Jwma, 19 Şilde 2019
«Soqır» Femida 7310 45 pikir 18 Mausım, 2019 sağat 15:14

İİM Twrğımbaevqa aşıq hat

QR  İşki ister ministri

Erlan Twrğımbaevtıñ nazarına!

Ministrlik policeylerdiñ imidjin qalay jasaudı bilmey me?

Saylau ayaqtaldı. Saylaudan keyingi sarsañ da sayabırsıdı. Basqasın qoya twrıp, däl osı jolğı saylau qazaq policiyasınıñ, Qazaqstan policiyasınıñ düt tirligin, wrda-jıq äreketin ayday älemge paş etti. El işindegi azdı-kem abıroyın aymanday qıldı. Endi sol şelektep tögilgen abıroydı qasıqtap qayta jinauğa ministrlik barın salıp jatır. Birneşe künnen beri respublikalıq auqımdağı memlekettik telearnalarda İşki ister ministrliginiñ tapsırısı boyınşa äzirlengen beyne rolikterdi jappay körsetude. Bwl qanşalıqtı tiimdi bastama...

Saylaudan keyin biraz jwrt narazılıq tanıtıp, öz oyın bilikke jetkizu üşin şeruge şıqtı delik. Olar demek arman-tilekterin Astanadağı aq jağalılar estir dedi. Bürdirip ketken joq. Qiratıp ketken joq. Özgeler sekildi maroderlıq häm bwzaqılıq jasağan joq. Eşkimniñ qolı sınıp, közi şıqqan joq. Jäy ğana beybit şeru boldı.

Erlan Twrğımbaevtiñ aytuına qarağanda 9-12 mausım aralığındağı şerulerge 4 mıñnan asa azamat qatısıptı. 300-den asa policey türli jaraqat alıptı. Twrğımbaev osı resmi mälimet alqılı şal-şauqan men qatın-qalaştı süyrelep jürgen küştik qwrılımdardıñ isin aqtap almaq şığar.

Esesine Erlan mırza, sizdiñ ministrligiñizge qarastı policiya qızmetkerleri jendettik jasağanın qazaq baspasözin bılay qoyıp, älem aqparat qwraldarı jarısa jazıp jatır.

Jüzdegen adam wstaldı. Jurnalister soqqığa jığıldı. Bwl jağdaylar sözsiz Qazaqstan policiyasınıñ işki häm sırtqı imidjin äbden tüsirdi. Ol imidjdi qayta qalıptastıru üşin aldımen älem ne degenine qwlaq salıñız.

Bizdi qoyıp, «Washington Post», «Financial Times», «New York Times», «The Guardian», «Äl-Jazira» sekildi auditoriyası älemdik masştabtı qamtitın aqparat agenttikteri qazaq policiyasınıñ tirligin – repressorlıq dep bağaladı. «Qazaq policiyası – adam qwqıqtarın şektedi» dedi. «Qazaq policiyası – beybit halıqtı wrıp-soqtı» dedi. Sözimiz swyıq şıqpasın, birli-jarım derek keltire keteyik...

Mınau «The Guardian» saytınıñ 10-mausım küngi maqalası. İİM vice-ministri Marat Qojaevtıñ  Astana men Almatıda zañsız mitingke şıqqan 500 adamnıñ wstalğanı turalı aytqanın, odan bölek, «France-Presse» agenttigin ökili, britan jurnalisi Kriss Rikltonnıñ da alañda twtqındalıp, közi kögergenin jazıptı. (Chris Rickleton, a British journalist with Agence France-Presse, was briefly detained and sustained a black eye during his arrest).

