Jwma, 18 Qazan 2019
Ädebiet 2505 1 pikir 14 Tamız, 2019 sağat 14:06

Miras Mwqaş. Aula

(Äñgime)

Tereze sañlauınan jwlqına soqqan jel wzın jibek perdeniñ şetin jelpildete köterdi. Leptiñ küştiligi sonşa, qolımdağı kitap paraqtarı da susıldap audarılıp tüsken.

Divanda qağaz qarap, elegiziñkirep jatır edim, ornımnan twrıp, ülken äynek jaqtauın qos qoldap, ayqara aştım. Sol zamatta erkeley lekildegen Arqanıñ aq samalı senimen bir asa sağına köriskendey, qoyın-qonıştı tügel aralap, beti-bastan aymalay jöneledi.

Keyde onınşı qabattan tömendegi tirlikti tamaşalau da asa qızıqsız emes. Şoq taldar arasındağı alañqayda dabırlap, dop qualap jürgen balalarğa köz tigemin. Aralarında on-on birler şamasındağı meniñ de eki wlım jür.

Özi, osılardıñ oyın mänerine ılği tañırqaymın. Bir-birine wzaqtan alma-kezek pas berui, odan jıldamdıqtı birtindep üdetip, twtastay jıljıp alğa wmtıluı, nege ekenin, «nemis maşinası» atanğan äygili Germaniya qwrama komandasın eske tüsiredi. Bäriniñ wyımdasqan qozğalısı, retimen şeginip, qorğanuları, ärbir oyınşınıñ doptı alıp jüru täsiline deyin belgili jüye, qalıptı tärtip bar...

Osındayda «qazaq futbol oynay almaydı» degen sözdiñ kişkene qisınsızdığın oylaysıñ. Ärine, birden çempionğa aynalu arman şığar, biraq qwnttasa, şeberlik degen bizdiñ de eldiñ qanına birtindep siñer-au dep ümittenesiñ. Äyteuir, mına balalardıñ oyını jas kezdegi bizge qarağanda köş ilgeri täuir ekenin moyındap, tänti bolasıñ.

Al biz... Iä, biz de balalıq şaqta onşa jaman oynamaytınbız. Televiziya arqılı körsetiletin älem çempionattarın «teoriyalıq» twrğıda talay talqıladıq. Şuıldap, bir-birimizdiñ sözimizdi tıñdamay, qızılkeñirdek bolıp qanşama aytıstıq-au. Älemdik «forvard» sanalğan serkelerge eliktedik. Tipti, solardı tüsimizde köruşi edik. Äytkenmen, eşbir arnayı jattıqtıruşısız üyrengen oyınnan qaybir bereke izdersiñ, amalsızdan, qarabayır, qara küşke salatınıñ tüsinikti. Joğarı tehnika, naqtı nätije qayda-a... Tasır-twsır jügirip, doptı da, qaydan şıqsa odan şıqsın degendey, oñdı-soldı betaldı teuip dalaqtauımız köp eken. Wr da jıq qimıldıñ ayağı özara janjalğa aparadı, odan ­– ayğay-şu, qaqtığısıp, jağa jırtısuğa da baratınbız...

Söytip twrğanımda köz aldımnan kün säulesimen şağılısa qızıl-jasıl nwr oynatqan barmaqtay iri tamşılar töbemnen qwyıla jazdap, bıtıray şaşırap ötti. Mezette kül-talqanı şıqqan älgi äserimniñ qayda qalğanın da bilmey, kilt artqa serpilip, «e-e, soqır jañbır sebeledi-au» dep oylap ülgerip em.

Odan öz-özimnen küldim. Bizden joğarıda twratın körşi kelinşektiñ qolındağı şay qaldığın nemese susındı terezeden şaşa salatın ädeti eske tüsken. Sol boluı kerek... Äytpese äzirge bizdiñ Astana... Nwr-Swltanğa jauınnıñ «auılı» alıstau sekildi edi...

Mamırdıñ mamırajay säti ğoy. Kün demalıs-tın. Sarşa besin kezi bolar. Arasında wyıtqıta soqqan mayda jel qayıñ, teregi aralas qalıñ ağaş japıraqtarın aqırın terbep, sıbdır qaqtırıp qoyadı.

Sälden soñ es jiıp, oyşa sonau Almatıda qalğan balalıq şaq elesterine qayta oraldım.

