Senbi, 15 Jeltoqsan 2018
Betbwrıs 4472 30 pikir 16 Mamır, 2018 sağat 12:26

Europarlamentte Qıtaydağı qandastarımızdıñ jayı talqılandı

Şi törağanıñ basqaruındağı Qıtay biliginiñ öz elindegi az wlttarğa, sonıñ işinde etnikalıq qazaqtarğa maqsattı türde jürgizip jatqan sayasi qısımı jaylı az jazğan joqpız. Äsirese, bwl quğın-sürgin bıltırdan beri eselene tüsti. Şi törağanıñ taqtı öle-ölgenşege «privatizaciyalau» sayasatı şeñberinde, nauqandıq şara retinde bastalğan baqılau büginde adam qwqıqtarın ayausız bwzuğa  bağıttalğan känigi mehanizmge aynaldı.

Osı mäselege baylanıstı Bryussel'de alqa-qotan jiın ötti. Europarlament deputattarı Almaniyadağı qandasımız Ömirhan Altınnıñ üşbu hatı negizinde Qıtaydağı qazaqtardıñ jağdayın talqıladı. Bwl turalı bügin redakciyamızğa Ömirhan Altınnıñ özi habarlasıp ayttı.

Jiılıs 15-mamır küni ötken. Bryussel'de. Europarlamenttiñ Adam qwqıqtarın qorğau jönindegi komiteti ökilderi men Europarlamenttiñ deputattarı Şığıs Türkistandağı adam qwqıqtarınıñ aktual'dı mäselelelerin söz etti.

Pier Antonio Panzer

Jiındı Komitet törağası Pier Antonio Panzer (Pier Antonio PANZERI) mırzanıñ özi jürgizip otırdı. Kezdesuge Parlament müşeleri men Halıqaralıq Adam qwqıqtarın qorğau wyımdarınıñ ökilderi qatısqan. Osı jiında Ömirhan Altın mırza Adam qwqıqtarı jönindegi komitettiñ törağası Pier Antonio mırzağa Qıtaydağı etnikalıq qazaqtardıñ mäselesi bayandalğan hattı tapsırdı.

Aqırı Qıtaydağı qazaqtardıñ qudalanıp jatqanı jaylı aqpar Europarlamentke jetti. Onı jetkizgen Almaniyada twratın qazaq – Ömirhan Altın. Ömkeñ ötken jılı düniejüzi qazaqtarınıñ 5-qwrıltayında kezekten tıs söz alıp, Qıtaydağı qazaqtardıñ qiın jağdayın Elbasına tikeley mälim etken edi.

Sofiya Riçardson

Ömkeñniñ hatı oqılıp, tüsinikteme berilgennen keyin alğaşqılardıñ biri bolıp Sofiya Riçardson (Sophie RICHARDSON) hanım söz aldı. Ol «Human Rights Watch» Halıqaralıq Adam qwqıqtarın qorğau wyımınıñ Qıtay byurosınıñ basşısı.

Riçardson hanım soñğı uaqta Şığıs Türkistanda az wlttarğa, sonıñ işinde etnikalıq qazaqtarğa qarata adam qwqıqtarınıñ adam sengisiz täsildermen öreskel bwzılıp otırğanın ayttı.

Riçardson hanım,  Europarlament jäne özge de Halıqaralıq wyımdardı

tım keş bolmay twrıp atalğan sayasi qısımdı toqtatu üşin Qıtay ükimetine qarsı äserli şaralar qoldanuğa şaqırdı.

Ulriç Delius

Bw jolğı jiında Qıtay biliginiñ qasaqana qısımına wşırap jatqan etnikalıq qazaqtar mäselesi basa aytıldı. Äsirese, Ömirhan Altınnıñ arnayı dayındap kelgen bayandamasın Adam qwqıqtarın qorğau jönindegi bilikti maman Ulriç Delius (Ulrich DELIUS) oqıp, ondağı jağdaydı egjey-tegjeyli bayandadı.

Yohim Zeller

Aytpaqşı, osıdan keyin söz alğan Europarlamenttiñ tağı bir deputatı Yohim Zeller (Joachim ZELLER ) mırza da qazaqtar mäselesi jaylı söz söyledi. Ol mamırdıñ 10-11 künderi Astanağa Europarlament delegaciyası sapında kelip ketken edi.

Ol öziniñ Astana saparı jaylı bayanday kelip, Qazaqstan Ükimetiniñ Europarlamentpen birlese jwmıs isteuge äzir ekenin ayttı.

Sonday-aq, Zeller mırza, Qazaqstan Ükimeti Qıtaydağı qazaqtar mäselesine diplomatiyalıq jolmen aralasuı jäne tiisti kömek beru kerektigin ayttı.