Al mınau «The Diplomat» saytınıñ 13-mausım küngi maqalası. «Wstalğandardıñ köbin avtobustar men policiya kölikterine otırğızdı. Qarsılıq körsetkenderdi jas-kärisine qaramay (regardless of their age or affiliation), erkinen tıs, küşpen otırğızdı. Saylau küni birneşe jurnalist twtqındaldı. Elde jiılıs ötkizudi şekteytin ädetki tıyım şeñberinen şıqqan bwl äreket kürt narazılıq tudırdı. Ertesi küni tağı bir jurnalistti tündegi marş kezinde birneşe şeruşimen birge policiya soqqığa jıqqan» dep jazdı (The majority of the people arrested were “helped onto” buses and police vans. Those who resisted were dragged and wailed forcefully, regardless of their age or affiliation. In fact, on election day, several journalists were detained, sparking harsh criticism beyond the usual condemnation of the limits to freedom of assembly in the country. The next day, one journalist following a march during the night was beaten up by police along with some demonstrators).

«Human Right Wach» saytında Mira Raytman, baqılauşı bolıp kelgen, Norvegiyalıq Helsinski komitetiniñ öñirlik ökili Marius Fossumnıñ da twtqındalğanın jazıptı (Yet today in Almaty, the capital, police briefly detained Marius Fossum, the Norwegian Helsinki Committee’s regional representative, who was monitoring protests).

Jaza berseñ köp. Osımen toqtayıq. Erlan mırza, bwl maqalalardıñ barlığı derlik Sizdiñ ministrliktiñ ötken aptadağı jwmısına berilgen bağa. Halıqaralıq qauımdastıq aldında qazaq policiyasınıñ, Qazaqstan policiyasınıñ bedeli osı maqalalardıñ mazmwnı boyınşa qalıptasarı sözsiz.

Meyli, «el ne demeydiniñ» änine salıp, şeteldik jazğıştardı elemey-aq, qoyarsız. Osığan deyin de älemdik auditoriya aldında qazaq policiyasınıñ reputaciyası qaybir jaqsı bolıp edi dersiz.

Ministr mırza, birneşe künnen beri respublikalıq auqımdağı memlekettik telearnalarda İşki ister ministrliginiñ tapsırısı boyınşa äzirlengen beyne rolikter körsetilude. «Qazaq policiyası azamattardıñ qwqığı men qauipsizdigin qorğaydı. Qazaq policiyası qwrmetke layıq» degen mazmwndağı bwl rolikter Sizdiñ ministrlik tapsırısı boyınşa körsetilip jatır.  Osı saylaudan keyin, saylaudan keyingi abır-sabırdan keyin el-jwrtqa süyemdey süykimi qalmağan policiyanıñ bedelin köteruge bwl beyne rolikter jetkilikti me? Joq. Qazir Qazaqstan policiyasına degen el-halıqtıñ senimi azayğan. Jwrt nege policiyağa senbeydi?  Öytkeni, äli künge Sizdiñ orınbasarıñız bolıp, Mahambet Abisatov sekildi adamdar otır.

Bwl Mahambet Abisatov deytin vice-ministriñizdiñ 2017 jılı aytqan beyädep lekcikondağı audio jazbası bükil qazaqtıñ jağasın wstatqan bolatın.

Ras, ol kezde ol Sizdiñ orınbasarıñız emes edi.  Sonda da sol kezdegi Aqtöbe oblıstıñ İİB basşısı Mahambet Abisatov Jañaözen oqiğası men şahterler köterilisine qatıstı boqauız sözderdi boratqanın Siz bilseñiz kerek-ti. Orıs tilindegi ol sözder beyädep leksikondar jiıntığı bolğan soñ, täptiştep jazıp jatpadıq. Siltemesi mine: https://www.facebook.com/basekz/videos/1952386041532330/?v=1952386041532330

Qazaq azamattarınıñ qanı tögilgen Jañaözen köterilisi men şahterler narazılığın Abisatov tügili Aqorda moyındadı. Elbası Nwrswltan Nazarbaev Jañaözenge arnayı barıp, halıqtıñ talap-tilegin tıñdadı. Qwzırlı bilikke tapsırma berdi. Jağday oñ şeşimin taptı.

