Jwma, 16 Qaraşa 2018
Talqı 2598 4 pikir 14 Mausım, 2018 sağat 11:49

«Zıñ-zıñ», «bäldu-bäldu». Alayaqtıq degen osı emes pe?

Auzı bardıñ bäri änşi. Dauıstıñ keregi joq. Tipti üy januarlarınıñ da dauısın jazıp alıp, muzıkamen süyemeldep, keremet hit jasap jatqandar bar. Büginde tili «r»-ğa äreñ keletin baladan bastap mikrafonğa jarmasadı. Neşe türli konkurstar wyımdastırılğanımen, biren-saranı bolmasa, bäygege qatısuşılar dayın fonogrammalarımen baradı. Al el işinde dayın fonogrammanı qosa salıp, auızın jıbırlatıp aqşa tauıp jürgender qanşama.

Tipti, atağı dırday änşilerdiñ özi el işindegi koncertterde änderiniñ köbin fonogrammamen orındaydı. Tabınuşıları bas wrıp jürgen key änşiniñ tabiği dauısın estigende jılağıñ keledi. Alayaqtıq degen osı emes pe? Eger Birjan sal men Estay, Äset änşiler tirilip kelip qazirgi jwrt keremet sanaytın estrada änşileriniñ bireu taqımına qıl bwrau salıp jatqanday şıñğırğan dauısı men «zıñ-zıñ», «bäldu-bäldu» degen mağnasız sözge qwrılğan änderin, alba-jwlba nemese jartılay jalañaş talğamsız kiimderin, äyelderşe boyanğan türlerin körse dünieden baz keşip keter me edi.

Eñ soraqısı, ösip kele jatqan jas örken «öner degen osınday haltura eken ğoy» dep qabıldaytın boldı, soğan wmtıluşılar qatarı arttı. YAğni, zañmen tosqauıl qoymasa fonogrammamen halıqtı aldaytın alayaqtar sanı jıl sanap arta tüskeli twr.

Osınıñ aldın alu maqsatımen Senat deputatı Särsenbay Eñsegenov tömendegi mätindegi deputattıq saualın jariya etti.

- Adamnıñ boyında biik parasattılıqtı, joğarı talğamdı, eli men jerine degen ıstıq ıqılasın qalıptastırıp, onıñ estetikalıq qajettilikteri men müddelerin qanağattandıruğa bağıttalğan mädeni qwndılıqtardıñ işindegi eñ keñ tarağanı – än. Bwl barlıq halıqtarğa tän.
Bizdiñ elimizde de än öneri halıqtıñ swranısına ie muzıkalıq şığarma retinde jan-jaqtı damuda.

Ğasırlar qoynauınan bastau alatın halıqtıq än men birge zamanaui änder de qatar damıp qanat jaydı. Talaptı äri talanttı jas buın änşiler qalıptastı. Halıqtıñ qwrmetine bölengen, şet elderge El atın şığarğan has şeberler de bar.

Degenmen, qoğamda osı salağa, äsirese estrada janrındağı änşilerdiñ önerine, änniñ mätinine orındı sındar aytıluda.

Twrğındarmen kezdesulerde olar än öneriniñ bolaşağına alañdauşılıqtarın bildirip, bwl salanıñ jekelegen twstarın zañnamalıq twrğıdan retteu turalı oyların aytadı.

Sonıñ işinde, änşiniñ şınaylılığı, tabiğilığı, onıñ önerin tıñdauğa kelgen adamdarğa öziniñ dauısımen än orındauı özekti mäsele bolıp twr.

