Jeksenbi, 15 Qırküyek 2019
Sayasat 2067 2 pikir 29 Mamır, 2019 sağat 14:55

Nazarbaev «EAEO-nıñ Qwrmetti törağası» atandı

Bügin Euraziyalıq ekonomikalıq odaqtı qwru turalı kelisimge qol qoyılğanına twp-tura 5 jıl. Ol odaqqa 5 memleket müşe. Müşelikke kirgisi keletin jäne bir-eki memleket bar. Odaqtıñ bes jıldığına oray Astanada (Nwr-Swltanda) sammit ötkizudi josparlağan.

Keşeli-beri sol sammittiñ qwrmetti qonaqtarı ağılıp kelip jatır. Olardıñ keybiri prezident Toqaevtıñ, keybiri eks-prezident Nazarbaevtıñ, al keybireuleri ekeuiniñ de qabıldauında boldı. Kimdi kim qabıldadı, kimge qanday qwrmet körsetildi, tarqatıp jazayıq. Oydan alıp, qırdan tapqanımız emes, Aqordanıñ resmi saytı taratqan aqparattarğa şolu jasaymız...

Qırğızstannıñ, Belarus'tiñ, Reseydiñ, Täjikstannıñ, Moldovanıñ prezidentteri, Armeniyanıñ prem'eri men Euraziyalıq ekonomikalıq komissiyanıñ törağası Astanadağı sammitke salıp wşıp keldi. Kimdi kim qabıldadı?

Nwrswltan Nazarbaevtıñ qabıldauında:

Vladimir Putin,

Aleksandr Lukaşenko,

Sooronbay Jeenbekov,

Emomali Rahmon,

Nikol' Paşinyan,

Tigran Sarkisyan boldı.

Al Qazaqstannıñ qazirgi prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıñ qabıldauında:

Aleksandr Lukaşenko,

Sooronbay Jeenbekov,

Nikol' Paşinyan,

Igor' Dodon boldı.

Aqorda saytınıñ aqparattarın qarap otırsaq, Lukaşenko, Jeenbekov pen Paşinyan eski prezidenttiñ de, qazirgi prezidenttiñ de qabıldauında bolıptı. Al Resey prezidenti Nwrswltan Nazarbaevpen ğana kezdesken körinedi. Osıdan zañdı swraq tuadı. Putin nege äueli Toqaevpen kezdespedi? Joq, Toqaev pen Putin sammit otırısında sözsiz jüzbe-jüz kezdesti ğoy. Aytıp otırğanımız, Putin Toqaevtıñ emes, Nazarbaevtıñ jeke qabıldauında boldı. Bwl da öz kezeginde tranzit uağındağı sayasi oyındardan habar berse kerek.

Ras, Nwrswltan Nazarbaevtıñ «Twñğış prezident - Elbası» degen statusı bar. Bwl bizde, yağni Qazaqstanda Konstituciyalıq şeñberde moyındalğan status. Bälkim mwnı 30 jıl el basqarğan prezidentke körsetken qwrmet dep wğu kerek şığar. Al şındap kelgende bwl sıylastıqtıñ öz işimizdegi saltımız ğana. Halıqaralıq sayasatta bwl status eşbir mañızdı rölge ie emes. Qazaqstan – imperator, patşa nemese patşayım statusı moyındalatınday monarhiyalıq memleket emes. Qazaqstan – prem'er nemese parlament liderleriniñ ıqpalı basım bolatınday parlamenttik memleket sanatına da jatpaydı.

Qazaqstan – prezidenttik memleket. Iä, prezidenttik-parlamenttik basqaru jüyesine köşu turalı aytıldı. Ol üşin birşama jwmıstar da jasaldı. Degenmen – Qazaqstandağı birinşi twlğa – Prezident dep sanaladı. Ol turalı ötkende ğana Nwrswltan Nazarbaevtıñ özi de aytqan. «Bizde bir ğana prezident bar. Barlığımız soğan jwmıs jasaymız» degen. Jalpı prezidenttik basqaru jüyesindegi memleketterdiñ barlığında solay.

Sondıqtan anau Lukaşenko, Jeenbekov, Paşinyan men Dodon äueli prezident Toqaevtıñ qabıldauında boldı. Onan keyin ğana «eski dosına» qonaqqa bardı. Resey prezidenti Vladimir Putinniñ Toqaevtıñ emes, Nazarbaevtıñ qabıldauına baruı – joralğıdan jañılğanı ma, älde...

Qoyşı, äyteuir ırğalıp-jırğalıp kelgen qonaqtardı Toqaev pen Nazarbaev ekeulep jürip kütip aldı. Jeke-jeke qabıldadı. Kelgen qonaqtardıñ barlığı derlik EAOE-nıñ qwru turalı ideyası üşin Nwrswltan Nazarbaevqa ağıl-tegil tilekterin aytıp jattı. Qarañız:

 

Vladimir Putin, Orıs prezidenti:

- Sizge marapatıñız üşin jäne integraciya isinde, eki jaqtı qarım-qatınastarda, Resey men Qazaqstannıñ özara strategiyalıq is-qimılın damıtuda atqarılğan jwmıstar üşin alğıs aytqım keledi. Bwl rette Sizdiñ zor eñbegiñiz bar.

