Seysenbi, 23 Säuir 2019
Sayasi portret 10797 32 pikir 20 Şilde, 2018 sağat 14:02

Qasımovtı jwrt nege jağımsız twlğa dep tanidı?

Keşeli-beri qazaq qoğamı ministr Qasımovtıñ otstavkağa ketuin talap etip jatır. Biz bügin sol jaylı jazamız.

Küni keşe ğana Olimpiada jüldegeri Denis Ten qaraqşılar qolınan qaza taptı. Tapa-tal tüste, ol mingen köliktiñ aynasın wrlamaq bolğan eki adam (qılmıskerler anıqtalu üstinde) sportşını auır jaralap, qazaqtıñ birtuar wlı auruhanada köz jwmdı.

Bwl qoğamnıñ qızu talqısın tudırdı. Jwrt öz azamattarınıñ qauipsizdigin qorğay almaytın Ükimetten ümitin üzgendey boldı. Onsız da elde bilik pen halıq arası kün sanap alşaqtap bara jatqan alağay da bwlağay twsta, işki qauipsizdikke tikeley jauaptı däl osı Qasımov tizginin wstap otırğan İşki ister ministrligi edi. Sondıqtan bolar, jwrt General Qasımovtı jauaptı dep tanıdı.

Qasımov kim? Jwrt nege onı negativti twlğa dep tanidı? Ol nege otstavkağa ketui kerek? Endi osılar jaylı egjey-tegjeyli jazayıq.

Qasımov Qazaqstan policiyasınıñ general-leytenantı. Orden-medal'deri de bir basına jeterlik. 3 bala, 7 nemere tärbielep otırğan ata. Ata degende Qalekeñniñ jası 61-de.

2011 jıldıñ 12-säuirinen beri QR İşki ister ministrligin basqarıp keledi. Mine, baqanday 7 jıldan asıp baradı. Qalmwhambet Qasımov qonjiğan kreslo sodan beri özgeniñ jambası timegen, ministrdiñ menşikti mekenine aynalğan.

Qazaqşağa qırın qaraytın Qasımovtıñ jwrt işindegi obrazı asa jağımdı dey almaymız. Oğan birinşi kezekte özi kinäli. Qazaqşa söylemeydi deytinimiz 2016 jılı Mäjilistiñ eñ jas deputatı Gennadiy Şipovskihpen arada bolğan tildik tires, däl osı ministrdiñ Memlekettik tilge jürdim-bardım qaraytının körsetken.

Memlekettik tilde saual qoyğan deputatqa, «men orısşa jauap bereyin» degen Qasımov, bwl. Ärine, ministr Qasımovtıñ Mäjilis deputattarı aldında talay özekti saualğa tiyanaqtı jauap berip, öz salasında atqarılğan jwmıstarınan habardar etkeni ras. Biraq, osı bir kişkentay ğana körinis onıñ qazaq şendileriniñ işinde öz tuğan tiline degen qwrmetten maqwrım jaratılğan «mizbaqpas ministr» ekenin tanıtıp, bükil jwmısınan tüñildirip jiberdi.

2011 jıl. Qasımov ministr kreslosına qonjiğan kez. Jañaözen oqiğası boldı. Qasımov Jañaözen qırğını kezinde  öziniñ şendi qızmeti barısındağı eñ äygili «Tağı şıqsa, tağı atamız» degen "jwldızdı sözin" ayttı. Osıdan-aq, Qasımovtıñ qoğamdıq jazalau mehanizminiñ eñ senimdi tetiginiñ birine aynalğan adam ekenin bayqağan edik.

Basqasın aytpağanda, 2016 jılğı jalpı Qazaqstan boyınşa Jer mitingileri ötti. Tüyini Almatıda boldı. «Alañğa şıqqan jurnalisterge eşkim tiispeydi. Olar öz jwmıstarın jasay beredi» dep Astanadan söylegen osı Qasımov qoy. Al Almatı jwrtı Baybekti dialogqa şaqırıp barğanda, 40-tan astam jurnalist wstaldı. Bwl Qasımov öz qızmetkerlerine sözin tıñdata almaytın ministr ekenin sonda körsetti.

Köp sozıp, qoyırtpaqtatu bolmasın, sözdiñ tüyini - keşegi qayğılı oqiğa Qasımov kar'erasınıñ soñğı nüktesi boluı kerek-ti. Bwl qazaq qoğamınıñ, Qazaqstan qoğamınıñ talabı. Bwl talaptıñ tuındauına joğarıdağı faktorlardıñ äser etkeni tağı anıq.

Sözimiz swyıq şıqpas üşin, biz qoğam belsendileri, zañgerler men sayasatkerlerdiñ pikirin swrağan ek.

Ministrdi öziniñ qızmetine layıq emes dep esepteymin

Dos Köşim, sayasatker:

- Qazir elimizde qılmıstıñ kürt köbeygenin bärimiz körip otırmız, bilip otırmız. Qazirgi mınau ministr bop otırğan Qalmwhambet Qasımovtıñ kezindegi Jañaözenge jasağan qatıgez jazalauı el - jwrttıñ esinde äli de.

