Düysenbi, 27 Mamır 2019
Bilik 3324 37 pikir 31 Qañtar, 2019 sağat 11:34

Ükimet otırısı ötti. Ne aytıldı, ne aytılmadı?

30 qañtar Memleket basşısınıñ törağalığımen Ükimettiñ keñeytilgen otırısı ötti, dep habarlaydı Abay-aqparat Aqordanıñ resmi saytına silteme jasap.

Ükimet otırısı bastalar aldında Nwrswltan Nazarbaev «Ükimet üyi» ğimaratınıñ foyesine qoyılğan cifrlıq taqtanı kördi. Onda «Cifrlıq Qazaqstan» memlekettik bağdarlamasınıñ 2018 jılğı iske asırılu nätijeleri turalı aqparat jäne Elektrondı ükimettiñ Ahualdıq ortalığınıñ mälimetteri engizilgen.

Keñeytilgen otırısta elimizdiñ äleumettik-ekonomikalıq damu barısı talqılanıp, ekonomikalıq ösimdi odan äri qamtamasız etu jönindegi şaralar ayqındaldı.

Otırıstı aşqan Qazaqstan Prezidenti 2018 jıldıñ qorıtındısı boyınşa ekonomikalıq körsetkişterdiñ jaqsara tüskenin atap ötti.

– Ekonomikalıq ösim 4 payızdan astı. Jalpı, sauda salasında – 7,6 payız, kölik salasında – 4,6 payız jäne önerkäsipte – 4 payızdan astam ösim bar. Özge salalarda da jaqsı qarqın bayqaladı. Jıldıq inflyaciya 5,3 payızdı qwradı. Negizgi kapitalğa salınğan investiciya kölemi 17,2 payızğa arttı, – dedi Elbası.

Jiın barısında Prem'er-Ministrdiñ orınbasarı E.Dosaev, Wlttıq bank törağası D.Aqışev, Prem'er-Ministrdiñ orınbasarı – Auıl şaruaşılığı ministri Ö.Şökeev, Industriya jäne infraqwrılımdıq damu ministri J.Qasımbek, Jambıl oblısınıñ äkimi A.Mırzahmetov, Batıs Qazaqstan oblısınıñ äkimi A.Kölginov bayandama jasadı.

Memleket basşısı bayandamalardan keyin Ükimet, Wlttıq bank jäne öñirlerdiñ äkimderi damudıñ jaqsı körsetkişterine qol jetkizuge jol aşqan auqımdı jwmıstar atqarğanın atap ötti.

– Eñ tömengi jalaqı kölemi 1,5 ese östi. 500 mıñğa juıq adam jwmıspen qamtıldı. 113 mıñ otbası jaña baspanağa ie boldı. Käsipkerlik üşin meylinşe qolaylı jağdaylar jasaldı, – dedi Nwrswltan Nazarbaev.

Sonımen qatar, Qazaqstan Prezidenti älemdik ekonomikadağı ürdisterge toqtalıp, ekonomikalıq ösimdi odan äri qamtamasız etu qajettigin ayttı.

– Ötken jıldan bastap memlekettik äleumettik sayasat jüyeli türde qayta qarastırıldı. Bes äleumettik bastama, juırdağı Joldau jäne jastarğa arnalğan äleumettik qoldau şaraları ayasında barşa qazaqstandıqtardıñ äl-auqatın arttırudı qamtamasız etu üşin köp qarjı bölinude. Büginde köptegen elderdiñ mwnday äleumettik şığındarğa şaması kelmeydi, – dedi Elbası.

Memleket basşısı bwdan bılay memleket tiimdiliginiñ bastı kriteriyleri kiris pen twrmıs sapası tärizdi eki körsetkiş bolatının aytıp, ärbir ministr men äkimniñ jwmısı osı twrğıdan bağalanatının atap ötti.

Otırısta Nwrswltan Nazarbaev barlıq bağdarlamalıq qwjattardıñ iske asırılu barısı men nätijelerine arnayı toqtaldı.

