Düysenbi, 10 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 98701. Jazılğandar — 72273. Qaytıs bolğandar — 1058
Jañalıqtar 1705 0 pikir 5 Qañtar, 2011 sağat 07:03

Mwhtar Şerim. Rahmet, sağan RNN!

Meni wrıp öltiretin adam joq! Wrıp öltirgisi keletinder kektenip jürgen bolar, küyip ketemin de, jüdä wmıtşaqpın ğoy! Medicina tilimimen aytqanda sklerozbın...

Bilmeymin, birdeñege kerek bolıp, jwmıstan üyge qwyınday qiındatıp jettim de, jelkemdi jeti ret qasıp, terlep-tepşip sasıp, auzımdı apanday aşıp, qaqidım da qaldım.

--Türiñe twz sebilgendey äbirjip ketipsiñ, jayşılıq pa?-dep swradı äyelim Qatipaş.

--Nege keldim eken? Esimnen şığıp ketti...

--Esiñdi eşki müjip tastağan, sen öz atıñdı da wmıtıp qalarsıñ mına türiñmen! Atıñ kim al, ayta qoyşı?

--Qazir, jeke kuäligime qaray qoyayın, oyebay, kuäligim qayda? E-e, RNN-ge kelgen ekenmin ğoy.

Meni wrıp öltiretin adam joq! Wrıp öltirgisi keletinder kektenip jürgen bolar, küyip ketemin de, jüdä wmıtşaqpın ğoy! Medicina tilimimen aytqanda sklerozbın...

Bilmeymin, birdeñege kerek bolıp, jwmıstan üyge qwyınday qiındatıp jettim de, jelkemdi jeti ret qasıp, terlep-tepşip sasıp, auzımdı apanday aşıp, qaqidım da qaldım.

--Türiñe twz sebilgendey äbirjip ketipsiñ, jayşılıq pa?-dep swradı äyelim Qatipaş.

--Nege keldim eken? Esimnen şığıp ketti...

--Esiñdi eşki müjip tastağan, sen öz atıñdı da wmıtıp qalarsıñ mına türiñmen! Atıñ kim al, ayta qoyşı?

--Qazir, jeke kuäligime qaray qoyayın, oyebay, kuäligim qayda? E-e, RNN-ge kelgen ekenmin ğoy.

Al, sodan RNN-imdi izdeyin... Jer jwtıp, şaytan şaşınıñ arasına qıstırıp ketti me, joq! Seyfimniñ işin otız eki ret qarap şıqtım. Nebäri altı jüz mıñ dollar, eki jüz elu mıñ yuan', üş jüz mıñ rubl', eki jüz mıñ manat, jüz seksen segiz mıñ eurom ğana twr... Bir tiın teñgem joq eken. Ne degen qayırşılıq edi deseñizşi!  Äne, oblıstıq mäslihat hatşısında mıñ teñge de joq! Joqqa jüyrik jetken be, qwrıp ketsinşi, RNN-im qayda twr eken? Äyelim ekeumiz otız üş bölmeli  tört qabattı üyimizdiñ astan-kesteñin şığardıq. Künde şäy işip jürgen şäynektiñ işine deyin qaradıq. Joq! Endi bayqappın, bizde barlığı 33 bölme bar eken goy! Onıñ 23-i bos twr...  Al, bılayğı jwrt ülesker bolıp, päterge qoldarı jetpey, narazılıq şerulerine şığıp jür. Özime- özim äbden wrıstım. Qabırğada iluli twrğan, ramasına altın jalatılğan portretime qarap, oy, äbden wrıstım. «Äy, sen kimniñ arqasında bayıp aldıñ? Halıqtıñ arqasında! Jekeşelendiru kezinde memlekettik nısandardı bolmaşı teñgege satıp aldıñ! Sayabaqtı da jekege aynaldırıp, işinde şäniip jatıp aldıñ! Söytip, baylıqqa belşeñnen batıp aldıñ! Sende bet joq eken!»- dedim ayqaylap. Portretimde «ün» joq, beti bılq, büyregi bülk etpeydi!

- Nemenege ayqaylap twrsıñ?-dep Qatipaşım jetip keldi, -Tu-u, adasıp kettim, bölmelerden!  Seni äreñ taptım ğoy!

- Meni qaytesiñ, RNN-di taptıñ ba?-dedim men jındanıp.

- Osı sen Djipiñniñ bez kämirnıy ballondarınıñ işine tığıp qoyğan joqsıñ ba?

- E?

- Sonıñ işine öziñniñ jasırın biznesiñ marihuananı salıp jatuşı ediñ...

- Jap auzıñdı! Aqırın!

Al, kelip, RNN-di izdeyik.Bir bölmeden äyelimniñ swñqıldağan dausı şı­ğadı... Äreñ izdep tauıp, esikti aşıp qalsam, Qatipaşım qapşıqtı qwşaqtap jılap otır! Söytsem, qapşıqtıñ işindegi onı-mwnılardıñ işinen meniñ saunada qızdarmen tüsken suretterimdi tauıp alıptı!

- Mınau kim? Sen be?-deydi äyelim benzin işip qoyıp, endi lapıldap ja­nay­ın dep twrğanday...

- Tanımaymın...

- Mınau sen ğoy!

- Bir jerden körgen adamım siyaqtı...

