Jeksenbi, 17 Aqpan 2019
Araşa 1993 5 pikir 11 Aqpan, 2019 sağat 12:43

«Zañsız salınıp jatqan poligon qwrılısı toqtatılsın!»

AQTÖBE OBLISI ÄKİMİ B.M. SAPARBAEVQA

BAYĞANIN AUDANI ÄKİMİ A.T.ŞERIYAZDANOVQA

Qwrmetti B.M.Saparbaev mırza! Zañda auıl şaruaşılığı maqsatındağı jerler zañda körsetilgendey poligondarğa berilmeui tiistigi de qaralğan. Jergilikti özin-özi basqaru organdarı arqılı halıqqa jergilikti mañızı bar mäselelerdi öz betimen jäne jauapkerşilikpen şeşuine aralasuına mümkindik berilip otır. Zañda jergilikti halıq tiisti äkimşilik-bölinistiñ aumağında tabıs közi bolıp tabılatın jerdiñ menşik iesi bolıp tabılatını, demek twrğındar öz auılında, kentinde josparalanıp jatqan kez kelgen iske aralasuı tiis. Zañda halıq ekologiyalıq, demografiyalıq jäne özge de zardaptarğa aparuı äbden mümkin, aumaq halqınıñ müddesine qayşı keletin kez-kelgen keşen qwrılısın jürgizu, onıñ tabiği resurstarın, tabiğatın büldiru tek qana halıqtıñ kelisimimen ğana şeşiletindigi körsetilgen.

Söyte twra, qazirgi kezde «Eko Oyl Treyd» JŞS-i Noğaytı auılınan 18 şaqırım jerdegi «jer astı su qoymasınıñ» territoriyasınan mwnay qaldıqtarın öñdep jäne zalalsızdandıratın poligon qwrılısın jürgizip jatır. Poligonnıñ jalpı audanı – 5 ga, jobalanıp jatqan jer teliminiñ jalpı audanı – 3 ga, bwrğılau qaldıqtarınıñ frakciyalarınıñ swyıq ertindilerin qabıldauğa arnalğan qarta aumağı – 1600 kv. m. Swyıq mwnay qaldıqtarın qabıldauğa arnalğan karta audanı – 400 kv. m. Ärqaysısınıñ sıyımdılığı – 4400 kub.m. Olar halıqtıñ qarsılığına qaramastan osınday poligon qwrılısın iske asırmaqşı. Al, bwl territoriya astında «alıp twşı su qoyması» ornalasqan.

Su qoyması: «Noğaytı – Jamansor auız su tasımaldau öndiristik mekemesine» qaraydı. Noğaytı – Jamansor auız su tasımaldau öndiristik mekemesi 1973 jılı iske qosılıp, osı kezeñge deyin jwmıs jasap keledi. Mekeme, Batıs Qazaqstan temir jolınıñ VODÇ-4 bölimşesi retinde Noğaytı territroiyasındağı «Qırdasın» mañınan şığatın, skvajinadağı jer astı twşı suın paydalanıp keledi. 1994 jılğı mälimet boyınşa su jelisiniñ wzındığı 168 km. Bügingi tañda mekeme täuiligine 6 skvajina 2000-3000 kub. metr sudı Noğaytıdan körşi Atırau oblısınıñ Sağız, Mwqır, Janterek, Jamansor eldi-mekenderine jäne sol öñirde ornalasqan basqa da jeke şaruaşılıqtarına, sonday-aq NOD-4; 265; 279; 333; 377 beketterindegi halıqqa jetkizip otır. Qazirgi kezde bwl su tasımaldau keşeni auıldıñ infraqwrılımdarınıñ biri retinde onıñ äleumettik ömirine paydasın tigizip 10 adamdı jwmıspen qamtamasız etip otırğan öndiristi mekemege aynalıp otır. TÖMENDEGİ ZAÑSIZDIQTARĞA NAZAR AUDARIÑIZ:

1. Bizge jetken mälimette poligonğa rwqsat «Eko Oyl Treyd» JŞS-ine 12.08.2016 jılı Noğaytı auılındağı mädeniet üyiniñ ğimaratında ötken qoğamdıq tıñdalımda berilgen. Ökiniştisi, bwl jalğan mälimet. Qoğamdıq tıñdalım ötpegen. Qwjat halıqtıñ tu sırtınan jasalğan.

2. Sonımen qatar, Ekologiya departamentimen tekseru barısında mwnayı bar qaldıqtırdı kädege jaratatın jäne qayta öñdeytin poligondı salu kezeñinde (15.11.2018 j. bastap 06.12.2018 j. deyin) qorşağan ortağa şığaruğa qatıstı qwrılıs jwmıstarınıñ qorşağan ortağa emissiyalarğa rwqsatsız jürgizilgeni anıqtaldı. Söyte twra, osı zañsızdıqtı eskermey, 06.12.2018 j. Aqtöbe oblısınıñ tabiği resurstar jäne tabiğattı paydalanudı retteu basqarmasımen rwqsat berilgen. Demek, N.Aqqwl bergen qwjat ZAÑNAN TIS. (Qarañız: Oblıs prokurorınıñ 1-şi orınbasarı A Düysembekovtıñ qwjatı. Şığıs: 13.12.2018. №2-03-18-13311). Söytip, «Eko Oyl Treyd» JŞS-i QR Ekologiya Kodeksiniñ 69-babı 1-böligi talaptarın bwzğan. (Bwl da sol qwjatta).

