Düysenbi, 16 Qırküyek 2019
Dep jatır 6168 0 pikir 31 Şilde, 2018 sağat 08:43

Öziñdi öziñ äşkerelep otırsıñ, Dulat Isabekov!

Memlekettik sıylıqqa qatıstı Dulat Isabekov pen Bibigül Imanğazina arasında "Jas Alaş" gazetinde ülken dau bolğanın köp oqırman biledi. Ötkende Dulat ağanıñ "Ädebiet - arızdıñ emes, ardıñ isi" attı maqalası jariyalandı. Sol maqalağa qarsı tarap tağı jauap jazıp, bizdiñ portalğa joldağan eken. Biz atalmış hattı oqırmanğa wsına otırıp, tizgindi teñ wstaytınımızdı, Dulat Isabekovtiñ de aytarı bolsa, oğan da portalımızdan orın beretinimizdi eskertemiz. 

Abai.kz aqparattıq portalı

26 mausım küngi "Jas Alaş" gazetinde  jarıq körgen maqalama Dulat Isabekov "Ädebiet - arızdıñ emes, ardıñ isi" degen qarsı maqala jazıptı.

DULAT!

Senen meniñ ayırmaşılığım, men  tek qana zañğa jüginip söyleytin adammın.      

Imanğazinanıñ "Tauqımet" attı kitabı memlekettik sıylıqtıñ komissiyasınıñ talqılauına tüspegen. Sebebi, yuristik saraptamadan ötpey qaldı depsiñ. Bwl şındıqqa janaspaydı.

Aytıp otırğan yuristeriñ meniñ memlekettik sıylıqqa wsınılıp otırğan 2016 jılı ayaqtalğan "Tauqımetim" men 1995 jılğı ayaqtalmağan, soñında "jalğası bar" degen "Tauqımetimdi" oqığandarına meniñ közimdi jetkize alar ma eken?! Sen eñ bolmasa sol komissiyada otırğan öziñnen basqa 18 adamnan wyalsañşı, sen ğoy solardıñ közinşe aytqan söziñnen aynıp otırğan. Älde eşuaqıtta memlekettik sıylıqtıñ aynalasındağı äñgime bayağıday şaşau şıqpağan küyinde qalatınına senimiñ mol ma?!

Halıqtıñ auzına qaqpaq qoya almaysıñ! Memlekettik sıylıqtıñ aynalasındağı qañqu sözder eşuaqıtta tiılğan emes. Şiqannıñ da bir jarılatın kezi boladı ğoy...

"Özin-özi maqtaudan twratın, tipti "qwbılıs", "yavlenie", "mat' Tereza" dep külki tudıratın" dep, meni mwqatqıñ keledi.

Meniñ"Tauqımetim" meniñ ömirim.

Meniñ üş bölimnen twratın "Tauqımetimniñ" üşinşi bölimi "Sen äyel emessiñ, qwbılıssıñ" dep ataladı. Bwl meniñ alğaşqı mahabbatımnıñ soñğı kezdesuimizde mağan jılap twrıp aytqan sözi.

Meniñ qwbılıs ekenimdi seniñ äli moyındamasqa amalıñ qalmaytın kez de keler!

"Mat' Tereza!" Men mügedek analardıñ Qoğamın qwrmay twrıp "YA zaviduyu tol'ko materi Tereze" degen maqala jazdım. Meniñ Tereza ananıñ jolımen mügedek analar men jetim-jesirlerdiñ jalşısı bolıp kele jatqanıma öleñder arnap jatqan aqın da, jazuşılar da az emes.

Halıqtıñ auzın tiyuğa äliñ kelse tırısıp kör!

"Tauqımetti" jastanıp oqitın oqırmandarım jetip artıladı. Men solardıñ bärin satıp alğan joqpın.

DULAT!

Memlekettik sıylıqtıñ komissiya müşelerine "Men bwl kitaptı 1995 jılı "Jazuşı" baspasında direktor bolıp otırğanda şığarıp bergenmin" degen söziñdi joqqa şığara almaysıñ. Komissiyada otırğan jazuşılar seniñ bir uaqıtta "Jazuşı" baspasınıñ direktorı bolğanıñdı wmıtqan joq, sondıqtan olar añ-tañ bolıp qalğan. Sen tağı da meni "Imanğazina sırtın ğana özgertip, şirek ğasır bwrın jazılğan "Tauqımetti" wsınıp otır" deumen sen meni "SWRQIYA" etip körsetkiñ keldi.