Qatipaşım suretterdi jırte-ep jırtı-ep tastap, ayağın aspanğa köterip jata qaldı. Ökpelegende söytetin ädeti bar. Aspanğa qarap qalğan ayaqtarın tömen tüsirip, köz jastarın tilimmen jalap qwrğatıp, «bwl komp'yuterde dwşpandarım ädeyi jasağan kollaj» -dep sendirdim de, qwrıp ketpegir RNN-di izdeuge köştik. Bir kezde kelesi bölmeden äyelimniñ şıñğırıp jılağan dausı şıqtı. Şıqşıtımdı şaytan tistep alğanday, tiksine  jetip barsam, äyelim bir qapşıq wndı qwşaqtap jılap otır. Söytsem, wnnıñ işinen bwrınğı segiz äyelimniñ suretterin tauıp alıptı!

- Seniñ segiz äyeliñ bolğan eken ğoy!-deydi ol bomba jwtıp alğanday.

- Qaydağı segiz?-deppin men.

- Sen bwrın tört-aq ret üylenip, tört-aq ret ajırasqanmın dep ediñ...

- Qalğan törteui esimnen şığıp ketipti... Mınau-- Qiyargül, segizinşi klas­ta oqıp jürip üylenip, mektep direktorı wrısqan soñ ajırasıp ketken­biz, mınau -  Piyazgül, qarañğıda kislota işip qoyıp, işi qaynap ölgen, mınau-Säbiz­bike, bilmeymin, asılıp ölgen äyteuir... Mınau Pomidorbike, besinşi qa­battan özin-özi tastap jiberip, o düniege ketip qaldı... Mınalar-Ukropgül men Mayonezbike,  ekeui de uksus işip öldi.

Äyelimniñ betine qarasam, ürpiip, üreyi wşıp otır eken. «Qalğan qatın­dar­ıñdı aytpay-aq qoyşı, Köztoymas! Qorqıp kettim...»-deydi. Sosın: «Qatın­dar sala­tı» bolıp şıqtı ğoy...-dep qosıp qoydı. «Nege bäri asılıp, uksus işip ölgen?»--dedi tağı. «Sonday aru boladı...Öziñ teledidardan körip jürsiñ, mektep oquşıları asılıp ölip jatır. Mektepte tärbie betimen ketken! Qızdar da töbelesedi! Atısadı! Älimjettikpen aqşa jinaydı! Sosın asılıp ölmegende qaytedi? Men mwnı mäslihattıñ kelesi sessiyasında kün tärtibine qoyamın!» -dep ayqaylap ketsem kerek, äyelim auzımdı alaqanımen basa qoydı. Qwrıp ketpegir RNN-di izdemey-aq qoyayınşı dep edim, Qatipa­şım könbedi.

Bir kezde äyelim ayqaylap jiberdi. Bir bölmeden jekswrın dausı şığadı. Tağı ne büldirip qoydım eken?  Jügirip, jetip barsam, äyelim bwl jolı quanğanınan ayqaylap jiberipti! Jer astındağı qoymağa tüsse, arıq jaqın bolğandıqtan ba, bir qabırğasındağı kafel'der tüsip qalıptı da, sol twstan şirip ketken kişigirim temir sandıq qwlap tüsipti! İşin aşıp qarasa, qwday-au, altın jalatılğan qwmıra, inju-marjandar! Äyelim mäz... Eseñgirey jazdap, sandıqtıñ işin qarap jatıp, bir hat tauıp aldım. Bılay dep jazıptı: «Men qazaq baylarınıñ biri Maybasar Toqpanjilikwlı ataman Dutovtıñ qazaq jerinen tartıp alğan qırıq kilä altının wrlap alıp, eski diirmenniñ astın qazıp, tığıp qoydım. Özimdi keñes ökimeti kämpeskelemek. Meniñ şöbere-şöpşek, nemenelerimniñ biri osı altındı 2010 jıldıñ ayağında, Jaña jıl qarsañında tauıp alatınına senemin. Poka, ürim-bwtaqtarım meniñ! 1918 jıl.»

Quanğanımnan Qatipaştı qwşaqtap qatıp qalıppın. Endi bolmağanda, ol twnşığıp öletindey eken! Rahmet sağan, RNN!  Eski diirmen... Qaladağı eski diirmen? Oye-bay, qazirgi oblıs äkimiyatı ğimaratınıñ astı ğoy! Endi qayt­tim? Sodan oblıs äkiminiñ aldına barıp, «mına ğimarattı bwzıp, jaña, zamanaui ğimarat salayıq...» dedim.» «Nege?»dep swradı äkim. «Sol. Oblıs äkimder qwtaymay qoydı. Bir jıldan keyin ornınan tüsip qala beredi. Jaman ırım. Ğimarattıñ astında ata-babalarımızdıñ mürdeleri jatır deydi biletinder...» «Bäse, keşki segizden keyin kabinetimde bireu ıñırsidı...Köz aldıma skeletter elesteydi...»-- dedi äkim. «Äruaqtar basqa ğimarat dämetip jatır»- dep qoydım men.  Ne kerek, äkimdi köndirip, jaña ğimarat üşin dep auıldarğa bölingen byudjettik qarjıdan asap qaldıq, köleñkeli tender jariyalap, bir jasap qaldıq...Jaña ğimarat salınıp bituge tayağanda, äyelim tağı bir hat tauıp aldı... Atamnıñ atasınıñ atası Maybasardıñ hatı! «Şöbere-şöpşekterimnen keşirim swraymın... Diirmenniñ astına tıqqan qırıq kilä altınımdı atıñ öşip, SPID bolğır ataman Annenkov tartıp alıp ketti, atısıp, mwrınımnıñ wşına oq tidi... Poka, ürim-bwtaqtarım meniñ! 1918 jıl»

Esimdi jisam, äyelim eki ayağın aspanğa qaratıp, ökpelep jatır eken... O, qu dünie, qusam seni, jetem be, o düniege şınımen tırjalañaş ketem be?!

«Abay-aqparat»

 

0 pikir