Abay oblysynda qazaqtyng dәstýrli әn ónerin halyqaralyq dengeyde nasihattaugha baghyttalghan mәdeny is-shara ótti. QR Mәdeniyet salasynyng ýzdigi, Shәkәrim uniyversiytetining "Óner" kafedrasynyng oqytushysy, uniyversiytetting Qúrmetti professory Qayrat Qabyshev etnomәdeniyet baghyty boyynsha Aziya men Afrikanyng dýniyejýzilik rekordtar kitabyna endi.

Suret: Shakarim University saytynan alyndy.

Rekordty tirkeu qorytyndysy boyynsha óner iyesine resmy sertifikat pen Kýmis medali tabystaldy. Qayrat Arqashúly rekord ornatu barysynda qazaqtyng 102 dәstýrli әnin 5 saghat 29 minut boyy oryndady. Rekord talaptaryna sәikes әr 25 әnnen keyin 15 minuttyq ýzilis jasau mýmkindigi qarastyrylghanymen, oryndaushy búl qúqyqty paydalanghan joq. Barlyq shygharmalar notasyz, mәtinsiz, fonogrammasyz jәne oryndaushynyng óz aspaptyq sýiemeldeuimen oryndaldy.

Suret: Shakarim University saytynan alyndy.

Is-sharagha halyqaralyq Global Best of Records (GBR) úiymynyng Aziya jәne Afrika diviziony boyynsha rekordtardy tirkeu jónindegi bas ofiyseri Quandyq Qúdaybergen qatysyp, kórsetilgen nәtiyjening biregey sipatyn atap ótti.

Suret: Shakarim University saytynan alyndy.

Óz kezeginde Qayrat Qabyshev búl nәtiyjege últtyq әnshilik mektep dәstýri men ústazdar taghylymynyng negiz bolghanyn aitty. Sonday-aq múnday bastamalar jastar arasynda últtyq ónerdi nasihattaugha serpin beretinin jetkizdi.

Atalghan rekord qazaqtyng dәstýrli әn ónerining halyqaralyq dengeyde tanyluy men últtyq mәdeniyetting jahandyq kenistiktegi bedelining artyp kele jatqanyn kórsetedi.

Talanttyng kózin ashqan

Suret: semeylib.kz saytynan alyndy.

Shaymardan Qaliaqparov, QR Jurnalister odaghynyng mýshesi:

– 10 mausym - qazaq halqy ýshin quanyshty kýn boldy. Abaylyq Qayrat Arqashúly Qabyshev Semey filarmoniyasynyng sahnasynda 6 saghat boyy tapjylmay otyryp, qazaqtyng dәstýrli 102 әnin oryndap shyqty.

Qatynas qanjar sany kóp boldy. Bәrimiz aq tilegimizben bardyq. Qayratymyz aldyna qoyghan maqsatyn - әlemdik rekordyn oryndap shyqsyn degen tilekte boldyq. Ol әr ólenge týsinikteme berip otyrghanda "kýsh-quatyn alady" aitpay-qoysanshy dep otyrdym. Dauysy qarlyghyp, shyqpay, aita almay qala ma dep kýdiktenip otyrdym. Tandap alghan әnderi de auyr eken. Sozylmaly, úzaq yrghaqty talap etedi. Onyng ýstine Qayrat demin almady, otyrghan ornynan túrmady. Sausaqtary da qatyp qaldy. Tamaq ta ishpedi, syrtqa da shyqpady. Ishtey tolghanyp otyrdym.

"Balasy atqa shapsa, anasy taqymyn qysady" degen qalypta otyrdym. Ár ólenin naqyshyna keltirip, dauysyn ýnemdey, shygharyp aityp otyrdy. Ár әnning oryndalghany men qosa sanyn qadaghalap otyrdym. "Mәresine jetse eken" dep tilep otyrdym. Qayrat әr әndi tolyghymen, bir keshte asyqpay otyryp aitqanynday, aityp shyqty. Shara barysynda komissiya mýsheleri de, tyndaushylar da qolymyzdan kelgenshe qoldap otyrdyq. Qayratty qoldamaghan adam bolghan joq. Ol әnin oryndaghanda bәrimiz de jerimizdi isimizge alyp tynysh otyrdyq. Bóget jasamaytyn degen niyette boldyq.

Ol 100-i әnin oryndady. Taghy da eki әndi aityp shyqty. Áli de shamasy bar. Biraq 102 әnmen toqtady. Kórermender taghy 20 minut әlemdegi, Aziya men Afrika, Saud Arabiyasyndaghy komissiyanyng sheshimin kýttik. Olar da Qayrattyng oryndaularyn qarap, qadaghalap otyrypty. Sol komissiyanyng Qazaqstandaghy ókili Quanysh degen azamat komissiyanyng Qayrat Qabyshevting talapqa say oryndaghanyn, 102 qazaq әnin oryndaghanyn qabyldapty. Qayrattyng rekord qoyghanyn moyyndapty. Bizding de kýtkenimiz sol edi. Býkil qazaqstandyqtar ýshin, qazaq halqy ýshin quanysh. Qútty bolsyn!