Aytıp otırğanıñday, sen "Jazuşı" baspasınan basqa jwmısqa auısqanıñ üşin ketken joqsıñ, meniñ kitabım şığarılu üşin audarılğan aqşanı talan-tarajğa salğanıñ üşin kettiñ. Kitaptı seniñ ornıña direktor bolıp kelgen Esenğali Rauşanov şığardı. Seniñ aytuıña qarağanda men sonda otız jıl boyı eşteme jazbağanım ba?! Sekseninşi jıldarı jazılğan "Tauqımetti" baspağa tapsırğanımda elimiz egemendik te  almağan bolatın.

ELİMİZDEGİ QAPTAĞAN JEMQORLIQTIÑ ÖSUİNE BİZDİÑ JALPAQŞEŞEYLİGİMİZDİÑ BİRDEN BİR SEBEPŞİ EKENİN BÜGİN MOYINDAP OTIRMIN.

Wyattıñ bärin jiıp qoyıp, äldeqaşan dünieden ötken üş azamattıñ atın atap otır ekensiñ, aruaqtan qorıqpaytın senen ne ümit, ne qayır?! Oqırmandardı adastıru üşin  üş azamattıñ üşeuiniñ de marqwm bolıp ketkenin auzıña da almay otırsıñ.

Aqşa Dulat Isabekov aytqanday 1990 jıl emes,1991 jıldıñ 27 qaraşasında "Jazuşı" baspasına audarıldı. Onda direktor marqwm Qaldarbek Naymanbaev bolatın. Kelisim-Şartta da Naymanbaevtıñ qolı men "Jazuşı" baspasınıñ möri twr. Köp wzamay, marqwm Naymanbaev sen aytıp otırğanday Düniejüzi qazaqtarı qauımdastığınıñ törağası emes, Qazaqstan Jazuşılar Odağınıñ birinşi hatşısı bolıp saylanıp, ol jerde 1996 jılğa şeyin otırdı. Keterinde seni öziniñ ornına "Jazuşı" baspasınıñ direktorı bolıp qaldırdı. Aqşa 1990 jılı audarılğan deysiñ, soğan qarağanda sen  Kelisim-Şarttı da körmegen boluıñ kerek. Meni sen zañ jöninde, cifr jöninde jañılıstıra almaysıñ.

Men Naymanbaev basqa jwmısqa auısqan boyda kitabımnıñ jağdayın bilu üşin sağan bardım ğoy, sonda sen "Bilemin, aqşa ornında, äzirşe qağaz kelmey jatır" dediñ. Äri qaray da sol söziñnen taymadıñ. Endi qağazdı özimiz izdey bastadıq. Gruziyadan kelgen bir jigitti taptıq, onı äbden tekserdik. Sosın sol qağaz tabatın jigitti tapqanımızdı aytıp, sağan telefon soğıp edik, sen "Özimiz de tauıp jatırmız, jaqında eki vagon qağaz keledi" dep, ol jigitpen kezdesuden bas tarttıñ. Tağı da birşama uaqıt ötti. Naymanbaevqa barıp edim, ol "Men baspanı köterip ketken joqpın, barlığın tapsırıp kettim ğoy" dedi de, seniñ telefonıñdı terdi. "Aldımda Biekeñ otır, ana kitabın tezdetseñşi, obal boldı ğoy" degenin men estip otırdım. Telefonnıñ twtqasın qoyıp "Endi säl şıdañız, bir jaqtan qağaz kütip otır eken" dedi Naymanbaev. Sen bir ret te sotta Naymanbaevtıñ familiyasın aytqan joqsıñ ğoy. Demek, sen sol "Jazuşı" baspasına direktor bolğanıña mäz bolıp, öziñdi basqarıp otırğan adamnıñ familiyasın aytuğa qorıqtıñ ğoy. Eger Naymanbaev kinäli bolsa sol kezde nege Naymanbaevtı sotqa süyrep kelmediñ?! Sağan sottıñ "Siz direktor bolsañız mına Kelisim-Şarttıñ tüp nwsqası men köşirmesin ayıra almaysız ba? Imanğazina bizge mine, tüpnwsqasın berip otır" degeni esimde. Kelisim-Şarttıñ tüp nwsqasın özderiñ qwrtıp jiberip, endi meniñ qolımdağı Kelisim-Şartqa jabısıp otırsıñ, sauatsız ekeniñdi bwrın da bayqauşı edim, tağı da közim jetip otır. Meniñ  qolımdağı Kelisim-Şart qolmen jazılmağan. Meniñ bir emes eki Qorğauşım boldı, olar zañdı sen ekeumizden jaqsı biletin adamdar. Eşuaqıtta olar Sotqa qolmen jazılğan Kelisim-Şarttı wsına almas edi.

