Senbi, 25 Mamır 2019
Anıq 5686 22 pikir 14 Naurız, 2019 sağat 09:29

Dos Köşim. "Bärimiz de şpionbız!"

Sayasi pamflet

Men wlttıq bağıtta jürgen azamattardı şpiondar men tolıq jäne jartılay satılğandar, wlttıq qauipsizdik komitetiniñ agentteri men Qıtay, Resey jäne AQŞ tıñşıları dep ataymın. Meniñ bwl sözime tañırqap qalmañızdar. Bügin men «Azat» qozğalısı dürildep twrğan 1991-1992 jıldardan keyin qazaqtıñ qoğamdıq küşteriniñ bası qosılmay jürgen bastı auruı turalı keñirek aytqım keledi.

«Auruın jasırğan öledi» - deydi qazaq. Biz jasırğanmen, ol auru Almatı, Astananı jaylap aldı, endi oblıstarğa da jetetin türi bar. Demek aşıq aytatın kez keldi. Ötken jıldıñ 20 qırküyeginde Respublika sarayında qazaqtardıñ qwrıltayın ötkizu turalı söz aytılğannan bastap, «şpionomaniya» degen indet basın köterdi. Al qwrıltaydı wyımdastırudı naqtı qolğa alğan uaqıtta mağan köptegen mälimetter kele bastadı. Sol mälimetterden bar wqqanım - bärimizdiñ de şpion ekendigimiz. Senbeysizder me? Onda däleldep bereuge tırısayın:

Bwrınğı deputat bolğan azamattardıñ barlığı da şpion eken, sebebi, bilikke satılmayınşa, deputat bolu mümkin emes ekeni belgili. Oylanıp körsem, şınında da bwl pikirde şındıq bar siyaqtı. Mwnı bes jıl boyı saylaudı baqılağan menen artıq eşkim de bilmeydi. Senuge tura keledi. Demek olarğa jolaudıñ qajeti joq. Öziñ de şpion bolıp şığa kelesiñ.

Endi qazirgi deputattarğa keleyik. Bwlar da şetinen biliktiñ jansızdarı, sebebi, «Nwr Otannıñ», bir partiyalı Parlamenttiñ müşeleri. Salmaqtap qarasañız, bwl da aqılğa qonadı. Al deputat bolmay jürgen wltşıldardıñ bäri tağı da biliktiñ jansızdarı, sebebi, olar deputat bolsa, biliktiñ adamdarı ekendigi közge tüsip qaladı. Sondıqtan olar deputat bolmay jür. Kördiñiz be, şpiondar qasımızda jür. Bwl da aqılğa qonımdı eken.
Endi bwrınnan kele jatqan, talay ret türmede otırğan wltşıldar bar ğoy. Olardıñ barlığı barıp twrğan - Wlttıq qauipsizdik komitetiniñ jansızdarı eken. Senbeysizder me? Demek, kino körmeytin, kitap oqımaytın adam bolğandarıñız. Aramızğa kirgizu üşin olardı bes-altı jılğa türmege otırğızıp aladı emes pe? Soğan halıq aldana saladı. Ekinşiden, Stalinniñ: «Qolğa tüskenderdiñ barlığı - satqındar!» - degen atalı sözin de esimizden şığarmayıq. Demek, wltı üşin sottalğandardıñ barlığı - wltın satqandar. Olarğa jolamauımız kerek. Olardıñ jauapqa tartıluı, azap şegui - bizdiñ aramızğa kirudiñ qitwrqı täsili ğana.

Al bwrın memlekettiñ basşı qızmetinde bolıp, keyinnen qoğamdıq sayasi jwmısqa ne oppoziciyağa kelgenderdiñ barlığı - biliktiñ adamdarı, prezident apparatınıñ proektileri. Onı däleldep jatudıñ da qajeti şamalı. Olardı jiberudiñ sebebi de qarapayım: tabiği kösemderdi şığarmas üşin, osılayşa qoldan kösem jasap, qoldan partiya qwru kerek. Äytpese, halıqtıñ arasınan kösemder şığıp, Aqordanı basıp aluı mümkin. Oylap qarasañız, bwl da dwrıs siyaqtı.

Al memlekettik qızmetke ömir boyı jolamağan jandar (onıñ işinde men de barmın) - odan ötken şpiondar. Olardı osılayşa 20-30 jılday beyşara, jwmıssız, üysiz, küysiz etip körsetse, adamdardıñ senimine kiru oñay boladı. Bwğan da senuge boladı. Bilikten ayla artılğan ba? Tamaşa oylap tapqan täsil!

Endi bizneste jürgen «jaña qazaqtarğa» keleyik. Bwlardıñ da «demokratpın», «wltşılmın» dep jürgenderiniñ barlığı - tek bas paydasın oylağan pısıqaylar. Olarğa jolauğa bolmaydı. Olardıñ aqşanı ketpen şauıp tappağanı belgili. Demek, bilikke jaqqan adamdar. Olardıñ aqşası da - aram, özderi de haram. Sayasat pen qoğamdıq jwmısqa jolatuğa bolmaydı. Aytqan söziñdi erteñ-aq bilikke jetkizedi. Bwğan qanday uäj keltiresiñ. Bwl dälel de köñilge qonadı.

