Jwma, 20 Qırküyek 2019
Äne, kördiñ be? 2829 5 pikir 17 Qañtar, 2019 sağat 18:28

Ayıppwl saluğa şeber Ükimet keptelisti nege şeşe almay otır?

Ötkende bir Mäjilis deputatı: «Täuelsizdik alğannan beri 28 jılda jol üstindegi apattardan  82 mıñ azamattı joğalttıq. Sondıqtan, elimizde jürgizuşi kuäligin aludı qiındatu kerek!» depti. YAğni, deputattıñ aytuınşa, azamattarımızğa jürgizu kuälin aludı qiındatsaq, jol üsinde jol apattarı azayadı eken.

Qazirgi qarbalas ömirde, barlıq adamzat balası öziniñ jekemenşik avtaköliginde otırıp şaruasın jürgizudi dwrıs köredi, jwmısı men şaruasında mobildi boluğa tırısadı. Sondıqtan elimizdiñ barlıq azamattarı avtokölik iesi boluğa tırısadı. Memleketimizdiñ joldarına jürgen avtokölik ielerine ükimetimiz tiisti jağdaylar jasamaydı dep aytuğa boladı. Elimizdiñ barlıq jerlerinde töselgen tas joldarımızdıñ sapası sın kötermeydi, bir mausım öte sala qirap jatadı.

Jaraydı, elimizdiñ barlıq jerlerinde tas joldarın töseytin öndiristerdi bütindey jemqorlar iemdenip alğan dep qoyayıq. Al, memleketimizdegi barlıq avtokölik ieleri jılda salıq tölese de, jol üstinde jürgen qalıñ avtokölik ielerine ükimetimiz aqşa tabu közi retinde qaraytındarı mağan tüsiniksiz. Äytpese, elimizdiñ barlıq qalalar işindegi joldarına video-kameralardı nege qaptattı? Jol üstinde kele jatıp qit etseñ boldı, fotağa tüsirip qomaqtı ayıppwl saladı. Ol azday-aq, jol tärtibin bwzğan avtokölikterdi foto nemese videoğa tüsirip alsañızdar «aqşa tabasındar» dep elimizdiñ azamattarın birin-biri anduğa itermelep otır.

Konstituciyamızdıñ birinşi babında memleketimizdiñ bastı qwnıdılığı – adam, onıñ ömiri, qwqığı men erkindigi ekeni aytılğan. Adam ömiri qauipsizdigin birinşi qatarğa qoyatın memleket aldımen, qalalar işine sapalı jäne qauipsiz joldar saladı. Jayau jürginşilerdiñ qauipsizdigin oylap, jol astımen nemese jol üstimen ötetin jayau jürginşi joldarın köbeytedi. Qala aralıq joldardı jöndep tas joldar töseydi. Elimizde bolatın basım köpşilik jol apattarı qalalar işinde emes, qala aralıq joldar üstinde bolatının wmıtpayıq.

Bayağıda (qala işinde jüretin avtakölikter az bolsa da) qala işindegi joldardı Keñes ökimeti anağwrlım keñ qılıp salatın edi. Är üydiñ aumağına balalar oynaytın jäne avtkölik qoyatın orındardı qaldıratın normalar boldı. Bügingi zamanda bizde barlığı kerisinşe bolıp jatqan siyaqtı. Äytpese, kez-kelgen qalanıñ işine köp qabattı bir üydi salmas bwrın, balalar oynaytın aula jäne sol üydiñ janına avtakölikterge twraq bola alatınday tiisti mölşerde nege orın qaldırmaydı? Qala işindegi twrğan köp qabattı twrğın üylerdiñ arasına aparıp qıstırılıstırıp jaña köp qabattı twrğın üydi salamız, nätijesinde maşina qoyatın jerdi aytpağanda, balalar oynaytın aulalarğa orın qalmay qaladı.

Keñes ökimeti zamanında qala twrğındarına keñ jäne ıñğaylı qılıp salınğan qala işindegi joldar bügingi küni jabılıp jatır. Mäselen, Sätbaev qalasındağı Sätbaev dañğılın ortasınan jauıp, jaña alañ saldı. Nätijesinde, jaqın jerde twrğan baratın jerimizge avtoköligimizben qalanı sırtınan aynalıp jüruimizge nemese twrğın üylerdiñ işimen jüruge tura keledi. Alısıqa barmay-aq, Astana qalasında da baratın jeriñe keptelistermen uaqıt joğaltıp jetkeniñmen, avtoköligindi qoyatın jer tappaysıñ.

Bir qızığı, Orta ğasırlarda salınğan Europa qalalarında bizdikindey keptelister bolmaydı eken. Al biz bolsaq, soñğı on-on bes jıl işinde salğan köp qabattı twrğın üylerimizben qala işi köşelerin tap-tar qılıp tastap, keptelisti qoldan jasap jatırmız.

 Janat Asanqali, Jezqazğan qalası.

Abai.kz

 

5 pikir