Zeller mırza, Qazaqstan Ükimetiniñ Qıtaydağı qazaqtarğa qoldau körsetuge nietti ekendigin ayta kelip, Europarlamentti Qıtay Ükimetine qarsı şara qoldanuğa şaqırdı.

Abigeyl Alis

Ömirhan Altınnan jetken aqparğa süyensek, Europarlament jiınına qatısqan barşa deputattar men Halıqaralıq wyım mamandarı bwl jolı Qıtayda qısımğa wşırağan az wlttardıñ işinde etnikalıq qazaqtardıñ jayın köbirek söz etken. Tipti, Europarlamenttiñ müşesi Abigeyl Alis (Abigail ALICE) hanım da Qıtaydağı etnikalıq qazaqtardıñ mäselesi jöninde söz söylep, tiisti şara qoldanu kerektigin aytqan.

Lars Adaktuson

Uajid Han

Barbara Loçbiler

Qıtaydağı az wlttar, sonıñ işinde etnikalıq qazaqtardıñ mäselesin talqılağan bwl jiında söz alğan Parlament müşeleri  Lars Adaktuson, Uajid Han, Komitet törağasınıñ orınbasarı Barbara Loçbiler hanım Qıtaydağı Adam qwqıqtarın taptau äreketi bwğan deyin eşbir memlekette bolmağan deñgeyge jetkenin,  Europarlamenttiñ jäne Halıqaralıq wyımdardıñ sayasi qısımdı dereu toqtatuğa, adamdardıñ qorqınışsız, üreysiz, beybit qatar ömir süruin qamtamasız etetin şaralardı meylinşe tez arada qabıldau kerektigin aytqan.

Sonday-aq, Europarlamenttiñ bwl bas qosuında Ömirhan Altınnıñ Qıtaydağı qazaqtardıñ mäselesi bastan-ayaq, egjey-tegjeyli bayandalğan hatı Parlament müşelerine ağılşın jäne nemis tilderinde taratıldı.

Söytip, Bryussel'de alğaş ret Qıtayda qısımğa wşırağan etnikalıq qazaqtardıñ mäselesi talıqlandı. Europarlament jäne Halıqaralıq wyımdar bwl mäseleni jiti baqılauda wstauğa jäne tiisti şaralardı qabıldauğa kelisti.

Oğan qosa, aldağı uaqta Adam qwqıqtarın qorğau nemese basqa da mäselelerde öz qwqıqtarın tolıq qorğau üşin Halıqaralıq wyımdarmen birlesip jwmıs istep, zaman talabına say äreket etu kerektigi de aytıldı.

Şi şırğalañı

Şidiñ şırğalañı Şıñjañdağı etnikalıq qazaqtardıñ Qazaqstanğa kelip-ketetin jolın birjola japtı. Qısım küşeygen.

Qazaqstanğa kelip-ketip jürgenderdiñ pasporttarı tärkilenip, zeynetke şıqqandar Qazaqstanğa kelip azamattıq alatın bolsa, zeynetaqıları berilmeytin bolğan. Sonday-aq, Qazaqstannan ıqtiyarhat alıp, ärtürli salada eñbek etip jürgender Şınjañdağı jergilikti biliktiñ  arnayı şaqıruımen Qıtayğa ketkeni, onda «sayasi-tärbie» lagerleri men türmelerge qamalğanı, Qıtayğa barğandardıñ işinde Qazaqstanğa qayta almay qalğandardıñ köp ekeni jaylı derekter anıqtaldı.

Qıtaydağı qazaqtardıñ jağdayı tım auırlap ketti, rasında. Qıtay ükimeti qazaqtı terrorist, ekstremisterdiñ qatarına qostı. Qwjattarın tartıp alıp, Qazaqstanğa kelip-ketken är qazaqtı türmege jabuda. Üyinde Qwran wstağan, dini oqulıqtı wstağan, eski kitaptardı saqtağandar saqşılardıñ qırına ilinip, jäbir körude. Qazaq jazuşılarınıñ kitaptarın oqığandar oqu-tärbieleu lagerlerine aydalğan.  Tipti, molda-qojalardıñ keybiri türmede qaytıs boldı degen aqpar da taradı.

Batıs pen AQŞ Qıtay repressiyasın ayıptaydı

Qıtay biliginiñ bwl sayasatın biz tügili Batıstıñ zayırlı qoğamı aşıq ayıptadı. AQŞ pen Europa elderi Qıtaydıñ az wlttarğa jasap jatqan repressivti sayasatın sınadı. Kerek deseñiz, sankciya saluğa äzir ekendigin de jetkizgen edi. Oğan pısqırğan Şi joq. Qazaqstandağı aqparat qwraldarı da, ağılşın tildi aqparat ta alañdauşılıq bildirip, arğı bettegi ağayınğa araşa tüsude. Solardıñ basında biz de barmız.Äzirge bizdiñ ünimiz Europarlamentke jetti.

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

30 pikir