Särsenbi, 24 Şilde 2019
Bilgenge marjan 5086 6 pikir 7 Qırküyek, 2018 sağat 12:33

Adam sengisiz säykestikter...

Kezdeysoqtıq bolmaydı, zañdılıq bar deydi ädette. Tarihta mäselen köptegen qızıqtı säykestikter kezdesedi. Solardıñ birqatarın nazarlarıñızğa wsınıp otırmız.

Gavrilo Princip jäne ercgercog Franc Ferdinand

Tarihtan bilemiz, Birinşi düniejüzilik soğıstıñ bastaluına Avstriya ercgercogı Franc Ferdinandqa jasalğan qastandıq sebep bolğan. Osı qastandıqtı jasağan serb-bosniyalıq revolyucioner Gavril Princip öz oyın  kezdeysoq jağdayğa  baylanıstı iske asıra alğan. Ercgercogqa josparlanğan alğaşqı qastandıq tolığımen küyreydi. Osıdan keyin radikal isti öz qolına aluğa şeşim qabıldaydı. Franc Ferdinand äyelimen kele jatqan avtomobil'diñ jürgizuşisi sol küni bayqamay basqa jolğa tüsip ketedi. Qateleskenin bilgen jürgizuşi toqtap, keyin qaray qaytuğa bwrıla bastaydı. Sol jerde kezdeysoq tabılğan Princip bwl kelgen mümkindikti jiberip alğısı kelmey birneşe ret oq atıp, ercgercogtı ölimşi etip jaralaydı.

Kim biledi, eger de ercgercog jürgizuşisi joldan adaspağanda biz eşqaşan da Birinşi düniejüzlik soğıs turalı estimes pe edik.

 

Edvin But jäne Robert Linkol'n

Amerikada prezidentke qastandıq jasau Avraam Linkol'nnen bastalğan. A.Linkol'nniñ öliminen säl ğana bwrın onıñ balası Robert N'yu-Djersi ştatına sayahatqa şığadı. Poyız qozğalğan kezde jas Linkol'n özin-özi wstay almay qalıp, platformağa qwlap ketedi de joğarığa köterile almay qaladı. Onıñ baqıtına oray jaqın jerde  twrğan bir adam jas balanıñ pal'tosınıñ jağasınan tartıp, qauipsiz orınğa şığarıp aladı. Onıñ qwtqaruşısı akter Edvin Butt edi. Al köp wzamay onıñ tuğan ağası Djon Uilks But prezident Avraam Linkol'ndı öltirdi.

 

Li Harvi Osval'd jäne Djon Kennedi

AQŞ prezidenti Djon Kennedige qastandıq jasalardan tura bir ay bwrın Li Harvi Osval'd Tehastıñ kitap qoymasına jwmısqa twradı. Keyinnen resmi mälimetterge say Amerikanıñ 35 prezidentine qastandıq jasağan kezde tasalanatın orındı osı jerden tañdağan. Osıdan keyin Osval'd sol jerge jwmısqa twrmağanda oqiğa qalay örbir edi degen swraq tuatını zañdı.

 

Riçard Lourens jäne Endryu Djekson

1935 jılı Riçard Lourens AQŞ-tıñ sol kezdegi prezidenti Endryu Djeksonğa qastandıq jasadı. Ol eki kremniy pistoletin satıp aladı. Prezidenttiñ artınan közdep basıp qaladı. Biraq ta pistolet ot almay qaldı. Jalma jan ekinşi pistoletti alıp, jaqındap barıp atıp qaladı. Alayda, ekinşi pistolet te atpay qaladı. Öziniñ osı äreketterimen közge tüsken qılmıskerdi jalma jan bwğaulap aladı. Osıdan keyin policeyler qaruların alıp teksergen ekeui de jaqsı jağdayda twrğanı anıqtaldı. Prezidentti Qwday saqtağan edi.

 

Djeyms Din jäne onıñ köligi

Djeyms Din HH ğasırdıñ eluinşi jıldarındağı Gollivudtıñ belgili akteri. Ol 1955 jılı öziniñ ünemi maqtan etetin "Kişkentay jetesiz" dep ataytın öte quattı sporttıq kabrioleti Porsche Spyder köligimen apatqa wşırap, qaza boldı. "Kişkentay jetesiz" osı qayğılı oqiğadan keyin de jamanşılıq äkeluin toqtatpadı.

