Särsenbi, 14 Qaraşa 2018
Alaşorda 2061 0 pikir 29 Mamır, 2018 sağat 12:19

Estay men Qayım

Suret Qayım Mwhamedha­nov­tıñ jeke mwrağatınan alındı

Bwl suretti körnekti abaytanuşı Qayım Mwhamedhanovtıñ qızı Dina Mwhamedhan jaqında öziniñ feysbuktegi paraqşasında jariya etti. Jariyalanımnıñ mañdayına «Qorlan» äniniñ tarihı» dep jazılıptı. Biri kärilikke ayaq basqan, biri jalındağan jas – surettegi qos twlğanı şıramıtıp otırğan bolarsızdar. Iä, sol jaqtağı – közinen ot şaşqan, şoqşa saqaldı aqsaqal äygili «Qorlan» äniniñ avtorı Estay Berkimbaywlı, oñ jaqtağı – jiırmadan endi ğana asqan jas ğalım Qayım Mwhamedhanov. Surettiñ tarihına säl keyinirek toqtalamız. Äueli sazger men zertteuşiniñ kezdesui jayında az-kem äñgime örbitsek.

Dina Qayımqızı äkesiniñ Estay Berkimbaywlın eñ alğaş ret 1939 jılı mausımnıñ 21-inde Almatıda ötken Qazaqstan jazuşılarınıñ ekinşi qwrıl­tayında körgenin, körip erekşe äser alğanın, qos twlğa qaytarda bir poyızda, bir vagonda bolıp, abaytanuşı Pavlodarğa bara jatqan sazgerdi Semeyde qalıp, üyinde biraz uaqıt meyman boluğa şaqırğanın jazadı. Eki aptada talay sır aytılıp, talay äñgime şertilip, talay än şırqalsa kerek. Alaş qalasındağı emen-jarqın kezdesude jas ğalım «Qorlan» äniniñ tarihı jayında da sır suırtpaqtaydı. «Alğaşqı änimniñ atı – «Qorlan». 20 ja­sımda şığardım. Ol ğa­şıq­tıq­tan tudı. Swñqar bolı­sın­­dağı qıpşaq-örik ruı swl­tannıñ Qorlan degen qızı bar eken. Men onı bir toyda bay­qap qaldım. Än şırqap otır­ğanmın. Intalana tıñdağan top­tan erek eki qızğa közim tüsti. Kör­kemdeuiniñ atı Qorlan eken. Toyğa siñlisi ekeui kelipti. Men birden ğaşıq bolıp qaldım. Sol keşte tanıstıq, söylestik. Ol da meni wnatıp qalıptı. Söy­tip ekeumiz tabıstıq. Ayı­rıl­masqa serttestik. Kelesi jı­lı qızdı alıp qaşatın bol­dım, sebebi mende ayttırar mal joq. Biraq alıp qaşa almadım. Äkesi qalayda bilip qoyıp, basqa bireuge wzatıp jiberdi...»,  dep Estay Berkimbaywlı äygi­li änniñ tarihın eñ alğaş­qı­lardıñ qatarında Qayım Mwha­medhanwlına aytıp beredi.

Dina Qayımqızı Estay aqın eki apta qwrmet-qoşemet körip, üyine qaytqanın, ekeui sodan keyin 1945 jılı Abaydıñ 100 jıl­dığına arnalğan saltanatta jüzdeskenin tilge tiek etedi. «Toydı ötkizu jönindegi komis­siyanıñ ğılımi hatşısı Qayım onı qwrmetti meyman retinde ädeyilep şaqırğan. Estay sol jolı Qayımmen qoştasu öleñin jäne fotosuretin keyin Ahmet Jwbanovqa tabıstap, olar sazgerdiñ «Zamana bwlbwldarı» kita­bına engizilipti. Qayım Es­taymen kezdesulerin, onıñ «Qor­lan» äniniñ tarihın dos-jol­dastarına aytıp berip jürgen. Sol äñgimeleri bir küni gazette jariyalansın. Basqa bireu öziniñ körip-bilgeni etip qımsınbastan jazıptı. Onı estigen Qayım ağa aşu şaqırmay, säl jımiıp: «E, meyli. Änniñ şığu tarihı halıqqa taray berse boldı emes pe?» dey salıptı», dep jazadı asıldıñ sınığı öziniñ feysbuktegi paraqşasında. Jä­ne bwl estelikter Alla Belya­ki­nanıñ 2005 jılı Semeyde ja­rıq körgen «Çelovek-legenda» («Añız adam-aqiqat twlğa», orıs­şa nwsqasınan erkin audar­ğan Ğabbas Qabışwlı) kita­bınan alınğanın keltiredi.

Sonımen suret qay uaqıt­ta, qayda tüsirilgen? Abay­tanu­şınıñ qızınıñ aytuınşa, tarihi suret 1939 jılı mausımnıñ ayağı men şildeniñ basında, Q.Mwhamedhanovtıñ üyiniñ aulasında, sol kezdegi Krasnoarmeyskaya köşesi 65 mekenjayında tüsirilgen.

Azamat Qasım, «Egemen Qazaqstan» gazeti

Abai.kz

0 pikir