Biz eseygen jer alıp qaladağı qaptağan qoñırqay ğana aulalardıñ biri-tin. Aumağı öte tar. Iğı-jığı, irkes-tirkes salınğan bes qabattı jaylardıñ ortasındağı alaqanday ğana müyis. Sonadayda tot basqan temir tennis üsteli men älde qarağaydan, älde üyeñkiden jasalğan eski ätkenşekter qalqiıp twradı. İrge twsta jalğız tüp örik ağaşı bar. Onıñ jemisin qajet qılıp jatqan da köp eşkim joq, sap-sarı bolıp taban astında jayrap jatuşı edi...  ­­

Bazbir ülkenderdiñ:

– E, bayağıda bükil Almatıda iisi mwrın jarıp, alma men alqorı sıñsıp, jayqalıp twrmauşı ma edi, şirkin! Şetinen üzip alıp küysektete beretinbiz. Mınau sol ağaştardıñ äldeqalay aman qalğan jwrnağı da. Jelkeñniñ şwqırın körmegirler jappay otap qwrttı ğoy bärin! – dep äldekimderge qattı renjip, küyinip otıratını bizge qiyal-ğajayıp ertegidey estiledi.

Ol­ – ayaq astınan qoğamdıq qwrılıs auısıp, jwrttı birtalay sansıratqan toqsanınşı jıldardıñ bası-tın. Altı-jeti jasar kezimiz. Top-tobımızben özimizden säl eresekteu balalarğa ilesip şwbırıp jüremiz. Dop oynaytın ayaday alañ köbine ülkenderden bosamaydı. Sondıqtan keyde bizdey kişirekteu wldarğa kir jayatın orındı paydalanuğa tura keledi. Onıñ özinde, keptiru üşin ilgen bir japıraq betoramalın qolına şıbıq alıp küzetip twratın keybir kempirler tepsinip jolatpaydı:

– Çurkinı deti, drugogo mesta ne naşli?! A nu ubiraytes' otsyuda! I tak-to pıl'no...

Tws-twstağı balkonnan älgini qoştay jönelip,bajıldağan tağı bireuler şığadı:

– Ponaehali tut vsyakie...

– Nadoeli oni uje... Nujno snesti etu obşagu k çertovoy materi!

Olay deytini ­­– köpşiligimiz jataqhana twrğındarımız. (Aytpaqşı, bizdiñ jay tört qabattı). Mwnda, negizinen, qalalıqtar qatarına keyinde qosıla bastağan qaraköz ağayındar ornalasqan. Auıldağı eldiñ bir böligi eski ükimetten tigen mal men tehnikanı jekeşelendirip, sonı satıp, osında jan-jaqtan ağılıp köşip kelip jatqan uaqıt. Qala töñiregindegi şaruaşılıqtardan süt, ayran, qwrt-may, kökönis äkelip aula-aulanı aralap saudalau da sol kezden bastaldı-au. Tipti twtas qoy «tuşasın» arqalap, sonısın su arzanğa beretin kisiler köp kezigetin. Köşpeli ömir saltınıñ keybir körinisterin de osı jerden körer eñ. Keybireu aulanıñ bir büyirinde jayratıp mal soyıp, tütinin bwrqıratıp qazan köterip jatadı. Mwnday jağdaydı bayırğı şaharlıqtar qaydan jaqtırsın, qwbıjıq körgendey tiksinedi. Biz bolsaq, oqu bitirip qalada qalıp, äzirge jeke päterge qol jetkize qoymağan jas mamandardıñ balalarımız. Alayda «asfal'tta» tuıp-ösken wl-qızdar da bizdi älgi «jabayılar» qatarına qosıp, tıjırına qaraydı.

Twrmıs auırtpalığı da osınday sıyıstırmaytın ahualğa eriksiz jetkizetin şığar; äyteuir, sol şaqtarda köpşiliktiñ kökeyinde äldebir ıza, aşu bar-tın. Joq-jitikteu, jüdeu-jadaulau tws. Ürpiiñkirep, qısılıp-qımtırılıp kün keşken süreñsizdeu bir kezeñ edi.

Ejelden qalalıq körşilerimizdiñ arasında, qalay ekenin, bizge juıq jüretin balalar da boldı. Äsirese, menen tört-bes jas ülken Malik degen jetkinşek (şın esimi Mälgajdar siyaqtı) soñınan köp ertti. Neşeqilı şırğalañğa qwmar sol balamen birge mañaydağı üylerdiñ egeuqwyrıq jortqan nebir jertölelerine de tüsip kördik, kepterler pırıldağan şatırlarğa da şıqtıq. Öziniñ eşteñeden qorıqpaytın jürektiligi, epsektigi tañırqatatın. Birde soğan eliktep besinşi qabattıñ töbesi jiegimen jürmekşi bolıp, biikten wşıp kete jazdap, qattı üreylengen sätimdi de wmıtpappın.