3. Atalmış zañ bwzuşılıqtar boyınşa «Eko Oyl Treyd» JŞS-i QR «Äkimşilik qwqıq bwzuşılıq turalı» Kodeksiniñ 328-babımen – ekologiyalıq rwqsatta belgilengen, qorşağan ortağa emissiyalar normativteriniñ asıp ketui jäne ekologiyalıq rwqsattıñ bolmauı» babımen «JAUAPKERŞİLİKKE» tartılıp, olarğa qorşağan ortağa keltirgen zalal şığını boyınşa «NWSQAMA» joldanğan.

4. Demek, Pokuratura qwjatımen zañsızdıqqa jol bergen «Eko Oyl Treyd» JŞS-ine N.Aqqwl mırza ZAÑNAN TIS qwjat bergen.

5. Sonday-aq, «Aqtöbe oblısı Qoğamdıq densaulıq saqtau departamenti» respublikalıq memlekettik mekemesi» basşısınıñ m.a. G.Ü. Dauletovanıñ qwjatında: Noğaytı auılına qarastı Qırdasın mekeninde ornalasqan «Eko Oyl Treyd» JŞS-niñ poligonnıñ qwrılısına sanitariyalıq-epidemiologiyalıq qorıtındı berilmegendigi turalı habarlaydı. (qarañız: Şığıs №19-18-3/k/e-204. 27.11.18 j.). Endeşe poligon qwrılısı dereu toqtau kerek!!!!

Poligon qwrılısına qarsılıq bildirip Noğaytı, Ebeyti, Ayrıq, Qopa auıldarı halqı qol jinadı. Bwl jerler öñir halqınıñ «mal jayılımı», jerniñ astı bolsa twtınıp otırğan «auız su» közi. Öz jerinde jürip, bireudiñ otına jılınğanday küy keşip, qwzırlı organdarğa ıqpal eterdey sözinde de, isinde de pärmeniniñ joqtığı auıl halqın aşındıruda. Talapqa säykes kelmeytin «aşıq-tesik» qırıq jamau poligon qwrılısınıñ eldi-mekennen äketiluin jäne halıq pikiri eskerilmey belden basatın bolsa, aymaqtağı äleumettik-qoğamdıq ahualdı uşıqtıruşı bastı faktor jobanı iske asıruşı bolatının aytıp, mwnan tuındaytın barlıq jauapkerşilikti solarğa jükteytinin de eskertude. Bwğan qosa qarausız qalğan wñğımalardan mwnay qaldığınıñ ağuı da är jerden orın alıp otırğanı jasırın emes. Öz kezeginde – ädilet, adaldıq, kisilik turalı wğımdar ayaq-astı etip, halıq sözin söyleydi degen jergilikti «ökiletti bilik» halıqtıq mäselede özderiniñ beyjaylığımen sol derttiñ «taratuşısına», «jebeuşisine» aynalğandarın, osınday zañsız salınğan poligondar esebinen aynala qazaq auılı tozıp, el iesi, jer iesi jalpı jwrttıñ twrmıs-ahualı kün ozğan sayın tömendep, aynala maldarınıñ qırılıp jatqanının da aytuda.

Qwrmetti B.M.Saparbaev mırza! QR Energetika Ministri bizge bergen jauabında: «Oblıs köleminde mwnayqwramdas qaldıqtardı ornalastıru men zalalsızdandıru nısandarına jer bölu qajettiligi joqtığın» aytıp otır (Şığıs 01-05-6/1297 K; 15.05.2015). Jerdi menşikteu mäselesi özekti bolıp otırğan twsta bwl jağday kim-kimdi de bey-jay qaldırması anıq: «Poligon jobalanğan jer astı közinen suın işip otırmız, bwl jerge bizdiñ malımız jayıladı. Al mal auırıp qalsa nemese ulanıp ölse, oğan kim jauap beredi? Jerdi büldirip ketkender halıqtı oylamaydı, qaltasın oylaydı. Jerimizdi lastamaqşı «Eko Oyl Treyd» JŞS–i mekemeci nege jauapkerşilikke tartılmaydı?», – deydi jergilikti twrğındar. «Eko Oyl Treyd» JŞS–iniñ zañ bwzğan isteri qwzırlı organdardıñ qwjattarımen rastalğanın joğarıda keltirdik. Bizdiñşe, basım halıq qoldamasa bwl joba toqtauı tiis, sebebi zañ solay deydi. Köpşilik poligon qwrılısınıñ jürgizilmeytine senip, öziñizge ümit artadı. Jauabıñızdı kütemiz.

N.Qoşamanwlı

Däriger, «YAdrolıq apatqa qarsı Halıqaralıq 
Nevada-Semey qozğalısı»-nıñ eksperttik jäne 
oblıstıq Jer Kodeksine qatıstı qwrılğan 
«Üş jaqtı» komissiyasınıñ müşesi.

Abai.kz

5 pikir