Kiyeli Abay topyraghy perzentin rekordqa jetkizdi. Quanysh marapattaryn berdi. Komissiyanyng sheshimin jetkizdi. Qayrattyng oryndaghany әlem dengeyinde qabyldandy, 100-den artyq elge tarady. Mening qasymda Qayrattyng inisi Áset otyrdy. Ol Qayrattyng kishkentay kezinen әnge әues ekenin, keshke jatsa da, kózi ilingenshe óleng aitatyn, oghan әke-sheshesining "úiqy bermeysin" dep renjimey tinderin aityp otyrdy.

Semey pedagogikalyq institutyna týserde, Qayrat aldynda qabyldanatyn 5 balanyng qataryna ilinbepti. Osynday sheshim aldyn-ala tyndaudan ótkende bolypty. Qayrat student bola almaytynyn bilip, kónilsiz otyrghan. Bir uaqytta qabyldau komissiyasy onyng tizimge engizilgenin tablodan kórsetipti. Onda 5 sany 6-gha ózgertilipti. Osylay Qayrattyng kónili kóterilip student bolyp shygha kelipti. Zor talpynystargha ie bolghan Qayrat institutty bitirgen. Osylay komissiya mýsheleri "búlaqtyng kózin ashyp" oqugha jiberipti. Talanttyng iske asuyna kómegin tiygizipti. Eger komissiya búrynghy sheshiminde túrsa, ne bolar edi?..

Mýmkin, institutqa qabyldanbaghan ol auylda qoyshy bolyp qalar ma edi? Komissiyanyng ishindegi bir adamnyng kóregendigi bolar. Mine, sonday bir kisining úsynysymen Qayrat Qabyshev bilim alyp, әn ónerining ýzdigi bolyp, әlem rekordsmeni boldy. Biz, semeylikter, qazaqstandyqtar bolyp Qayratty әlemdik jenisimen qúttyqtaymyz. Áli de әlemdik tabystargha jetsin, ústazdyghy shyndala bersin. Týlekteri de ózindey jetistikterge jetsin. Týlekteri ústazynan ozyp shyqsyn. Abay elining topyraghynan Qayrattay әlem kóleminde jetistikke jetip, júrtyn quanta bersin. Qayrattyng jetistigine bәrimiz  quanamyz. Qayrat siyaqty úldarymyzdyng arqasynda Qazaqstan әlemge qanatyn jayyp tanyla bersin. Jenisti, sәtti kýnderimiz kóp bolsyn!

Búl – ata-babadan kele jatqan dәstýrding býgingi zamandaghy janghyryghy!

Suret: massaget.kz saytynan alyndy.

Erlan Rysqali, Qazaqstannyng enbek sinirgen qayratkeri:

– Qayrat Qabyshev aghamyzdyng 100 әndi jandy dauysta oryndap, Ginnes rekordtar kitabyna enuge jasaghan talpynysyn shyn jýrekten qoldaymyn. Búl – jay ghana rekord qualau emes. Búl – qazaqtyng dәstýrli әn ónerining quatyn, әn qorjynymyzdyng baylyghyn jәne halqymyzdyng ghasyrlar boyy qalyptasqan ónerin әlemge tanytugha baghyttalghan iygi bastama. Búl – ata-babadan kele jatqan tandy tangha úryp әn salghan dәstýrding býgingi zamandaghy janghyryghy.

Án – halqymyzdyng ruhany qazynasy. Osynday ónerpazdardyng enbegi arqyly últtyq ónerding qadiri artyp, jastardyng qyzyghushylyghy oyanady. Sondyqtan Qayrat Qabyshevtyng búl qadamyn qazaq ónerine kórsetilgen qúrmet әri últtyq múrany nasihattaudyng zamanauy ýlgisi dep baghalaymyn. Sonymen birge, múnday rekordtardyng halyqaralyq dengeyde moyyndaluy ýshin onyng talaptary men qabyldau tәrtibi qatang saqtaluy qajet ekenin de esten shygharmaghan jón. Óitkeni әlemdik rekordtyng qúndylyghy onyng әdil baghalanyp, resmy talaptargha tolyq sәikes tirkeluinde. Jalpy, múnday bastamalardyng qazaq ónerinde tarihy ýlgileri de bar.

Kezinde halqymyzdyng kórnekti óner qayratkeri Qúrmanbek Jandarbekov Ghany Múratbaevqa eskertkish ornatu maqsatynda halyqtyng nazaryn audaryp, qoldauyn úiymdastyru ýshin “Qúrmanbek bir keshte 100 әn oryndaydy”  dep jarnama berip eluden astam әn salghan degen derek bar. Yaghny óner arqyly qoghamdyq oy qalyptastyru, últtyq múratqa qyzmet etu bizding dәstýrimizde búrynnan bar qúbylys. Sondyqtan Qayrat aghamyzdyng búl bastamasyn jeke adamnyng jetistigi ghana emes, qazaq әn ónerining mýmkindigin kórsetetin mәdeny oqigha retinde baghalauymyz kerek. Isinizge sәttilik tileymin! Qazaq әnining mereyi ýstem bolyp, últtyq ónerimizding abyroyy asqaqtay bersin!

Abai.kz