Mwnday «erligimizdi» bilse, ata-anamız sazayımızdı berer edi, ärine... Men de sodan birtindep Malikten alıstau jürudi tüygenim esimde.

Oyınnan qol bostağı ermegim ­– özime şaq «Pioner» degen eski velosiped. Jii bwzılatındıqtan, qolım may-may bolıp, köbine sonı şwqılaumen uaqıt ötetin.

Bir küni ızğıtıp bara jatqanımda kenet ayaq basqış isten şığıp, aynalmay qaldı. Kölikti ätkenşek diñgegine süyep qoyıp, kiltterimdi şığarıp, tağı da äurege tüsip jatsam, aulada jüretin Tuzik degen swr qanden jügire jetipti. Qwlağı seltiip:

– Ey, Mädök, veligiñdi äli jöndemegensiñ be, mwnıñ qalay?! – dep tañdanğanday, şwqşiıp, pedal'ğa – bir, mağan eki qaraydı.

Jıltıldağan közderinde aqıl twnıp twr. (Eldiñ köbi meni «Mädök» dep ataytın).

– Oy, jöndemeyin dep jürmin be? Endi tabalamağan sen qalıp pa ediñ! Mende neñ bar? Ketseyşi jöniñe! – dep qabarjimın iştey.

Ilği mıqşıñdap, velosiped oñdap, qara terge tüsip jatatınımdı äkemniñ bayqamağanday bolatının bilemin. Biraq mağan onıñ osı üşin qattı  küyzeletini de mälim. Meniñ de oğan janım aşidı. Mardımsız aylıqtarın eki-üş ay keşiktirip, zorğa berse, qaytsin. Degenmen, ol soğan da qaramay, tonın satsa da, jañasın äperer-aq edi. Biraq jağday qazirgidey emes, o kezde qajet dünieñniñ dükennen tabıla qoyuı da oñay emes-ti. Sol sebepti eski-qwsqını ildebaylay twruğa tura keledi. Ol jağday Tuziktiñ sanasına jete qoya ma.

Negizi, jaman it emes. Jan balasına ziyanı joq. Dala kezip, öz künin özi körip jürgen «beybaq» qoy. Sodan ba, oğan mañaydağılardıñ köbi ayay qaraydı.

Alayda bw bayğwstıñ da körmegeni az. Birde bezbüyrek Maliktiñ osını wstap alıp, auzına qırlı staqanmen araq qwyıp jibergen kezi de bar. Kädimgidey tältirektep, mas boldı. Osı köriniske mañaydağı it bitken tügel jinalıp, azan-qazan, u-şu bolğanı da – bir «tarih». Sol jolı balalardıñ esteri ketip, tırqıldap, qoymay-qoymay külgenine kişkene qınjılğan da edim.

Qanden beyşara qiralañdap ketti-au, aqırı...

İşimizde erekşe estiyar, meyirban balalar da jetkilikti-tin. Solardıñ işinen özim asa jaqın tartatın Amandı jii eske alamın. Futboldağı alğaşqı «wstazım» da sol. Ol da bizden tört-bes jastay ülken. Özi keremet wşqır, ğajap şabuılşı bala-dı. Ärdayım «pyatietajka», «obşaga» bolıp ekige bölinip oynağanda qaqpağa «goldı» köbirek salatın da ­– osı Aman edi. Kempirlerdiñ qaqpayınan qaşıp-pısa jürip, keşke deyin damıl tappay oynap, qas qaraya közimiz jıltırap, şañ-şañ bolıp jatağımızğa qaray jıljimız.

Bügingidey emes, doptıñ da qat kezi. Mwnda da twrğılıqtı balalarğa jüginuge mäjbürsiñ. Solardı aldarqatıp, köñilderin tauıp birge oynauğa tırısasıñ. Keyde olar doptarın qorıqqandarınan da beredi. Öytkeni bizdiñ körşilerdiñ sanı köp, äri şetinen öjet, ozbırlau-dı.