Al, qazirgi Sizdiñ orınbasarıñız Mahambet Hayırjanwlı Abisatov halıqtan keşirim swrağan joq. Däl osı vice-ministr Abisatovtıñ Aqtöbede, oblıstıq İİB basşısı qızmetinde jürgende ötkizgen jiınınıñ audiosı äleumettik jelide äli jür. «Facebook» jelisinde «Bäse» deytin paraqşa jariyalağan.

;fbclid=IwAR0kay80PP7x_pB6ARu3OqnkN36sCunqetKFi4Ind0gH3eKRul0d0AUyDvA

Däl osı vice-ministr Abisatov turalı «tengrinews.kz» saytı da jazğan eken. İİB-nıñ Aqtöbe oblıstıq jeke qwramın AKT zalındağı su jaña orındıqtardı büldirgeni üşin cenzuralıq sözdermen balağattap jatqanı jariya bolğan-dı. Orıs tilindegi bwl sözder qazaqşağa qotaruğa kelmeydi. Älgi «tengrinews.kz» saytınıñ jazğanı sözbe-söz: «Tı posmotrel kresla? Do sih por ne stertı eti nadpisi? Zapomnite, pryamo tak v protokol: ***, nikakih MPSov, çasov professional'noy podgotovki. Aktovıy zal tol'ko dlya torjestvennıh aktov. Na novıh kreslah napisali: «Zdes' bıl Nurlan, Alibek». Razreşil na lifte ezdit', proezjat' odin etaj - *** (slomali) ves' lift. Na lyuboy strelke obosnuyu, çto aktyubincı ***. Çtobı nikomu aktovıy zal ne otkrıvali».

Bwl mäselege qatıstı öziñiz pikir bildirip, «anıq-qanığın tekseremiz» degen bolatınsız. Qayttiñizder, tekserdiñizder me? Älde «jwmıs processindegi jağday» degen sıltaumen jılı jauıp qoya saldıñızdar ma? Ministrlik saytındağı aqparğa sensek, auzına aq it kirip, kök it şığatın vice-ministr öz qızmetinde körinedi. Soğan qarağanda, joğarıdağı bizdiñ topşılauımız döp tüsken sekildi me...

Eger ministrlik policeylerdiñ jağımdı imidjin qalıptastırğısı kelse, aldımen osı Mahambet Hayırjanwlı qızmetinen ketui tiis emes pe? Sizdiñ tikeley orınbasarıñızdıñ auzınan aq it kirip, kök it şığıp jatsa, qatardağı şendilerden ne ümit, ne qayır?

Meyli, bwl jwmıs processindegi jağday delik. Endeşe Zañ bärine birdey. Zañ aldında jauapqa tartu üşin  adamnıñ qızmeti, ya şeni mañızdı emes. Solay emes pe?! Bireudi naqaq ayıptau nietimizde joq. Abisatovqa qatıstı joğarıdağı jazbanı bükil qazaq talqığa saldı. Jay-japsarın anıqtau Sizdiñ qwzırıñızda. Söyte twra onıñ qızmeti kün sanap östi. Qazir policeyler turalı jasalğan mıñ jarnamalıq rolikten göri osınday bir dökeydi ädil jazalau halıqqa ötimdi bolsa kerek. Jañaözende şeyit ketken halıqqa qarsı osılay «göytken» adamnıñ ministrdiñ orınbasarı bolıp otıruı qanşalıqtı ädiletti? Onıñ jay-japsarın anıqtau, Twrğımbaev mırza, Sizdiñ qwzıretiñizde! Dese de, osığan deyin Siz basqaratın ministrliktiñ qızmetkerleri qızmettik etika talaptarın saqtamağanı üşin qızmetterinen quılğanın bilemiz. Onıñ bärin emes, birneşesin ğana fakti retinde wsınbaqpız...

2012 jıl. Batıs Qazaqstan oblıstıq JPB basşısı Töleu (Tuleu) Bedrov qızmetinen ketti. Ne üşin? Ar-wjdan kodeksin öreskel bwzıp, qaramağındağı qızmetkerlerge boqauız sözder aytqanı üşin.

