Jeksenbi, 9 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 97829. Jazılğandar — 71609. Qaytıs bolğandar — 1058
Dat 2406 12 pikir 15 Şilde, 2019 sağat 10:26

Ministr Aymağambetovke tört wsınıs

Qwrmetti Ashat Qanatwlı!

Elimizdegi ğılım men bilim salasına baylanıstı birneşe mäselelerge nazar audaruıñızdı swraymın.

1. Küyip twrğan mäselelerdiñ eñ bastısı – jas ğalımdardıñ jalaqı mäselesi. Jastardıñ ülken kisilerge qarağanda materialdıq qajettiligi joğarı. Jas otbasılardıñ kişkentay balaların ayaqtan twrğızuı äjeptäuir salmaq saladı. Jas ğalımdardıñ eñbekaqısın köteru kerek. Otbasılı jas ğalımdar 2-3 jerde jwmıs isteuge mäjbür. Bwl olardıñ ğılımğa tolıqtay berilip eñbek etuine aytarlıqtay kedergi keltiredi. Ğılım instituttarındağı ğalımdardıñ eñbekaqısın köteruge kommunaldıq käsiporın degen statusı mümkindik bermeydi. Jastar arasında bäsekelestik qalıptastıratınday qarjılandıru jüyesi bolsa, tipti jaqsı.
Qazir bilimdi jastardıñ köbi şetelge ketip, sol jaqta jwmıs istep qaluda. Bilimdi azamattar kerisinşe bizge kelip jwmıs isteytindey jağday jasaluı tiis. AQŞ, Europa elderi bilimdi adamdarğa, ğalımdarğa mümkindik jasau arqılı damıp otır. Sol sebepti bizdiñ IT, medicina jäne tağı basqa tehnikalıq sala bayınşa bilikti jas mamandar şetelge jwmısqa ketip jatır.

2. Ğalımdardıñ resmi märtebesi joq. Memlekettik qızmetkerlerdiñ, äskerilerdiñ arnayı stutusı bar. Qazaqstan boyınşa 30 mıñğa juıq qana ğalım bar. Olardıñ jağdayın jasau, resmi märtebe beru asa qiındıq tuğızbaydı dep oylaymın. Memlekettiñ özegi, negizi, bolaşağñı ğılımğa baylanıstı. Ğılımğa köñil bölmegen, mäseleni zerttep jürgen ğalımdarmen sanaspağan kez kelgen qoğam qwldaray bermek.

3. Ğılımnıñ, ğalım kisilerdiñ nasihatı jetispeydi. Onıñ ornına änşilerdiñ, arzan äzilkeşterdiñ, tipti teris dini ağımdağı uağızşılardıñ män-mağınasız sözderi el arasına jıldam tarap, jastardı jappay sauatsızdandıru ürdisi jürip jatır. Bwl jağday olardıñ dwrıs oylau (racionaldı oylau) jüyesinen ayrılğan jas tolqındı qalıptastıruda. Bilimsiz tobırdıñ qalıptasuı jwmıssızdardıñ, dini ağım jetegine ergen sektanttardıñ, naşaqorlardıñ, işkişterdiñ jäne tağı basqalardıñ qatarınıñ artuına äser etedi. Büginde änşi bolsam dep armandaytındar köp, biraq ğalım bolamın deytin balalar sirek, tipti joqqa tän.
Osınıñ bäriniñ aldın alu üşin ğılım men ğalım kisilerdiñ üzdiksiz nasihatı kerek. Arnayı qazaq ğılımın däripteytin telearna qajet. Eñ joq degende özge telearnalarğa önim dayındap beretin «Ğılım» tele-radio keşeni qwrıluı kerek. Qarapayım halıqtıñ tilimen jazılatın jurnal, internet-portaldar iske qosılıp jatsa da artıq etpeydi.

4. Qazirgi tañda JOO-da, kolledjder men mektepterde teris dini ağımdağı mwğalimder sabaq berip jürgenin körip te, estip te jürmiz. Basqanı aytpağanda, mektep oquşılarınıñ özi jappay oraza wstaytın nauqanşıldıqqa wrınğan jayı bar. Mwnıñ bäri ğılım men bilimniñ deñgeyiniñ tömendep, bos keñistikti sırtqı ideologiyalıq küşterdiñ jaulap alıp jatqanın körsetedi. Sonday-aq, wlttıq salt-dästürimiz ben tarihımızdı, töl wlı twlğalarımızdıñ önegeli, tärbielik isterin däripteu arqılı da bwl mäseleni şeşuge bir qadam jaqındaymız ğoy dep esepteymin. Oquşılar, jastar naqtı derekterge negizdelgen ğılım men bilimge susındap, racionaldı oylap, talaptanuı tiis. Eşkim qanday da bir tılsım küştiñ kömegimen balanıñ miına bilimdi qwya salmaydı, ol satılap oqu arqılı ğana jetiledi. Özderiniñ boyındağı bar qabiletti damıtudıñ ornına dini eñbekter oqıp, tılsım küşterden kömek kütip qarap otıratın därmensiz tolqın ösip keledi. Tehnikanıñ tilin tereñ biletin, jan-jaqtı bilimdi, wlttıq negizden när alğan sanalı da sapalı jastar qalıptastıruğa küş saluımız kerek.

Arman Äubäkir 

Abai.kz

12 pikir