Aman anda-sanda bölmelerine ertip aparıp, qolına qağaz-qarındaş alıp, oyın shemasın jalıqpay tüsindiretin. Dopqa tietin soqqı salmağı men onıñ wşu traektoriyasına deyin körsetedi. Ärbir nükteden teuip, qalağan bağıtıña qaray şır aynaldıratın «fokustardı», fint ädisterin üyretedi.

Anası jäne balabaqşa jasındağı qarındası Ayaulım üşeuiniñ ayaday bölmesinde köne televizor, kişkene toñazıtqış, üstel, tört orındıq, tüsi oñğan palastan özge mülik te joq. Qabırğada äkeleriniñ ülken sureti iluli twratın.

O kisi alıs qalalarğa jük tasitın auır köliktiñ jürgizuşisi körinedi. Qızı Ayaulım düniege keler qarsañda jol apatınan qaytıs boldı.­

– Osında biraz twra twrayıq. Amandıq bolsa, tabıstı molıraq tauıp küni erteñ-aq jeke üy alamız, – deydi eken.

Amannıñ anası jaqın jerdegi şağın dämhanada jwmıs istedi. Idıs juadı, kelip-ketuşiler tarağanda eden tazalaydı. Biraq, qiını, mwnda da jalaqını uaqıtılı bermeytindey. Tek, äyteuir, kündelikti as-sudı sol jerden ayıradı. Jwmıstan keyin qol dorbasın azdağan käuap, turalğan nan, kesilgen tort, erteñge qalsa bwzılıp ketetin türli salat degendey azıqqa toltırıp qaytatın siyaqtı.

Büldirşin qız tüske deyin şeşesiniñ janında otıradı, tüsten keyin oğan sabaqtan kelgen ağası qaraytın. Sonday künderdiñ birinde Ayaulım qattı küyip qalıptı.

Söytse, Aman maması jwmıstan keler qarsañda tokqa şäy qoyıp, sabaq qarap otırğan eken. Endi-endi ğana täy-täy basıp jürgen qarındasınıñ şäugimniñ qasına barıp, bauınan tartıp qalğanın añdamaptı. Saqıldap qaynağan su säbi qızdıñ ayağına tögiledi. Sasqalaqtağan Aman şırqırap jılağan qarındasın sırtqa alıp şıqqan soñ, jağdaydı tüsingen ülkender jedeljärdem şaqırtıptı.

Osıdan keyin kişkene qızdıñ eki-üş jılday bir ayağın aqsañday basıp jüretinin kördik. Sol jaraqatı üşin de Ayaulımdı maması qaladağı balabaqşalardıñ birine äreñ ornalastırğanın da biluşi edik...

Arada birşama uaqıt ötkende bizdiñ aulada şirığıp twratın «äri otır, beri otır» tartısı osı Ayaulımğa qatıstı jalğasqanın körgenim bar. Äldebir jeti-segiz jastardağı er bala öz betimen qwmdaqta oynap otırğan bwğan: ­­

– Äy, sen kimsiñ? Sağan mwnda oynauğa kim rwqsat berdi? Bar, ket! Bwl jerge keluge bolmaydı sağan. Öziñniñ jataqhanaña barıp oyna! ­­– degeni.

Ananday jerde qarındasına sırttan qaraylap jürgen Aman lezde jetip bardı da, älgini jelkesinen bürip alıp bir-aq serpidi:

– Öziñ ket, bar, joğal! Şaruañ qanşa tıp-tınış otırğan balada?!

Onday oqıs qimıldı kütpegen anau qattı qorqıp ketti bilem, bükil aulanı basına köterip baqırıp jılap jiberdi. Sol eki ortada, qaydan sap ete tüskeni belgisiz, balanıñ şeşesi jügirip jetipti. Öziniñ sıqpıtı da birtürli üreylileu adam eken, şaşı alba-jwlba bolıp Amanğa qaray tap berdi. Qolına tüsse, tura, şaynap tastaudan tayınbaytınday:

– Äy, swmıray, beri kelşi, käne! Irğayday bolğan moynıñdı jwlıp alayın! Nege tiesiñ jazıqsız balağa?!

Qwday oñdap, osı kezde bizdiñ jataqhanada twratın qart ana onıñ jolın kes-kestep, araşağa tüsti.

– Oy, qoy, şırağım! Aptığıñdı bas. Mwnıñ ne?..

­– Bılay twrıñız, käne! Öñkey qayırşı bäle boldıñdar ğoy, tüge! Osı üydi jataqhananıñ qasınan almayıq dep qanşa qaqsadım küyeuime de... Ne senderdiñ közderiñdi qwrtıp, ne özimiz köşip tınbasaq kün körsetetin türleriñ joq! Jer-jerden qañğıp ­kelip, qağılğan-soğılğan bäleler... Qaydan şıqqan nemesiñder...