Nelikten osınday irili-wsaqtı qılmıstardı joyuğa kelgende jañağı Qasımov Jañaözendegidey jan salıp jwmıs istemeydi? Men osı ministrdi öziniñ qızmetine layıq emes dep esepteymin. Däl jañağıday tärtipti ornatu mäselesine kelgende Qasımov salğırt jwmıs jasap otır. Statistikanıñ özi elde qılmıstıñ köbeygenin körsetip otır.

Onday-onday qılmıstar bolıp jatır deymiz ğoy, biraq, Tenniñ mäselesi soñğı nüktesi siyaqtı.

...nağız qılmıskerler tayrañdap jür

Aygül Orınbek, zañger:

- Qazirgi tañda däl osı işki ister organdarında bılıq öte köp. Köptegen ister aşılmaydı. Aşılu üşin aqşa kerek. Men bir ğana mısal aytayın, 13 jasar qız zorlanğan. Öziniñ qızınıñ zorlanğanı turalı däleldemesi bar kisi sol isti aşıp, qılmıstıq is qozğatu üşin 1 mıñ dollar para bergen. Kördiñiz be, bwl jüye äbden irip-şirip, şegine jetken.

Bir adam 7 jıl basqaru degen, bwl swmdıq qoy. Bilik joğarıdağı rezonans tudırğan dünielerdi ğana körip otır. Al astınıñ irip-şirip jatqanın körmeydi. İriñdegen sızdauıq ta bir küni jarıladı. Biz mine, jarıldıq. Endi özegin şığarıp tastauımız kerek.

Keşegi Denis Tenniñ qazası bwl qoğamnıñ aynası ispetti boldı. Mınau bılığıp jatqan jüyeniñ özegin şığarıp berdi. Sol üşin de Qasımov otstavkağa ketui kerek.

Meyli, Denis Ten jalpaq jwrtqa atı mälim sportşı. Al kündelikti osınday oqiğanıñ qwrbanı bolıp jatqan eşkim tanımaytın, eşkimge belgisiz qarapayım jwrttıñ jayı şe? Keşegi Almatınıñ irgesinde ğana bolğan oqiğa şe? Adamdı qağıp ketip, joldıñ şetine tastap ketken.  Ol bala elge tanımal adam emes qoy. Sondıqtan oğan qatıstı eşkim şulağan joq. Qazir adam öldi dese, bala zorlandı dese eşkim tañğalmaydı. Öytkeni, ol kündelikti bolıp jatqan dünie, ökinişke oray.

Tek qana videosı taralıp ketse nemese ataqtı adam bolsa ğana biz şulaymız. Al kündelikti qanşa adam osılay ölip jatqanına män bermeymiz. Şındığına kelsek, biz qauipsiz elde twrıp jatqan joqpız. Biz özimiz tügili özimizdiñ menşigimizdegi zatımızdı da qorğay almaymız. Al memleket bizdiñ qauipsidigimiz üşin qıruar qarjı bölip otır. Kamerası bar, basqa jüyeleri bar...

Jaqında Qasımovtıñ ministrligine qatıstı swmdıq derek şıqtı. İşki ister ministrliginiñ şeteldegi ofşorı turalı aqparat jariyalandı. Eşkim swrau salğan joq. Ol aqparat ras pa, joq pa, eşkim anıqtağan joq.

Bizdiñ policiya belsendilermen, kök şar wstağan balamen alısamın dep jürgende, nağız qılmıskerler taltañdap ketti dep oylaymın. Bwl da - Qasımovtıñ ministrlik qızmetiniñ körsetkişi. Sol kisi ministr bolıp twrğanda orın alğan oqiğalar.

Bizdiñ policiya däl qazir biz siyaqtı halıqtıñ sözin söylep jürgen azamattarmen küresip jür. Kelip bizdi qorqıtadı, bizdi jazalaydı. Al nağız qılmıskerler bwl kezde emin-erkin tayrañdap jüredi. Öytkeni, policiyanıñ belsendilermen arpalısudan qolı bosamaydı.

Biz qauipsiz elde twrıp jatırmız deymiz ğoy. Al şındap kelsek, bizdegi kisi ölimi körsetkişi endi az bolsa Siriyadağı deñgeyge jetip tınadı. Onsız da sonıñ az-aq aldında twrmız. Däl osı Qasımovtıñ kezeñi işki ister ministrliginiñ toqırau kezeñi boldı. Jazılğan arızdar aqşa bermese, aşılıp, qozğalmaydı. Öytkeni ondaylardı policiya "krışovat'" etedi.

Ädilet izdep alañğa şıqqan eldiñ izinde bir maşina policeyler jüredi

Dina Elgezek, Täuelsiz jurnalist:

-"Men qazaqpın" dep maqtanuşı edi. "Elimdi eşbir elge ayırbastamaymın" dep jürekjardı sözin qaytalap aytuşı edi. Älemniñ aldında qobızdıñ qoñır ünine bilep, qazaqqa ülken abıroy alıp bergen qarşaday jigitti nege saqtap qala almadıq?