1. Apattan keyin saldaqısı şıqqan köliktiñ qaldığın garajğa jetkizedi. Onı tirkemeden tüsirip jatqan kezde qwlap ketip, avtomehanikterdiñ birin auır jaraqattaydı.

2. Uil'yam Eşrih attı hirurgtiñ sporttıq avtomobiline "Kişkentay jetesizdiñ" motorı salınadı. Kezekti bir jarıs kezinde sportkardı basqara almay qalıp apatqa tüsip, Eşrih odan tiri şıqpadı.

3. Porshe jaman atımen şıqsa da onı qalpına keltiruge qwştarlar az bolmadı. Alayda, ol jöndeude twrğan garaj tañdanarlıq jağdayda tügi qalmay örtenip ketti.

4. Mwnan soñ bwl avtokölik Sakramento qalasındağı körmege qoyıladı. Sonda podiumnan qwlap ketip, ötip bara jatqan jasöspirimniñ jambas süyegin qattı jaraqattaydı.

5. 1959 jılı avtokölik belgisiz sebeptermen 11 bölikke bölinip ketti, osılayşa onıñ ömiri ayaqtaldı.

 

Mark Tven jäne Galleya kometası

Jazuşı Mark Tven 1835 jılı Galleya kometası jer planetasına öte jaqın jerden ötken küni düniege keldi. Al 1910 jılı dünie salğan küni özi aytıp ketkenindey, Galleya kometası jer orbitasına jaqın jerden körindi.

 

"Titanik" jäne  Titan

"Titanik" kemesi Atlant mwhitında ajal qwşarınan birneşe jıl bwrın jazuşı Morgan Robertsonnıñ qalamınan "Twñğiıq" romanı düniege keldi. Onıñ osı kitabında jazğan alıp kemeniñ surettemesi "Titanikke" öte wqsas edi. Kitaptağı keme atauı "Titan" bolatın. Roman jelisi boyınşa keme aysbergke soqtığısıp, köptegen jolauşını özimin birge su tübine birge alıp ketedi.

 

Lyudovik XVI jäne 21 sanı

Franciya koroli Lyudovik HVI-niñ bala kezinde oğan bir astrolog ärbir aydıñ 21-şi küninde barınşa saq boludı eskertedi. Bwl qorqınıştı boljamnan qattı seskengen korol' 21-şi künge eşqanday is josparlamaytın bolğan.

Äytse de Francuz revolyuciyası onıñ bwl ädetinen  bas tartuına sebepker boldı. 1791 jılı 21 mausım küni elden qaşpaqşı bolğan korol' men korolevanı twtqınğa aladı. Sol jıldıñ  21 qırküyeginde Franciya respublika bolıp jariyalandı. Al 1793 jılı  21 qañtarda  korol' Lyudovik HVİ-niñ bası  gilotin'men alınadı.

 

Iosif Stalin jäne Aqsaq Temir

1941 jılı Stalin arheologtarğa Samarqanda jerlengen  Aqsaq Temirdiñ tabıtın aşıp zertteudi tapsıradı. Al onıñ tabıtınıñ betin japqan tastardıñ birinen  "Meniñ mürdemdi aşatın bolsa qantögis soğıs bastaladı" degen mağınadağı sözder jazılğanın anıqtaydı. Ğalımdar ne isterin bilmey qalğanmen bwl Stalinniñ tapsırması bolğandıqtan amal joq jwmıstı äri qaray jalğastıruğa mäjbür bolğan. Bwl 1941 jıldıñ 19 mausımı bolatın. Dañqtı qolbasşınıñ süyegin  Mäskeuge jöneltedi. Eki künnen keyin Gitlerlik Germaniyanıñ armiyası Keñes Odağı territoriyasına basıp kirdi.

Belgili antropolog Gerasimov Aqsaq Temirdiñ portretin jasap şığarğannan keyin Stalin Aqsaq Temirdi qabirine qayta jerleuge tapsırma beredi. Osıdan keyin barıp nemis äskerlerine toytarıs beru bastaladı.

Idırıs Täjiwlı, Qızılorda kalası

Abai.kz

6 pikir