Jeksenbi, 24 Mausım 2018
Dep jatır 3112 23 pikir 13 Naurız, 2018 sağat 09:27

Mektepterde "şirkeudiñ qoñırauı" soğılmauı kerek

Qazirgi uaqıtta elimizde «Ruhani jañğıru» bağdarlaması kezeñ-kezeñimen,  josparlı türde jüzege asırıla bastadı. Eñ aldımen memlekettik tildi latın äripterine köşiru mäselesi belsendi türde qolğa alındı. «Jaña gumanitarlıq bilim», «Qazaq tilinde 100 oqulıq», «Tuğan jer», «Qazaqstannıñ jaña 100 twlğası» bağıtındağı şaralar boyınşa jwrtşılıq arasında tüsindiru jwmıstarı keñ qanat jaydı.

Qoğamdıq jañğıru şaraları turalı söz bolğanda qazirgi mektep ömirindegi keybir mäseleler de aytılıp qaladı. Mısalı, mektepterde soğılatın qoñırau turalı da tam-twmdap äñgime qozğalıp jür. Bir basqosuda bayırğı wstaz, joğarı sanattı mwğalim, qazir Semey qalasında twratın zeynetker Küläş Bäkitaeva mınaday bir äñgime ayttı.

- Aqsuat mektebinde oqıp jürgende bizge Qazaq SSR Joğarğı Soveti Prezidiumınıñ 1967 jılğı 15 tamızdağı ukazımen «Qazaq SSR-iniñ eñbek siñirgen mektep mwğalimi» qwrmetti atağına ie bolğan Orazalin Qabdrahman degen mwğalim sabaq berdi. Ol kisi öte bilimdi, täjiribeli, bala oqıtu men tärbie mäselesin jan-jaqtı oylaytın ğajap adam edi. «Oy tübinde jatqan söz, şer tolqıtsa şığadı» degendey, bir äñgimesinde Qabdrahman ağa: - Bwrınğı ötken ğasırlarda hristian dinindegiler adamdardı minajat etuge şirkeuge qoñıraulatıp şaqırğan eken. Sol qoñırau bizdiñ bilim ordamızda qalıp qoydı,- dedi.

Ol kezde bwl sözge eşqaysımız män bermedik. Sovet ükimetiniñ dürildep twrğan kezi. Osı pikirdi aytqanda Qabdrahman ağa sol kezde mekteptegi qoñırau soğu ädetine iştey qınjılıp jürdi me eken, kim biledi?

Osıdan üş-tört jıl bwrın bolar, «Ayqın» basılımında «Qoñıraulatqandı qoysaq qaytedi?» degen taqırıpta bir maqala jariyalanğan bolatın. «Almatıda bir mektep qoñıraudıñ ornına küy oynatadı eken» dep wzınqwlaqtan estigen edim, naqtısın bilmedim. Jigerli, ekpindi küylerdiñ birinen üzindi alıp, mektepterde qoñırau üniniñ ornına sonı şırqatıp qoysa boladı ğoy dep oylaymın, - deydi Küläş Bäkitaeva.

Joğarı sanattı ardager wstazdıñ bwl pikirlerin eskerusiz qaldıruğa dätimiz şıdamadı, köpşilik nazarına wsınğandı jön kördik. Şındığında, qoñırau üniniñ adamzat balasımen birge jasasıp kele jatqanı belgili närse. Jer-jerde qıtay, orıs, japon, käris şeberleriniñ qoñıraudı türli metaldan qwyatın zauıttarı erteden bolğan eken. Adamdardı şirkeuge şaqıru üşin qoñırau dauısı äli de paydalanılıp keledi. Qıtaylıqtar qoñırau soğu arqılı künniñ şığuı men batuın jwrtqa habarlağan eken. Sonımen birge oqıs oqiğalardıñ habarşısı da sol qoñırau dausı bolğan. Mine osı jağdaylarğa qarağanda qoñırau ünin joqqa şığaruğa bolmaydı. Alayda, örkeniet jolımen öşkenimizdi jandırıp, ölgenimizdi tiriltip, jañalıqqa, jañğıruğa tübegeyli bet bwrğan qazirgi zamanda elimizdiñ mektepterinde qoñırau dauısın halqımızdıñ ğasırlar boyı birge jasasqan muzıkalıq töl aspabı, wlt ruhın köteretin dombıranıñ adam etikası men estetikasın jañartatın, janğa jaylı, jürekke jılı tietin, qoñır ünimen almastırsa qalay bolar edi?

Hamza Sätiev, Qazaqstannıñ qwrmetti jurnalisi

Abai.kz

23 pikir