Düysenbi, 17 Mausım 2019
Kübirtke 4034 14 pikir 27 Naurız, 2019 sağat 16:27

Orısşa bilmeytin adam ölu kerek pe, Birtanov mırza!

Pavlodardağı №1 qalalıq auruhananıñ därigerleri qazaq tiline pısqırıp ta qaramaydı, - deydi til janaşırı Ruza Beysenbaytegi. Ol kisiniñ aytuınşa, №1 auruhananıñ nauqastardı qabıldap alatın orta medicinalıq personaldarına orısşa söylemeseñ, auırğanı bılay twrsın, ölip ketseñ de nazar audarmauı ğajap emes deydi. 

Ruza hanım 6 ay bwrın densaulıq jağdayına baylanıstı jedel järdemmen osı auruhanağa tüsken. Aytuınşa, kelgen betten meyirbikeler orıs tilinde qızmet körsetken. Tipti, olar kelip tüsken nauqastardan da orıs tilin talap etetin körinedi. Al, qazaqtildilerge qısım jasap, orısşa söylemese, dörekilik tanıtadı eken. Ol osı mäsele boyınşa, auruhananıñ basşılığına şağımdanğan.

Al, juırda tağı sol auruhanağa tüsken. Onda da qabıldau bölimi, kiim iletin jerde otırğan qızmetkerler, därigerler “govorite na russkom yazıke, ya ne ponimayu çto vı govorite” dep nauqastıñ qwqığın ayaqqa taptağan. Qazaq tilin talap etken nauqasqa “Biz sizdi qabıldap qızmet körsetip jatırmız. Al, sizge densaulıq kerek pe, qazaq tili kerek pe?” dep mısqılmen jauap berdi deydi qoğam belsendisi.

Osıdan soñ Ruza hanım oblıstıq basqarma basşılarına, ministrlikke habarlasqan. Alayda, oblıstıq basqarma basşısı  Oraz Mwqaşev «Orıstildilerdi renjituge bolmaydı» dep jauap beripti. Al, auruhananıñ bas därigeri  Smakov Sovethan mırza: “Bizge endi ne qıl deysiz? Barlıq jerde solay. Bizdiñ qızmetimiz tek qana densaulığıñızdı qarau. Qanday tilde qızmet körsetetinimiz mañızdı emesdegen uäj aytıptı.

Sonday-aq, qaladağı jedel järdem men därihanalar da tek orıs tilinde söyleydi.Tek key kezde ğana talap etseñ qazaq tilinde qızmet körsetedi. Auruhana palatalarındağı opertivtik aqparat tek qana Resey Federaciyasınıñ memlekettik tilinde. Tipografiyadan basılğan aurulardıñ beydjikteri, nauqastarğa däri beretin qaltaşalarınıñ sırtındağı aqparat, kereuetterge ilinetin nauqas turalı aqparat ta tek Reseydiñ memlekettik tilinde. Därigerlerdiñ kündelikti tekserisi (obhod) de orıs tilinde, tek talap etseñ ğana qazaqşa söyleydi. Medpersonaldardıñ 90% qazaq bola twra, bir-birimen tekseristegi qarım-qatınası tek orıs tilinde.Tipti, densaulıq saqtau ministrligi de resey tilinde jauap beredi deydi ol.

Ruza Beysenbaytegi, til janaşırı:

- Täuelsizdik alğan 27 jılda orta därejeli medicinalıq personalğa jwmıs orındarında kündelikti  qoldanatın qarapayım 20-50 sözdi üyretuge 100 payız boluşı edi. Orıs tilin memlekettik tildiñ ornına, ne odan da joğarı qoyu bwl qanday masqara! Bwl jağday basqa qay memlekette bar? Sonımen, densaulıq salasınıñ basşıları äli künge keñes zamanınıñ ideologiyasımen ömir sürip otır. Wlttıq kod, ruhani jañğıru degender qayda qaldı? Bwl lauazımdı adamdardıñ memleketşildigi qayda?! Bir sözben aytqanda, Kereku öñiri Densaulıq saqtau mekemelerinde memlekettik tilge aşıqtan-aşıq diskriminaciya jasap otır. 2010 jılğı twtınuşılar turalı zañ baptarı negizinde barlıq mekemelerde qızmet körsetu, auızşa, jazbaşa, beyne-audio aqparattar birinşi memlekettik tilde boluı mindettelgen.

Meniñşe, är basşı öz qızmetkerlerinen memleket qwndılıqtardı qwrmetteudi talap etip, el bosağasınıñ berik qalıptasuına atsalısuı, tilge, twtınuşılarğa qatıstı normalardı tım bolmasa ayına bir ret nasihattap, Qazaqstan Respublikasında etnosına qaramay "memleket til - är azamattıñ tili" degen qağidanı berik wstanuı kerek. 

Qorıta aytqanda, Ruza Beysenbaytegi Densaulıq saqtau ministri Eljan Birtanov mırzadan, Kereku öñiriniñ densaulıq saqtau mekemeleriniñ barlıq qızmetin mindetti türde birinşi Memleket tilinde körsetiluin talap etedi.

Ekinşiden, densaulıq saqtau salasındağı jaraqat bölimşelerinde qızmet isteytin orta buın medicina qızmetkerleriniñ jalaqısın eki ese köbeytudi swraydı. Ol kisiniñ aytuınşa,  med.qızmetkerler onda özdiginen jürip twra almaytın tösek tartqan adamdardı kereuetten köterip, däretke otırğızadı. Al, ol bölimşelerde köpşiligi özdigimen jürip, twra almaytın, salmağı auır erkek azamattar eken. "Osı aurulardı köteretin jas qızdar men kelinşikter ärtürli auruğa şaldığatını tüsinikti. Tipti, keybir jükti äyelder tüsik tastauı mümkin. Al, osınday auır jwmıs istey jürip ol qızmetkerlerdiñ jalaqısı 40-50 mıñnan aspaydı. Jwmıs barısında densaulıqqa kelgen ziyandı osınday az kölemdi jalaqımen emdeu mümkin be?" deydi ol. 

Sondıqtan qoğam belsendisi Birtanov mırzanıñ adamgerşilik tanıtıp, naqtı osı personaldardıñ jalaqısın eki ese köterudi swraydı.

Tüyin.

“Abai.kz” aşıq aqparat alañı bolğandıqtan biz Ruza Beysenbayteginiñ aytqandarın qaz-qalpında jariyalap otırmız. Eger, bwl maqalağa atalğan auruhana ökilderi men oblıstıq densaulıq saqtau basqarmasınıñ mamandarı jauap berse, onı da jariyalauğa dayınbız...

Nwrbike Bekswltanqızı

Abai.kz

14 pikir