Seysenbi, 17 Qırküyek 2019
Dep jatır 3848 17 pikir 9 Tamız, 2018 sağat 09:44

Reseydiñ "menbilemdigi" qazaqtıñ tübine jetedi

Qazaqstandıq BAQ qazir "qarıştap damıp jatırmız" dep wrandatuın birjola qoydı. Eldiñ ekonomikalıq jağdayına qatıstı müldem jaq aşpaytın indetke şaldıqtıq. Dollardıñ bağası şarıqtağan soñğı aptada tipti tük bolmağanday beyqam otıruımız qalay? Qazaqstandıq valyuta jaña antirekord ornatıp, 1 dollardıñ qwnı 355 teñgege jetkende läm-mim demey otırğan eldiñ erteñi bar ma? Bizde ekonomikalıq diversiya bastalıp ketken joq pa?

Aldımen ekonomikalıq diversiyağa az-kem anıqtama bere keteyik. Diversiya degeniñiz qarsılastıñ tılındağı äskeri, önerkäsip jäne basqa nısandardı isten şığaru, äskerlerdi basqaruğa kedergi jasau, kommunikaciyasın bwzu, adam küşi men äskeri tehnikanı joyu maqsatına say qimıl jasaytın jeke adamdar tobı. Diversiya tikeley şığın keltirumen katar qarsılastın jeke qwramınıñ moral'dıq-psihologiyalıq jağdayına jağımsız äser etedi. Qazir ekonomikalıq twrğıda qazaqtı birjola twralatıp, körşi elderge kiriptarlıqtı artıru jwmısı astırtın jürgizilip jatqanday körinedi.

 

Qarjı jäne ekonomist mamandardıñ payımdauınşa, jaqın künderi dollar qwnı teñgege şaqqanda 380-ge bir-aq jetui mümkin.

Dollar 380 teñgege özgergeni neni özgertedi?

Kündelikti twtınatın tauarıñız qımbattaydı.

Kietin kiimiñizdiñ bağası aspandaydı.

Komunaldıq qızmet türleri niñ bağası şarıqtaydı.

Al, Sizdiñ zeynetaqıñız, jalaqıñız, memleketten alatın äleumettik kömekteriñiz sol bayağı qalpında qaladı.

Biz sayasi sağımdarğa kelgende (qazaqtı tildeu, wlttıq qwndılıqtarğa tiisu sekildi) şu-şu etip auızdığa söz bermeymiz. Al, bwl twsta qaltamızdağı aqşa özgelerdiñ uısına ketip jatadı. Bizdiñ ğana emes, memlekettiñ bar baylığı talan-tarajığa tüsip bitti.

Dollar bağamı qısqamerzimde älemdik mwnay bağasınıñ tömendeuin jäne Qazaqstannan AQŞ-qa jöneltiletin uranğa baj salığınıñ engiziluin kütu ayasında qımbattauı mümkin, - dep esepteydi Forex Club sarapşısı Ivan Marçen.

Uranğa baj salığı nege salınadı? Mwhtar Jäkişov "Qazatomprom" basşısı bolıp twrğan kezde elimizdiñ uran öndirisindegi reseylikterdiñ ülesin azaytıp, birjola täuelsiz ekonomikalıq sayasat jürgizudi qaladı. Şeteldik alpauıt uran öndiruşilerdiñ kömegimen derbes damu jolına tüsken twsta sottalıp, abaqtıdan bir-aq şıqtı.

Qamauğa alınardan tört ay bwrın, 2008 jıldıñ qañtarında Mwhtar Jäkişev özi basqaratın «Qazatomönerkäsibi» wlttıq kompaniyası 2010 jılı uran öndirisi jöninen Kanada men Avstraliyanı artta qaldırıp, älemde birinşi orınğa şığatının mälimdegen edi. Alayda 2011 jılı Resey prezidenti Vladimir Putinniñ «uran qorı men öndirisi jöninen «Rosatomprom» älemde alğaşqı orınğa şıqtı» degen sözi jağdaydıñ birşama özgergenin körsetti (Azattıq).

Jäkişov qamalğannan keyin biz uran öndiru isin Reseydiñ tizginine birjola wstata saldıq. AQŞ qazir Reseyge qarata sankciya-soqqıların töpeletip jatır. Sol soqılardıñ biri onsız da mwrttay wşuğa dayın otırğan qazaqqa kep tidi.

Reseydiñ älemdik sayasattağı "menbilemdigi" Arqanıñ tösindegi mal bağıp jürgen qara şaldıñ qaltasınan aqşa wrlap jatır.

Reseydiñ älemdik sayasattağı "menbilemdigi" Şımkenttegi qara diqannıñ egisin jinap aluına kedergisin tigizip otır.

Qazaqstandağı är zeynetker Resey üşin zeynetaqısın şığındauğa mindetti.

Nege, biz osınday qarapayım teñdeulerdi şeşe almaytın elge aynaldıq? Tüsinu qiın...

Şäriphan Qaysar

Abai.kz

 

17 pikir