– Qarağım, auızıña ie bolıp söyle! Astamşılıqtı doğar. Qwdaydan qorıq. Jeti atañ osı Almatıda tusa da, bwl – qazaqqa ortaq jer. Bizdiñ de mwnda kün köruge qaqımız bar. Joq, älde, bwl aymaqtı twtastay satıp alıp pa ediñder? Al olay bolsa, qaysımız seniñ töriñe şığıp tekemetiñdi tildik, qaysımız jep otırğan nanıña talastıq? Körsetşi mağan!

– Ketiñiz, ayttım bitti! Jolamañdar bwl mañayğa!

– Qoy, şırağım, öytip aqımaq bolma. Betaldı batırma tizeñdi. Sendersiz-aq tirliktiñ basqa da tauqımeti oñdırıp jatqan joq bwl balalardı. Jäne bwl – uaqıtşa qiındıq. Bäriniñ de auzı kökke iligedi erteñ. Bwlardıñ tirligine kilikpe. Onsız da halıqtıñ ırıs-nesibesin auızdan jırıp, talap jep jatqan sırt dwşpan köp. Azğantay qazaq türtpekteme bir-biriñdi!

Alayda jetesizdeu äyel sözge toqtar bolmadı. Közi aqiıp, odan sayın ekilendi:

– Ülkeniñ bar, kişiñ bar, balamızğa maza bermeytin boldıñdar! Ötkende bizdiñ pod'ezden velosiped te wrlandı. Sol wrlıq senderden kelmegende kimnen keldi?! Öñkey qaraqşı! Sotqa beru kerek senderdi şetteriñnen... Bwl aula jergilikti adamdar üşin salınğan. Oynamasın eşkim. Köşiñder bwl jerden. Ketiñder!­

­– Ketseñ – öziñ ket! Daua joq eken sağan. Astapıralla, qazaq pen qazaq balanıñ arasına tüsip, alaqanday aulağa talastı degen ne masqara?!.

Bwl kezde Amannıñ anası jwmısta bolatın. Sonısı jaqsı boldı ma dep oylap em. Äytpese, jwlısar ma edi.

Älden uaqıtta dolı äyel kemseñdep jılap twrğan wlın:

– Öy, köringennen tayaq jegen sorlı! – dep basınan bir perip odan sayın bajıldatıp, jwlqi süyrep, üyine qaray jöneldi. Şañqıldağan dausı köpke deyin tınşığan joq.

Aman da Ayaulımdı jetektep, jataqqa bettegen.

Keşke qaray jataqhana dälizinde bas qosqan balalar tört qabattı oyran-asır qılıp tügel şarlap, tığılıspaq, atıspaq oynaymız. Eñ jaqsısı, qanşa şulasaq ta, bizge öz «territoriyamızda» eşkim jekimeydi, eskertu jasamaydı.

Oynap bolğan soñ, top bala tün auğanşa äñgimeleser edik. Jas bolsaq ta, bizdiñ de özara böliser mwñımız, şerter sırımız bar...

Bir küni sabaqtan kelsem, esik aldında twnjırap Aman otır. Türi qap-qara bolıp tütigip ketken. Söytsem, olardıñ bölmesiniñ sırtına bireu qosımşa aspalı qwlıp salıp, bekitip qoyıptı. Bwl – jataqhana meñgeruşisiniñ isi-tin. Päteraqını der kezinde tölemegen bölme ielerin osılay «jazalaytın» tärtip bar-dı.

– Jür, bizdiñ üyge barayıq. Şay işeyik, – dep edim, Aman könbedi.

Ekeumiz men üyge kirip alıp şıqqan peçen'e, konfet onı-mwnını talğajau qılıp qas qarayğanşa otırdıq. Bir mezgilde Ayaulımdı ertken anası da kelgen.

Jağdaydı birden tüsingen o kisi tüsi swrlanıp, ekinşi qabatqa jedel basıp köterildi de, qwlıptaulı esikti bir iığımen, bar ekpinimen qağıp, bölmege bwzıp kirdi. Qattı aşulanğan adamnıñ ayrıqşa qayrattanıp ketetinin sonda kördim. Taldırmaş qana kelgen apay edi. Odan soñ, qolındağı zattarın tastay saldı da, bükşiip otırıp, egilip wzaq jıladı. Swmdıq qorlanğan siyaqtı.