"Qasımov otstavkağa ketsin" dep ayğalaymız. Qasımov otstavkağa ketkennen qazaqtıñ basında qordalanğan mäsele şeşile me?

Denistıñ ölimi - bügingi jüyeniñ irip-şirigendigin körsetti. Nege kriminal köbeyip ketti? Jwmısı bolsa, alğan bilimi bolsa, qazaqtıñ jigitteriniñ wrlıqpen kün körip nesi bar? Halıqtıñ äleumettik jağdayı mığım bolsa, qılmıs köbeye me? Zañ men tärtip nıq bolsa, tapa taltüste qaraqşı top xalıqtı basınadı ma? Densaulıq salası mıqtı bolsa, sanğa tığılğan pışaqtan adam öledi me? Ädilet izdep alañğa şıqqan eldiñ izinde bir maşina policeyler jüredi.

Al şın kömekke mwqtaj jandarğa bwl eldiñ policiyası da, jedel järdemi de keşigip jetedi... Keş bizdi, Denis...Bizdiñ elde tuılğanıñ üşin keşir...

Biz halıq sanına şaqqandağı policiya sanı jağınan älemdegi eñ aldıñğı qatardağı elmiz

Äbdirşit Bäkirwlı, filosof:

- Qazaqstan mänerlep sırğanau sportınan älemge tanımal memleket emes. Biz tabiğatımızğa kökpar men küres, boks äldeqayda jaqın halıqpız desem artıq aytpaspın. Mine, osı – mänerlep sırğanaudan bir özi elimizdiñ kök tuın jelbiretken Denis Ten sındı wlımızdan qapiyada köz jazıp qaldıq...

Keşeden beri jwrtşılıq aH wrıp jatır, aşulanıp jatır, kijinip jatır... Bwl «süykimdi balaqay» Denistiñ halıqtıñ jüregin qalay baurap alğanınıñ belgisi. Şınında da, men de  janküyer retinde Denistiñ önerine senimdi edim. Ol da senimdi ünemi aqtaytın...

Endi qarañız – qaydağı bir qañğıbas mäşineniñ bir aynasına bola halıqtıñ aynası bolar wldı qwrbandıqqa şalıp jiberdi... Endi el retinde, halıq retinde onımen qalay aqtalamız? Sirä, bwl aqtaluğa jatpaytın dünie me deymin...

Sebebi, keyingi jıldarı twraqtar men aulanı tünimen toritın wrılar emin-erkin mäşinelerdi tañdap jüretin jağdayğa jetti. Özim onı talay kördim. Keyde tüngi üş-törtke deyin otırıp qalamın. Sosın dalağa şığıp salqındaytın ädetim bar... Sonda auladağı maşinelerdi sığalap jürgenderdiñ talayın kördim. Olarda qımsınu, seskenu degen joq. Beynebir, qoradağı qoyın qarap jürgendey.

Wrlanıp qalğandar aytadı, olardı policiya biledi dep. Alayda policiya naqtı dälel bolmağan soñ tük istey almay otırmız deytin körinedi... Sonda qalay, tüngi üş-törtte  älgi wrını biz qwrıqtauımız kerek pe? Wrını qwrıqtaymın degen Denisjan ne boldı, äneki?!

Mineki, ile-şala qılmıskerlerdiñ biri qwrıqtaldı degen habar jetipti Reseydiñ bir TV arnasına. Jaqsı bolıptı dedik – ol jazasın alu kerek! Biraq, osığan deyin «qılmıstı moyındatu» täsilderimen közge tüsip qalğan policiyamızdıñ bwl sözine de kümänmen qarap otırğanımızdı jasırmaymız, ol ras...

Sonda bwl qalay? Biz halıq sanına şaqqandağı policiya sanı jağınan älemdegi eñ aldıñğı qatardağı elmiz. Soğan qaramastan tapa-tal tüste osınday swmdıq qılmıs orın alıp otır. Nege? Meniñşe bizdegi qılmıstan qorğanu jüyesi tek «bwyrıqpen» ğana jwmıs isteytin deñgeyden asa almay qalğan sıñaylı. Bwyrıq tüsti me –  kim bolsa da qılmısker bolıp ketedi. Bwyrıq joq pa – nağız wrı da emin-erkin.

Al qılmıstıñ aldın alu, onı boldırmau jüyesi iske qosılmağan. Ol üşin ärine, qazirgi jüyeni tübegeyli qayta qwru qajet pe deymin. Mäselen, batıs elderinde halıq pen policiya arasındağı baylanıs küşti. Sebebi, onda policiyanıñ zañ boyınşa äreket etuine halıqtıñ senimi bar. Al bwl bizde  bar ma? Qaydam...

Mine, sondıqtan da bizdiñ wrılar tayrañdap ketti. Endi adam öltiru de olarğa tükke twrmaytın bolıp baradı.

Al bizge Denisti, Denisjanımızdı kim qaytaradı?!!

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

32 pikir