Sen Kelisim-Şarttı oqığanda "Ne degen swmdıq?! 50 baspa tabaq, taralımı 50.000, astapıralla" dep tañdanıpsıñ. Aqısı tölenip jatsa mağan dese 100 baspa tabaq bolsın. Baspanıñ şığarıp bergen bağası 600.000 (altı jüz mıñ) som boldı. Sot üstinde men "Naymanbaevtı şaqırtsañızdar" degen ötiniş jasağan edim, Sot "Jazuşı" baspasınıñ jwmısın qabıldap alğan adam jauapkerşilikti moynına alıp twr ğoy" dedi. Sen sotta bir ret te Naymanbaevti kinälağan emessiñ, endi sudır sözderimen dep, ölip qalğan adamdı kinälap otırsıñ.

Meniñ qolımda tek qana Sovet audanınıñ sotınıñ Şeşimi emes, Joğarğı sot pen Bas prokuraturanıñ da şığarğan Şeşimderi bar.

Naymanbaevqa ol kezde men emes, sen jaqın boldıñ. Ekeuiñ bir rudan, bir elden, ünderiñ bir, ağalı-inli bolğandarıñdı qauım jwrt biledi.

Marqwm "Jaqsılıq Arzımbetov Sarı-Ağaşta äkim bolıp twrğanda baspağa aqşa  audarğanıñ ras pa?" dep swradım deysiñ. Mwnıñ da şıli ötirik!

Ekeumiz sottasıp jatqan 1994 jılı Jaqsılıq osı Almatıda Qazaqstan Respublikasınıñ Joğarğı keñesinde deputat bolatın, Sarı-Ağaşqa ol keyinnen äkim boldı. Sottıñ Şeşimi şıqqannan keyin aldıña Jaqsılıqtı salıp meniñ kabinetime kelgeniñdi ärine, wmıtqan joqsıñ. Jaqsılıqtıñ "Dosım, sen ekeumiz kimge jaqsılıq jasamay jatırmız, men jigittermen kelistim, keşireyik. Bwlar endi bes Baspanı satsa da bizden qwtıla almaytındarın moyındap otır, kitabıñ şığadı" dedi. "Men tek qana mına Isabekov jwmıstan ketse ğana keşiremin" degenimdi estip, qap-qara bop tütigip, basıñdı kötermey otırğanıñ mına meniñ osı künge şeyin köz aldımda.

"Aydap otırıp sol kezdegi ministr Altınbek Särsenbaevqa bardım" deysiñ.

Sen"Jazuşı"baspasına 1992 jılı keldiñ, Altınbek  1993 jıldıñ qañtarında ministr boldı. Altınbekke men de bardım. Basınan bastap aytayın.

Bir barğanımda Isabekovtiñ aldında temekisin bwrqıratıp otırğan kelinşek mağan dürse qoya berdi.

- Tağı keldiñiz be? Qağaz joq, al, qağazdı tabatın mına men, mağan ğana telefon soğıp twrıñız. Bwlarğa qanşa aytsañ da tüsinbeydi, - dep kergidi.

- Men sizdi tanımaymın?!

- Men osı Baspanıñ finansın basqaramın, aqşanı tabatın da, jwmsaytın da men!

Ekeumiz biraz jerge barıstıq, bir uaqıtta älgi kelinşek, kögereñdep:

- Boje, ya Abaya ne çitayu, Vas tem bolee, - degeni.

 Men wşıp twrdım da:

- Abaydıñ aruağı wrsın seni, Dulat, Abaydı tildep otırğan adamnıñ qoltığına kirip otırğan türiñ mınau, seni de Abaydıñ aruağı wrsın, - dedim.

Şığa sala men de aydap otırıp Ministrge bardım. Altınbek ornınan twrıp qarsı aldı, jağdayımdı swradı. Meni tıñday otırıp, meniñ özine wsınğan qwjattarımdı mwqiyat qarap şığıp:

- Mına Kelisim-Şartpen keminde on million wtasız, sotqa beriñiz. Aqşanı tapsın, Naymanbaevtı sotqa şaqırtsın, - dedi.

Ornımnan twra berip, qayta otırdım da, älgindegi Baspanıñ kommerciyalıq direktorınıñ sözderin ayna-qatesiz aytıp bayandap:

- Sol Abaydı oqımaytın kelinşekti Dulat Isabekov Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri degen ataqqa wsınıp jatır eken, - dedim.

Altınbek aldındağı telefondı köterip:

- "Jazuşı "baspası marapatqa wsınıp jatqandardıñ tizimin alıp kelşi, -dedi. - Familiyası kim?

Men familiyasın bilmeytinimdi, tek qana ol kelinşektiñ baspanıñ finans jağın basqaratının ayttım.

Aqsarı, alasa boylı jigit äkelgen tizimdi qolına alğan Altınbek, qızıl karandaşpen birneşe ret sızdı da, tizimdi qaytadan orınbasarınıñ qolına berdi.