 

Sooronbay Jeenbekov, Qırğız prezidenti.

- Siz Türki äleminiñ köşbasşısı sanalasız. Siz Ortalıq Aziya elderiniñ dostığın nığaytu isine zor üles qostıñız.

Aleksandr Lukaşenko, Belarus' prezidenti:

- Belarus' halqına qwrmet körsetkeniñiz üşin rahmet. Bwl mağan ğana körsetilgen qwrmet emes. Bwl – meniñ halqıma degen ıstıq ıqılasıñız ben qwrmetiñiz. Qazaqstannıñ Prezidenti – layıqtı azamat. Siz dana şeşim qabıldadıñız. Qazaqstandıqtar basqa halıqtar siyaqtı twraqtılıqtı bağalaytınına senimdimin. Eñ bastısı – eñbek. Eñbek etseñ, nätije de boladı.

Emomali Rahmon, Täjik prezidenti:

- Men Qazaqstannıñ köz aldımızda qalay özgergenin kördim. Elordada ötken alğaşqı kezdesuler meniñ esimde jäne onıñ qanşalıqtı özgergenin körip otırmın. Oñ özgerister qalada ğana emes, bükil eliñizde jürip jatır. Bwl – Sizdiñ tabıstı jwmısıñızdıñ, dana jäne köregen sayasatıñızdıñ nätijesi.

Nazarbaevqa tağı bir ataq berdi

Bwl sözderdiñ barlığı keşe aytıldı. Al bügin barlığı aqıldasa kele Nwrswltan Nazarbaevqa ataq berdi. Ol – «EAEO-nıñ Qwrmetti törağası» deytin ataq. 25 jıl bwrın Mäskeudegi MGU-da lekciya oqıp, osı odaqtı qwru turalı ideya aytqanı bar edi ğoy. Mine, sodan 20 jıl ötkende oyda jürgen odaq qwrılğan. Odaqtı Nazarbaev, Putin men Lukaşenko üştigi qwrğan. Keyin oğan Qırğızstan men Armeniya qosıldı. Bügin sol odaqtıñ 5 jıldığı dedik joğarıda. Sol üşin Astanağa arnayı kelgen qonaqtardıñ eki-üşeui keudelerine orden taqtı.

27 mamır küni prezident Qasım-Jomart Toqaev Euraziyalıq integraciyanıñ 25 jıldığı men odaqtıñ 5 jıldığına oray birqatar şeteldik äriptesterin nagrattaytın bolğan. Anau-mınau emes – «Qazaqstan Respublikasınıñ Twñğış Prezidenti – Elbası Nwrswltan Nazarbaev» deytin orden beru turalı qaulı şığarğan. Sol ordenderdi Sooronbay Jeenbekovke, Vladimir Putin men Aleksandr Lukaşenkoğa Nwrswltan Nazarbaevtıñ özi tapsırıptı.

(Resey prezidenti Vladimir Putinniñ Nazarbaevtıñ qolınan orden taqqan säti)

(Belarus' prezidenti Aleksandr Lukaşenkonıñ Nazarbaevtıñ qolınan orden taqqan säti)

(Qırğızstan prezidenti Sooronbay Jeenbekovtiñ Nazarbaevtıñ qolınan orden taqqan säti)

Tüyin

Äuelde ekonomikalıq odaq bolıp qwrılğan bwl bestiktiñ jwmısı büginde sayasi sipat aldı. Ol turalı bwrın da jazdıq. Odaqta teñ bäsekelestik joq. Resey monopoliyasına qwrılğan odaq. Qazaqstannıñ jük kölikteriniñ aptalap, tipti aylap orıs kedeninde  twrıp qalatını turalı da, odaqtan şığamın degen aq orısqa sarı orıstıñ aşıq qoqan-loqı jasağanı turalı da osığan deyin talay ret jazdıq. Basqasın aytpağanda, Kreml' ideologtarı eki-üş jıldan beri ortaq aqşa şığaru turalı tıqaqtay bastadı. Memleket Täuelsizdiginiñ negizgi atributtarınıñ biri sanalatın töl aqşadan bas tartu – Täuelsizdikti tärk etumen para-par emes pe?! Joğarıda aytqan odaqtıñ sayasi sipat aluınıñ ayqın däleli osı emes pe?!

Biz bwl integraciyanı sauda-sattıqtağı ortaq mümkindik dep aytıp, qanşa jerden köñil aldarqatqanımızben, odaq ortaq emes, orıstiki. Onı Qırğızda ötken sammitte sol odaqqa müşe elderdiñ basşıları da ayttı. Jä, osımen tämamdayıq, büginge...

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

2 pikir