Soñğı uaqıtta redaktorlardıñ işinen de tu wstağan «küreskerler» şığa bastadı. Eşqaşan senuge bolmaytın nağız ekijüzdi qular, bwlar da biliktiñ adamdarı. Bilikke kerek kezinde bir närseniñ şetin şığarıp, halıqtı bir silkintip qoyadı da, qarap otıradı. Eger olar bilikke qarsı bolsa, olardıñ gazet-jurnaldarına byudjetten qarjı berip, qoldau jasalmas edi ğoy. Bwrın solardıñ barlığı bilikti aspanğa şığarıp maqtağan jandar, kerek bolsa, 90-jıldardağı solardıñ maqalaların qarañızdar. Bizdi büldiru üşin jiberilgender ğoy. Olarğa senuge bolmaydı. Qarap otırsañ, bwl da şındıq siyaqtı.

Qoğamdıq wyımdardı basqarğan jandarğa müldem jolamañdar. Bwlardıñ barlığı - AQŞ pen Euroodaqtıñ aqşasın alıp bayığan jandar. Aqşağa wltı tügil äkesin de satadı. Jalpı demokratiya dep sayrağandardıñ barlığı - bizdi orğa jıqtıru üşin dayındalğan şetel agentteri. Olardı bwrınğı KGB AQŞ-tıñ CRU-i arqılı wstap otır. Bwl - talassız mäsele!
Jeltoqsan köterilisine qatısqandardıñ barlığı - KGB-nıñ agentteri.

Olardı 1986 jılı keleşekte bizdiñ aramızdı iritu üşin dayındap, alañğa alıp şıqqan, wrğan-soqqan, türmege japqan, keybireulerin senimdirek bolu üşin öltirip te jibergen. Endi olarğa kim senbeydi? Halıq olardı «nağız küresker» dep, bastarına köteredi. Biraq olardıñ sol Jeltoqsanğa qatısqandarınıñ özi-aq, biliktiñ şpiondarı ekendigin anıq körsetip twr emes pe? Bwl da qwlaqqa qonatın siyaqtı...

Endi mazaqtı qoyıp, saliqalı sözge köşeyik. Bir ğana mısal: bayağıda bir qalanıñ äkimi saylanatın bolıptı. Halıqtıñ barlığı «osı ädil adam» dep bireuge dauıs bergisi kelip twrğanda, bir adam minbege jügirip şığıp, «jarandar, kimdi saylayın dep jatırsıñdar? Ol qala tügil öziniñ otbasın da jetistirgen joq. Onıñ qızı - barıp twrğan jeñil jüristi äyel ğoy» dep ayqay salıptı. Halıq sonı estip, tolqıp twrıp qalıptı. Minbeden tüsip bara jatqan sol adamğa saylanayın dep twrğan kandidat beyşara «oybay, meniñ qızım tügil otbasım da joq. Men äli üylengen joqpın ğoy» dese, jañağı sabaz «seniñ qızıñ bar ma joq pa, ol jağın bilmeymin, men aytarımdı ayttım» dep kete barıptı. Keybireulerimizdiñ bügingi täsilimiz osığan wqsaydı.

Osı sasıq täsildi, pasıq aylanı, anığın aytsaq, qatındıqtı toqtatın kez keldi dep oylaymın. Är adamğa, ärbir wyımğa jasap jatqan isterine ğana bağa beru kerek. Eger bwl mäselege nükte qoyılmasa, basımız eşqaşan pispeydi, wltşıldar naqtı sayasi küşke aynala almaydı.

Moyındauımız kerek, bizder asa köp te emespiz. Sondıqtan da «är qazaq - meniñ jalğızım» dep jwmıs isteyik. Sondıqtan da birimizdi birimiz «batır» dep jwmıs isteyik.

Eger birigip jwmıs istey alamasaq, «meni qoldamağandarıñnıñ barlığı - meniñ jaularım» degen wrandı jinap qoyıp jwmıs isteuge üyrenelik. Bireulerdiñ jasağan ne bastağan jwmısı köñiliñe jaqpasa, qatıspay-aq qoy, öziñniñ jwmısıñdı jalğastıra ber. Eger olardıñ kötergen bastaması wnasa, qolıñnan kelgen kömegiñdi ber. Eger bastama kötergen adamdarğa senbeseñ, olardı jamandama, tek bwl bastamağa qatıspaytındığıñdı ayt. Bwl barlıq adamdardıñ qolınan keletin ömirde de, sayasattağı eñ qarapayım qarım-qatınas. Osığan keliseyik.

2010 jılğı «Qazaq qwrıltayında» söylegen sözim. Qwrıltaydıñ wyımdastıruşılarınıñ biri retinde kölemdi de, jan-jaqtı saraptaması bar bayandama dayındağanmın. Biraq Qwrıltaydıñ birinşi küni bolğan ayqay-şudıñ «şañı basılmay» jatıp, ekinşi küni de bir-birimizdi jamandauğa köşkenimizdi körgennen keyin 10-15 minutta osı pamfletti jazıp, minbege köterildim...Ökinişke oray, äli de özgermegen ekenbiz.

Abai.kz

22 pikir