Ministr de şarasız edi, aqşa joq, qağaz joq degendi bir emes maqalañda birneşe ret jazıp otırsıñ.

Meniñ seniñ är ötirigiñe dälelderim bar.

Bir küni "Däuir"baspasınan qızdar mağan telefon soğıp "Apay, sizdiñ kitabıñız şığarılatın boldı, jeterliktey qağaz keldi" dedi. Arada bir jeti ötpey älgi qızdar "Apay, sizge qalay aytarımızdı bilmey otırmız, Isabekov sizdiñ qağazıñızğa öziniñ eki tomdığın şığartıp jatır" dedi. Men sol küni senimen sottasuğa bel buğanmın. Bwl 1992 jıl bolatın.

Talay mektepterde "Tauıqmet" talqılanıp jatır. Konferenciyalardağı oqırmandarımnıñ oy-pikirin jinap qoyıp jatırmın. Meniñ "Jas Alaşqa" maqalam şıqqannan beri telefonğa tınıştıq joq. Bäriniñ aytatını "Isabekovti bwl jolı ayamañız,sotqa beriñiz!","Memlekettik sıylıqtıñ" komissiyasınan şığarıluın talap etiñiz"dep jatır. 

Ey, Dulat, sen siyaqtı adamdı qalay jer köterip jür eken?!

"Bibigüldiñ özi qwpiya bir şındıqtı jasırıp otırğan siyaqtı" deysiñ!

Ol qanday qwpiyalıq?! Naymanbaev Qazaqstan Jazuşılar Odağınıñ törağası bolıp bara jatıp, "Jazuşı" baspasınıñ direktorı etip meni emes, seni otırğızıp ketti ğoy. Demek, bar qwpiya Naymanbaev ekeuiñde bolıp twr ğoy. Sol kezde meniñ senimen sottasıp jatqanımdı estigen jwrttıñ "Oy,Naymanbaev pen Isabekov birigip otırğanı belgili ğoy, ol ekeuin jeñe almaysıñ" degenderi de bolğan. Ölgen adamğa qiyanat aytqım kelmeydi, sen aruaqtan qorıqpağanmen men qorqamın, auzıma aluğa mäjbür bolıp otırğanım üşin aruağınan keşirim swraymın.

Sen maqalañdı "Men sağan jau emesip, joq jerden jau izdeme, Bibigül! Ol kezde 50 baspa tabaq bir romandı 50.000 tirajben "ata jauıñ" men tügil, tuğan bauırıñ da şığara almas edi" dep ayaqtapsıñ.

Sen meniñ jauımsıñ, ol sözsiz!

Sen siyaqtı men kimniñ üzeñgisi köterilse sonıñ janınan tabılatın, üzeñgisi tömen adamnan qaşıp jüretin jan emespin.

Osı qasietime özim künde basımdı iemin!

Sen "Öziñniñ atıñdı öziñ şığarıp jürsiñ" deysiñ. Qolıñnan kelse sen de qarapayım halıqtıñ mahabbatına  ie bol. Bir köl men şöldi birneşe betke sozıp suretteytin jazuşını büginde eşkim oqımaydı, ol anıq! "Romannıñ atam zamanda şıqqanın ayttım" dep otırsıñ ğoy, endi sen osını  däleldep bermeseñ men seni sotqa beremin de sol kezde keşirip jibergen on milliondı moral'dıq şığın retinde senen qaytıp alamın.

Jılap jürgenderdiñ köz jasın qwrğatatın, ökşesi qisayıp jürgenderge oy salatın, ruhtı "Tauqımetim" üşin maqtanamın. Tarihta seniñ emes, meniñ kitaptarım qalatını aydan anıq!

Memlekettik sıylıqtıñ komissiyasında eñ bastısı ädiletşil adamdar otıruı kerek bolsa, sen siyaqtı adam ol jerden ketui kerek.

Ädildikti izdegen adamnıñ küni qarañ bolatınına meniñ közim äldeqaşan jetken. Biraq, Isabekov jağıp otırğan küyeden tazarmayınşa tañım atıp, künim batpaytını özime ayan.

Isabekov aytıp otırğan YUristerden 1995 jılı şıqqan "Tauqımet" pen  2016 jılı şıqqan"Tauqımetti"salıstırıp oqığandarın jazbaşa däleldeulerin talap etemin.

"Joq jerden jau izdeme" deysiñ. Seniñ "Tauqımetke" jauıp jatqan jalañdı estisimen men sağan telefon soğıp "Seni qalay jer köterip jür?!" degenimde sen "Äldeqaşan ötip ketkendi neğıp eske ala beresiñder" dediñ. Ne deyin... Sağan daua joq eken...

Bibigül Imanğazina, jazuşı, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri

Abai.kz

          

         

0 pikir