2015 jıl. QR İİM Äkimşilik policiya komiteti basşısınıñ orınbasarı, policiya polkovnigi Baqıtjan Baltaşov qızmetinen quıldı. Ne üşin? Balasınıñ toyında toy korteji jol jüru erejesin öreskel bwzğanı üşin.

2019 jıl. «Mı – bratva, mı - banda» deytin atı-şulı beyne jazbadan keyin Qarağandı İİM akademiyasınıñ basşıları qızmetterinen alındı. Ne üşin? Tağı da qızmettik etika erejesin öreskel bwzğanı üşin. Bwl jolı akademiya basşısı, policiya general-mayorı Kenjetaev D.T men Qarağandı akademiyası birinşi kursı basşısınıñ orınbasarı Tastaybekov A.R quıldı.

2019 jıl. Bauırjan Hantemirov äleumettik jelide daulı audiojazba tarağan soñ, qızmetinen ketti. Ol Nwr-Swltan qalalıq policiya departamentiniñ JPP  polk komandiriniñ mindetin atqaruşı edi. Ne üşin? Qızmetin asıra paydalanğanı, wyalı telefon qoldanğanı jäne cenzuralıq sözder aytıp, qızmettik etikanı saqtamağanı üşin.

Mine, qatardağı may-şabaqtarğa şaması kelgen ministrliktiñ qarmağı iri sazanğa kelgende därmensizdik tanıtıp alatını qalay? Osı orayda biz Sizge Atırau oblıstıq policiya  departamentiniñ basşısı Ayan Düysembaevtiñ qızmetinen qalay bosağanın esiñizge salayıq.

Biıl 6 mamır küni Ayan Düysembaev «general-mayor» şenin taqtı. Osıdan keyin el-jwrtı Düysembaevqa qwrmet körsetip, at mingizgen. Düysembaev atqa minip, suretke tüsken. Keyin belgili bolğanday, Düysembaev älgi el-jwrtı mingezgen attı sol jerde-aq, özge auıldasına sıyğa tartqan. Osılay el-jwrtqa sıylı general-mayor atqa bir minip, suretke tüskeni üşin ğana qızmetten quıladı. Al, jalpı halıq pen policiyanı esekke teris mingizip balağattağandar häm şal-şauqandı kökparşa tartıp süyregender jazağa tartılmaydı. Nege?

Qazaq policiyasınıñ bedelin eñ qwrığanda el işinde jaqsartu üşin «Qazaq policiyası qwrmetke layıq» degen mazmwndağı birli-jarım beyne rolik jetkiliksiz! Küni keşe ğana prezident Qasım-Jomart Toqaev şeteldik arnağa swhbat berip, beybit şeru ötkizuge rwqsat beretinin ayttı. Halıqtıñ talap-tilegin tıñdaytının jetkizdi.

Alañğa şığıp, öz tilegen öz biligine jetkizgisi kelgen jwrttı boqauız sözdermen balağattaytın, ol az deseñiz küş qoldanıp, tepkiniñ astına alatın wrda-jıq qızmetkerleriñiz endi qaytpek?! Prezident Toqaev eldegi äleumettik problemanı şeşudiñ jañaşa joldarın qarastıratının ayttı. Al sizdiñ qaramağıñızdağı aytaqtağı ittey «ä» dese älimjettik jasauğa dayar twrğan policiya men olardıñ boqauız basşıları prezident aytqan özgeristerge dayın ba?

Tüyin

Ras. Saylaudan keyingi şeruler qazaq policiyasına degen senimge selkeu tüsirdi. Endi sol olqılıqtı tüzetu üşin bwl salağa keşendi reforma jasaluı kerek. Ministrlik äleumettik jelide taralğan sansız suretterge azın-aulaq video-roliktermen jauap berem deui bos äureşilik. Bizdiñ aytpağımız osı.

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

 

45 pikir