– Wlt josparında memleket rölin bäseñdetuge, jeke biznes pen bäsekelestikti damıtuğa jäne zañ üstemdigin qamtamasız etuge negizdelgen ekonomikanıñ jaña modelin qalıptastıru mindeti qoyıldı. İşki jalpı önim, eñ aldımen, eñbek tiimdiligi men önimdiligin arttıru, şağın jäne orta biznesti damıtu esebinen ösuge tiis. Soñğı jıldarı ekonomikadağı şağın jäne orta biznestiñ ülesi 25,17 payız deñgeyinde qalıp otır. Bizdiñ mindetimiz – bwl körsetkişti 2025 jılğa qaray 35 payızğa deyin, 2050 jılı kem degende 50 payızğa jetkizu, – dedi Qazaqstan Prezidenti.

Elbası Biznestiñ jol kartası ayasında 385 milliard teñge bölingenin, 20 mıñnan astam jobağa qarjılay qoldau körsetilgenin, sonday-aq 180 mıñğa juıq käsipker tiisti bilim alğanın atap ötti.

– Elimizdi damıtu üşin äleuetimiz jetkilikti. Mäselen, tek retteletin satıp alular kölemi 11 trillion teñgeni qwraydı. Sarapşılar qwnı şamamen 1 trillion teñge kölemindegi importtalatın tauarlar men körsetiletin qızmetterdi işki öndirispen almastıru mümkindigi bar dep bağalap otır. Sonımen qatar, şağın jäne orta biznes ökilderi öndirgen önim kölemi Pavlodar jäne Türkistan oblıstarında tömendegen. Ükimetke äkimdermen birlesip, osı mäseleniñ män-jayın anıqtaudı tapsıramın. Ärbir äkim şağın jäne orta biznestiñ damuına özi jauap beredi. Al Ükimet deñgeyinde jeke jauapkerşilik Prem'er-Ministrdiñ orınbasarı E.Dosaevqa jükteledi, – dedi Memleket basşısı.

Nwrswltan Nazarbaev memlekettiñ ekonomikağa jäne bäsekeles narıqtardı keñeytu isine aralasu mäselelerine ayrıqşa toqtaldı.

– Monopoliyağa qarsı qızmet mekemesi bäsekeles narıqtar qalıptastıru jäne biznes ayasın keñeytu isimen aynalısuğa tiis. Jeke sektor ekonomika men eñbek önimdiligin arttırudıñ bastı qozğauşı küşine aynaluı kerek. Ärbir äkim öñir ekonomikasınıñ qwrılımı qanday bolu kerek ekenin jäne neniñ esebinen damitının, qanday salalardıñ ilgerileui arqılı jaña jwmıs orındarı men twrğındar tabısın qamtamasız etetinin naqtı biluge tiis, – dedi Qazaqstan Prezidenti.

Osığan baylanıstı, äkimderge «Atameken» wlttıq käsipkerler palatasımen birlesip, öñirdi örkendetu mümkindikterine oray jwmıs orındarın aşudı közdeytin är oblıstıñ damu josparın äzirleu tapsırıldı.

Sonımen birge, Qazaqstan Prezidenti eksport qwramında qayta öñdelgen auıl şaruaşılığı öniminiñ ülesin arttırudıñ jäne tarifterdiñ, halıq üşin äleumettik mäni bar tauarlardıñ bağasın baqılauda wstaudıñ mañızdı ekenin atap ötti.

Nwrswltan Nazarbaev mal şaruaşılığın damıtu jäne işki narıqtı otandıq tauar öndiruşiler öndirgen auıl şaruaşılığı önimimen qamtamasız etu mäselelerine erekşe nazar audardı.

Memleket basşısı industriyalandıru bağdarlamasın iske asıru jäne negizgi kapitalğa investiciya tartu üderisiniñ nätijelerine toqtaldı.

– Industriyalandırudıñ ekinşi besjıldığı ayaqtalıp keledi. 1250 joba iske asırıldı. Bwl jobalar önerkäsipti damıtu isinde mañızdı röl atqardı.  Elimizdiñ Üşinşi jañğıruı üşin negizgi kapitalğa tartılatın investiciya kölemin jılına işki jalpı önimge şaqqanda 30 payızdan astam deñgeyge jetkizuimiz qajet. Soñğı jıldarı bwl körsetkiş 20 payızdan tömen. İşki jalpı önimge qatıstı nesieniñ de ülesi az – 25 payız. Mwnda naqtı sektorğa salınatın investiciya köleminiñ azdığı turalı söz bolıp otır. Wlttıq bank belsendilik tanıtıp, ekonomikalıq ösimdi qamtamasız etuge atsalısuı kerek, – dedi Qazaqstan Prezidenti.

