beybit şeşimge keludi közdedik. Oraza ayında namazhan bauırlardıñ wnjırğası tüsip jürgeni de obaldau. Oqu-oşağı basşısı audan äkimi orınbasarı Ömirbaev Nwradindi de şaqırıp qoyğan edi. Kökeydegi küdikti seyiltip, ornına ümit suın bürkip, köñilimiz hoş küyde otırğan edik, suıt kelgen äkim orınbasarı terligin basa almay birden qatu qabaq tanıttı. Şaması jinalğan toptı men wyımdastırıp, ılañ şığaru maqsatında kelgendey topşıladı bilem. Bizdiñ bülikşi emes ekenimiz, kerisinşe osı eldigimiz üşin qanday ma mäsele bolsa da ayanbay ter tögetindigimizdi Jıloy halqı tügel biledi desek te boladı. Döñgelek üstel jiılısı «äup» degennen qwrdımğa ketti. Osınday jiılıp qalğan jamağattı peyili bwzıq bäzbireulerdiñ basqa arnağa bwrıp ketu qaupi bar ekenin tüsindirmek boldım. Alayda, äkim orınbasarı: «Jasap körsin, kirsin osıdan işke basa köktep, köremiz ğoy artınıñ ne bolatının, zañ bar, qolda derek bar» - dep, ertip kelgen policiya qızmetkerlerine iek artıp ayrıqşa minez tanıttı. Bwl öte dwrıs emes söz edi. Qanday da bir jamanat orın alıp ketse, jaman aytpay jaqsı joq degendey kenet adam şığını orın alıp jatsa, äkim orınbasarı jauap bere almaytını anıq qoy. «Zañ ortaq, orındau parız» - dep, qatıp qaldı. Sağadievtiki zañ ba sonda?

QR zañı boyınşa QR azamattarınıñ wstanğan dinine, salt-dästüri, oy-sanasına, kiim-kiisi, tür-sipatı, t.s.s wstanımdarına til tigizuge, keketip-mwqatuğa, kelemejdeuge bolmaytının, onday närseler orın alğan jağdayda qılmıstıq is qozğalıp jazağa tartu közdelgeni turalı baptardıñ barı da aytılğan. Sonda biz öz zañımızğa özimiz qarama-qayşı is-äreket jasap otırmız ba? «1-şi qırküyekte oquşı qız bala mektepke oramalsız keledi, biz bwl bwyrıqqa bağınuımız kerek, eger ata-ana baldarın sabaqqa jibermese olarğa zañ, küş qoldanılıp sotqa beriledi» - dedi. Bwl jeri endi aqılğa sıyımsız tompaqtau bolıp ketti. Sebebi, tügel ata-ananı negizsiz türmege toğıtu damığan zaman, biikke samğağan el, salauattı ömir saltın wstanğan ziyalılardıñ isine say ma? Ol bolmaydı da, äri külkili närse. Bar närse tügesilip endigi kezek elimizdegi mwsılmandarmen oynau qaldı ma?

Bwl jerde ülken bir sebep bar. Qazaqstanda, onda ömir sürip jatqan qazaq halqında «men balamdı mektepke oqıtpaymın» degen pikir äli qalıptaspağan. Onday oyğa berilulerine jol da aşpau kerek. Patşamızdıñ: «Är Qazaqstandıq jastardıñ közi aşıq bolu kerek» degen sayasatı, 100 mektep, damu, alğa wmtılu, özge elderdi basıp ozu sekildi sayasattarı qayda qalmaq? Bilim ministriniñ özi sınıqtı sıltau qılıp oquşı aldına böget salıp qoyıp otırğan. Arğı jağı mwsılman wstanımına, Alla bwyrığı oramalğa qarsı küres jariyalau sekildi. Bolmasa, şıbınnan pil jasaudıñ qanday qajettiligi bar? Qay tarihtı aqtarsañ da, qay däuirge üñilseñ de islam dinine qarsı şıqqandarğa jeñis joq. Ateister mektebin köbeytip, meşitterdi tügel qiratqan Leninniñ özin jer qabıldamağan. Al sol Lenin perğauınnıñ oqiğasın bilmedi deysiñder me? Sondıqtan da oylanatın jağday köp.

Biz orısı köp Pavlodar men Petropavl qalası emespiz, bizde säl mentalitet bölek, işki jarğını işki jağdayattar arqılı bir jağadan bas, bir jeñnen qol şığarıp, mäslihatqa wsınıp, Jıloydıñ bar ziyalılarımen döñgelek üstelde bas qosıp, hat arqılı, sot arqılı kelisimşartqa kelip, sanalı türde ädemi etip ornına qoyuğa zor mümkindikter bar. Bir ğana audan äkimi orınbasarı ne şeşsin, ortaq til tabılmağasın, is nasırğa şappay twrğanda biz ornımızdan twrıp jönimizge kete bardıq. Ol – qol köterdik degen söz emes. Kelesi baspa, kelesi qadamğa ayaq basuımızğa tura keldi. Bwğan qatıstı senderdiñ közqarastarıñ qalay?

Twrar Şapqara

Abai.kz

87 pikir