Düysenbi, 16 Qırküyek 2019
46 - söz 1802 4 pikir 6 Jeltoqsan, 2018 sağat 07:34

Japondardıñ üydegi äyeline deyin ülken Üydiñ qamın oylaydı...

Bizdiñ alaşordalıqtar Japoniyanı ülgi etti degende, imperator Meydzidiñ twsın ülgi etken. Osı adam basşı bola salısımen, bir orında qozğalmağannan borsi bastağan jüyeniñ talqanın şığarıp, qanşama reformanı qabıldap tastağan. Jayau äskerin prussiyalıq, teñiz küşterin britandıq, mektebin francuz ülgisinde qwradı.

Halıq ta mwnday tez özgeristerge tez beyimdele qoymaydı basında. Mısalı, eñ alğaş telegraf bağandarın salğan kezde, jwrt onıñ poştaşıdan jıldam habar jetkizetinin biledi. Söytip, telegraftıñ bağanına şığıp, onıñ sımına anasına jiberer hatın ne balasına jiberer sälemdemesin ilip qoyadı eken) Bolmasa, poyız jüre bastağan kezde japondar üyge kirgendegi ädetimen sırtına ayaqkiimderin şeşip ketedi basında. Poyız jürip, ol basqa stansadan toqtağanda, eşkim ayaq kiimin taba almay qaladı) Östip jürip, damığan ğoy bwlar..

Biraq, eñ bastı sabaqtı bwlarğa tabiğat bergen sekildi. Jer az. Jer silkinisi jii. Teñizden cunami soğıp twradı. Biz sekildi köşip keteyin dese, jer joq tağı da. Amaldıñ joğınan oylanadı. Oylanğan soñ, birdeñe oylap tabadı ğoy. Mısalı, mwnda jer silkinisiniñ magnitudası 9 balğa jetse de, birde-bir ğimaratı qwlay qoymaydı. Säuletin şıñdağan. Jer silkinisi bolardan 6-10 sekund bwrın wyalı telefonğa, teledidarğa signal jiberiledi. Seysmologiyası swmdıq damığan. 6-10 sekund bwrın su, gaz, jarıq - barlığı avtomattı türde öşedi. Sol 6-10 sekund işinde sağatına 300 şaqırım jıldamdıqpen kele jatqan poyız da toqtap ülgeredi. Aytpaqşı, osı soñğı derekti Japoniyadağı Tohoku universitetiniñ professorı Nwrbosın Janpeyisovtıñ jeti jıl bwrın bergen swhbatınan aldım.

Tabiğattan qorqu emes, onımen üylesimde ömir süru jağınan japon ülgi ekeni anıq. Mısalı, jañağı Nwrbosın aytqanday, üyde otırğan äyelderine deyin ğalamdıq jılınuğa qarsı qanday üles qosu mäselesin oylaydı deydi. Mäselen, olar maylı ıdıstıñ mayın şüberekpen sürtip alıp barıp qana juadı. Öytkeni maylı su, birinşiden, qwbırdı kirletedi. Ekinşiden, mwhitqa barıp qosılsa, qorşağan ortağa zalalın tigizedi. Üydegi äyeline deyin ülken Üydiñ qamın oylaydı... Al biz ne istep jatırmız?

Örken Kenjebektiñ facebook paraqşasınan

Abai.kz

4 pikir