Nwrswltan Nazarbaev naqtı sektordı jäne infraqwrılımdıq jobalardı qarjılandıru isin qamtamasız etu üşin jüyeli şeşimder äzirleudi, sonday-aq damığan elderdiñ investorlarına basa män bere otırıp, investiciya tartudıñ keşendi ekojüyesin qwrudı tapsırdı.

– Ärbir salalıq ministrlikte, äkimdikterde, wlttıq kompaniyalarda investiciyalıq jwmıs pen eksport mäselesine jauaptı naqtı orınbasardı belgileu qajet. Üylesimdi jwmıs isteu üşin tiimdi ıqpaldastıq ornatu kerek. Biz önimniñ 500 jaña türin şığarıp, 110 elge öz önimimizdi eksporttap otırmız. Dey twrğanmen, ekonomika qwrılımına naqtı ıqpal ete alatın jobalar äli de bolsa az. Joğarı därejede öñdelgen önim eksportınıñ kölemi eş özgergen joq, – dedi Memleket basşısı.

Qazaqstan Prezidenti elimizdiñ qarjı jäne bank sektorındağı mäselelerdi uaqtılı şeşu qajettigine nazar audardı.

– Soñğı 3 jıldıñ işinde bankrotqa wşırağalı otırğan käsiporındardıñ sanı 3,7 mıñğa deyin, yağni 2 esege juıq östi. Qazir olardıñ qarızı 4 trillion teñgeden astı. Şağın bizneske şekten tıs köp nesie berildi. Biznestiñ damuına qarızdıñ köptigi men öz kapitalınıñ tapşılığı kedergi keltirude, – dedi Nwrswltan Nazarbaev.

Memleket basşısı bankrottıq räsimdi jeñildetu jäne onıñ aşıq boluınıñ deñgeyin arttıru mañızdı ekenin atap ötti.

– 5 jıl işinde zañnamağa 30 özgeris engizilse de, jağday jaqsarğan joq. Bankrottıq räsim qarjılıq sauıqtıru şaraların qoldanuğa mümkindik bermeytin kezeñde qoldanıladı. Ükimet jäne Prem'er-Ministr B.Sağıntaevtıñ tikeley özi öñirler men käsiporındar boyınşa osı mäselelerdi naqtı äri jüyeli şeşu qajet, – dedi Qazaqstan Prezidenti.

Sonımen qatar, Nwrswltan Nazarbaev ekonomikadağı köleñkeli aynalımmen küresu mäselelerine toqtaldı.

– Bizdiñ mindetimiz – köleñkeli ekonomika ülesin 3 jıl işinde kem degende 40 payızğa qısqartu. Zañdı twlğalar üşin bankter arqılı qolma-qol aqşa aludıñ şekti kölemin belgileu mümkindigin zertteu qajet. Ükimet jeke twlğalar üşin negizgi qarızdı tölegen jağdayda ayıppwldan bosatıp, salıq amnistiyasın jürgizui kerek, – dedi Memleket basşısı.

Qazaqstan Prezidenti halıqtıñ twrmıs sapasın arttıru mäselesine erekşe toqtalıp, Ükimet pen äkimdikter aldına birqatar mindet qoydı.

– Meniñ twrmıs sapası mäselesin memlekettik basımdıq retinde belgilegenim kezdeysoq emes. Öñirlerge jii baramın jäne jergilikti jerlerde jwrtşılıqtı qanday mäseleler alañdatatının jaqsı bilemin. Twrmıs sapası abstraktili wğım emes. Bwl degeniñ – twrğın-üy, bilim beru, densaulıq saqtau, äleumettik kömek, ekologiya, jol, qoğamdıq kölik, qauipsizdik mäseleleri, – dedi Nwrswltan Nazarbaev.