Fonogrammanıñ jappay jäne jalpılama qoldanıluına halıq narazı. Fonogrammanı qoldanu körermenniñ twtınuşı retindegi qwqığına nwsqan keltiredi. Än önerine onıñ aqısın tölep kelgen ärbir adam änşiniñ jandı dauıstağı sapalı qızmetin alğısı keledi. Bwl ädil jäne zañdı talap. Aqılı qızmet, sapası twrğısınan qwnına layıqtı boluı tiis. Bwnımen qosa, fonogrammanı jappay qoldanu tehnika mümkindigin paydalanu arqılı önerden alıs key adamdardıñ sahna törine şığuına jağday tuğızadı. Bwl osı uaqıttıñ aqiqatı, köpşiliktiñ oyında ğana emes auzında jürgen äñgime. El işi men birge, sırt elderde de tanımal ağa buın änşilerdiñ de pikiri osınday.

Älemniñ damığan elderinde fonogrammanı qoldanu mäselesi zañdılıq twrğıdan şeşilgen. Mısalğa, AQŞ-da fonogrammanı zañsız qoldanu, koncerttik is-şaralardı rwqsatsız ötkizu alayaqtıq bolıp esepteledi jäne zañmen qudalanadı. Wlıbritaniya, Malayziya, Indoneziya memleketterinde bwl swraq licenziyalau arqılı retteledi. Sol siyaqtı, Qıtay, Resey Federaciyası, Özbekstan, Türkmenistan jäne Belarus' elderinde de fonogrammağa şekteu qoyılğan.

Än önerindegi tağı bir özekti mäsele änniñ mätini. Än sözine qoyılar talap joğarı boluı tiis.

Änniñ jürekti jaular äueni onıñ mağınalı mätinimen astasıp jatsa ol ruhani baylıq. Ökinişke oray mağanasız mätinderge şığarılğan äuensiz änder köbeyude.Mätini twrpayı, key jerlerinde anayılıqqa deyin jetetin änder qwlaqqa türpidey tise de, jastardıñ arasında keñinen taraluda.

Sırlı saz ben äsem äuenge negizdelgen änge susındamağan jastar bolaşaqta qanday qwndılıqtarğa den qoyadı? Adam ömirinde tärbieniñ bilimnen de joğarı ekeni erteden belgili. Tärbie qoğam üşin de mañızdı faktor.

Üstimizdegi jılı «Qazaqstan» Wlttıq telearnasındağı «Mäsele» bağdarlamasında keybir änşilerdiñ orındauındağı änderde qoğamğa jat, balağattauğa jaqın sözderdiñ kezdesetini aytıldı. Osığan baylanıstı änniñ mätininiñ sapasına taldau jasaytın käsibi alqalı organ jwmısın wyımdastıru uaqıtı kelgen siyaqtı. Bizben körşiles keybir elderde osınday täjiribe bar.

Senator deputattıq saualında elimizdegi än önerindegi qalıptasqan jağdaydı zañnamalıq twrğıdan retteudi qajet etetinine nazar audarttı. Alıs jäne jaqın şet elderdiñ täjiribesi köterilip otırğan mäselelerdi koncerttik qızmetti negizinen qoğamdıq wyımdar arqılı licenziyalau jolımen şeşip otırğanın aytqan deputat S.Eñsegenov Ükimet basşısı B.Sağıntaevtan tiisti memlekettik organdarına tapsırma berip, atalğan mäselelerdi zañnamalıq twrğıdan şeşu joldarın qarastırudı talap etti.

...Sol talğamsız tıñdarmandardıñ arasına siz ben biz de barmız. Eger koncertke barsaq, mañday terimizben tapqan adal aqşamızğa şınayı dauısımen körkem öner körsete alatın talanttı änşilerdiñ layıqtı qızmetin satıp aluğa tiispiz. Al auzın jıbırlatıp, sahnada arı-beri sekirgen türin körip, äni fonogramma ekenin bile twra alayaqtıqqa könu – wlttı talğamsızdıqqa wrındıradı. Sahnada tek talanttar qaldırıp, alayaqtardı qasietti önerden ığıstıratın uaqıt jetti.

Ädilbek Qaba

Abai.kz

4 pikir