Memleket basşısı oblıstarda jäne audandarda jol salu mäselesine basa män berip, öñirlerdi infraqwrılımdıq twrğıdan damıtu jönindegi jwmıstardı jalğastırudıñ mañızdılığın erekşe atap ötti.

– Meniñ tapsırmam boyınşa, Prezident Äkimşiligi äleumettik zertteuler nätijesiniñ negizinde elimizdiñ Problemalı mäseleler kartasın jasadı. Onda är öñir boyınşa joldar, auıldardıñ sumen qamtıluı, auruhanalar, mektepter, twrğın üy-kommunaldıq şaruaşılıq jäne jeliler jağdayı tärizdi jüyeli äri infraqwrılımdıq problemalar qamtılğan. Osı siyaqtı mäselelerdi şeşuge küş jwmıldırğan jön. Äzirlengen kartanı Ükimetke beru kerek. Eñ aldımen, twrğındardıñ özekti mäselelerin şeşu qajet, – dedi Qazaqstan Prezidenti.

Otırıs barısında twrğın üy salu jäne oğan halıqtıñ barlıq sanatınıñ qoljetimdiligin qamtamasız etu jönindegi jwmıstardı jalğastıru qajettigi aytıldı.

– «Nwrlı jer» memlekettik bağdarlaması boyınşa rekordtıq kölem – 12,5 million şarşı metr twrğın üy paydalanuğa berildi. Bwrın mwnday qwrılıs qarqını bizde bolğan emes. Bwl bağdarlama jergilikti önim öndiruşilerdiñ öndirisin damıtuğa tıñ serpin berdi. Olardıñ ülesi şamamen 85 payızdan asadı. «7-20-25» bağdarlaması boyınşa 3,7 mıñnan astam twrğınımız jaña baspanağa ie boldı. Sonımen birge, türli faktorlarğa baylanıstı halıqtıñ barlıq sanatınıñ bwl bağdarlamalardı paydalanuğa mümkindigi joq, – dedi Elbası.

Sonday-aq, Memleket basşısı millionnan astam twrğını bar qalalarda jastarğa arnalğan jaldamalı päter salu jwmıstarın jalğastırudı tapsırdı.

– Keybir öñirler infraqwrılımnan alıs äri şığın köp ketetin jaña twrğın üyler alabın salu mäselesin köterude. Biz «adamdar infraqwrılımğa» modeli boyınşa jwmıs isteymiz degen joqpız ba, kerisinşe emes. Meniñ tapsırmama säykes, Astana qalasınıñ ıqşamdı qwrılısına baylanıstı 5 jılğa arnalğan Keşendi jospar äzirlendi. Bwl rette, twrğındar üşin qoğamdıq igiliktiñ jäne qızmetterdiñ qoljetimdi boluı eskeriledi. Öñirler äkimderi osı täjiribeni zerttep, soğan säykes jospar qabıldauğa tiis, – dedi Qazaqstan Prezidenti.

Sonımen qatar, Nwrswltan Nazarbaev halıqqa sapalı bilim beru isin qamtamasız etu jönindegi jwmıstardı jalğastırudı tapsırdı.

– Bilim salasında mwğalimderdiñ jwmıs jağdayı jaqsarıp keledi jäne olardıñ jalaqıları östi. Joğarı oqu orındarı derbestikke ie boldı. Mektepke deyingi bilim beru auqımı keñeydi. Ötken jılı 70-tey jaña mektep salındı. Barlıq mektepti tolıq internetpen jäne kölikpen qamtamasız etu qajet, – dedi Memleket basşısı.

Qazaqstan Prezidenti tehnikalıq jäne käsibi oqıtu isindegi mamandar dayarlau üderisi men onı bitirgen tülekterdiñ jwmısqa ornalasu mäselesine de toqtaldı.

Nwrswltan Nazarbaev elimizdegi densaulıq saqtau jüyesiniñ jaqsı damıp kele jatqanın ayttı.

– Densaulıq saqtau salasında infraqwrılımdı damıtıp, medicinalıq qızmet körsetu sapasın jaqsartu jwmıstarı jalğasa beredi. Ömir süru wzaqtığı men tuu körsetkişi artıp keledi. 16 million adamnıñ densaulıq jönindegi elektrondı tölqwjatı jasalıp, jedel järdem qızmeti jañğırtıldı. Men qol qoyğan zañnıñ arqasında däri-därmek bağası rettelip, aşıqtıqqa män beriletin boldı. Byudjet qarjısın 26 milliard teñgege ünemdeuge septigin tigizgen däri-därmektiñ aşıq esebin engizu jönindegi täjiribeni qoldaymın, – dedi Memleket basşısı.

Sonımen qatar, Qazaqstan Prezidenti öñirlerdegi medicinalıq qızmet körsetu isiniñ qoljetimdiligine qatıstı problemalarğa toqtalıp, «Salamattı Qazaqstan» arnayı poyızdarın iske qosu jönindegi jobanıñ tiimdiligin ayttı.

– Şalğay auıldarda jıljımalı medicinalıq tekseru orındarın wyımdastıruğa boladı. 3 jıl işinde jedel järdem qızmetin avtomobil'dermen jäne reanimobil'dermen qamtamasız etu isin şeşu kerek. Osınıñ bärine 27 milliard teñge bölu qajet. Äkimder 2020 jıldıñ ayağına deyin inventarizaciyalau negizinde, eñ aldımen, audandıq auruhanalar men emhanalardı qajetti medicinalıq qwral-jabdıqtarmen tolıq qamtamasız etui qajet, – dedi Nwrswltan Nazarbaev.

Memleket basşısı äleumettik qoldau körsetu auqımı aytarlıqtay öskenin atap ötip, Ükimetke 2020 jılğı 1 qañtardan bastap Memlekettik äleumettik saqtandıru qorınan beriletin äleumettik tölemaqılardıñ ortaşa mölşerin 30 payızğa deyin arttırudı, sonday-aq mügedekterdiñ qwqıqtarın qamtamasız etu jäne twrmıs sapasın jaqsartu jöninde Wlttıq jospar qabıldaudı tapsırdı.

– Prokuratura eñbekkerlerdiñ eñbek qwqığına qatıstı 37 mıñnan astam zañ bwzuşılıqtı anıqtadı. Sonıñ işinde eñbekaqı jönindegi qarızdar, eñbek etu jağdayı qauipsizdiginiñ bwzıluı, jalaqınıñ dwrıs eseptelmeui, densaulıqqa ziyan keltiretin jağdaylarğa baylanıstı qosımşa tölemaqınıñ berilmeui, şeteldik käsiporındarda jwmıs isteytin azamattarımızdıñ qwqıqtarınıñ şektelui siyaqtı mäseleler bar. Ükimet, äkimder men prokuratura organdarı bwl mäseleni qatañ baqılauğa aluı tiis, – dedi Qazaqstan Prezidenti.

Soñında Nwrswltan Nazarbaev Ükimettiñ barlıq jwmısınıñ nätijesin halıq sezinui tiis ekenin atap ötip, «Qazaqstan – 2025» strategiyalıq damu josparına säykes, 2019 jılğı Ministrler kabineti jwmısınıñ tiimdiligi jönindegi negizgi kriteriylerdi bekitti.

– Ekonomikanıñ twraqtı ösimin 4 payızdan kem emes deñgeyde qamtamasız etu kerek. Ozıq 30 eldiñ qatarına qosılu üşin bolaşaqta 5 payızdıq körsetkişke qol jetkizu qajet. İşki jalpı önimdegi şağın jäne orta biznestiñ ülesin 28,2 payızğa deyin jetkizgen jön. Şikizattıq emes tauarlar men qızmetter köleminiñ ösimin 24,7 milliard dollarğa deyin, eñbek önimdiliginiñ ösimin 2016 jılğı mölşerden 12,3 payızğa, investiciya ösimin işki jalpı önimnen 16,8 payızğa deyin jetkizudi qamtamasız etu qajet. Ösimniñ inklyuzivti modeli ayasında twrğındardıñ ortaşa jan basına şaqqandağı naqtı kirisin 2016 jılğı körsetkişten 6 payızğa deyin arttıru kerek, – dedi Memleket basşısı.

Abai.kz

37 pikir