Bir añğarğanım, bw kisiler jazda da eşqayda barmaytın. Soğan qarağanda eşbir et-jaqın tuıstarı da joq-au dep oylağanım bar.

Al bizdiñ örisimiz keñdeu-tin. Kanikul sayın auılğa, äjeme attanamın. Jaylauğa barıp qımız işemiz, atqa minemiz, qaraqat, itmwrın teremiz. Suğa tüsemiz. Äjemniñ äñgimelerin estimin... Rahat bir künder edi.

Qazir oylap körsem, aula men auıldıñ arasında öskendikten be, Almatıda tuğanımmen, nağız qalalıq bolıp kete almappın. Özi, mwnday «qosmekendiliktiñ» paydası men ziyanın osı künge deyin asa ajırata da bermeymin...

Bayağıda Amanğa ara tüsken äjeniñ aytqanı kelip, jataqhananıñ barlıq twrğını derlik öz jayların tapqan. Köbi Alatau baurayındağı äsem şahardan birtindep eñseli baspana aldı. Keybireui ğana auıldarına keri köşken.

Qarap otırsam, sol toqsanınşı jılğı oyın balalarınıñ orta jası büginde qırıqqa tayaptı. Bizdiñ jayğa qarama-qarsı üyde twrğan Birjan degen azamatpen äli künge deyin aralasıp twramın. İri kompaniya jetekşisi. Jiğan-tergen akciyasın şet elde saqtağısı keletinin aytıp qalğanı bar. «Öziñ de söyt», – dep qoyadı. «Oybay, onday qor qaydan bolsın bizde!»­ – dep jelkemdi qasıp, küldim de qoydım.

Ortaq tanıstar arqılı Amannıñ telefonın tauıp, habarlasqanmın. Biz sekildi onıñ da Astanağa auısqanına birtalay bolıptı. «Kezdeseyik», – dep quanıp qaldı. Jañadan salınğan üylerge qımbat jöndeu jürgizip, işin jihazğa toltırıp beretin qızmet agenttigin aşıptı.

– Mamam zeynet demalısına şıqqan. Biraq äli jwmıs istep jür. Küyli-quattı. Ayaulım qarındasıñ da ädemi bolıp boy jetken. Küyeuge şıqtı. Eki balanıñ anası. Twrmıs-jağdayları jaqsı, ­– deydi...

Qızıq bolğanda, aldıñğı küni sol Ayaulımnıñ özimen de jolığıp qaldım. Bir äriptesimdi äuejayğa şığarıp salıp, biik ğimarattan şığıp kele jatsam, qarsı aldımnan wşırasqan jas kelinşek:

– Mädök ağa! – dep qol sozıp, süyriktey appaq sausaqtarın wsınıp twr. Qapelimde abdırañqırap qaldım da, tez tanıp:

– Oy-i, aynalayın, Ayaulım! – dep esim şığıp jatır.

Rasında da has swluğa aynalıptı. Moyıl közi möldirep, wzın qolañ şaşı iığınan tögilip, jımiya küledi.

Qasına erip jürgen oficer de jaydarılana amandasqan. Joldası eken. Aviaciya kapitanı. Sınaqşı-wşqış körinedi. Ekeuine:

– Baqıttı bolıñdar! – dep şın tilektestigimdi bildirdim.

***

Tömenge terezeden telmirgenşe, balalardıñ oyının aulağa şığıp, jaqınnan tamaşalaudı wyğarıp edim. Biraq wldarım meni bayqamay-aq qoysın, köñilderin bölmeyin dep sırtqarılau, tasalau jerge barıp ayaldadım.

Säkide şoşayıp birneşe «janküyer» otır. Köbi – äjeler.

Bir kezde zañğar, alıp üydiñ jalpaq qabırğasınan alaşwbar köleñke jügirip, ötkinşi jauın bürkip ötti. Biraq oyın qızığına berilgen wldar onı eleñ qılğan joq. Qayta, alañnıñ şañı basılğanına quanğan sekildi.

Osılardı közden tasa qılmay jürmiz degenmen, bwlardıñ da öz qwpiyaları, ömirge degen jeke közqarastarı men ayrıqşa armandarı bolatının tüysinemin.

Bwl buınnıñ bizge qarağanda qaq-soqqa, artıq äreketke onşa üyirlenbeytini, ärbir qimılınıñ meylinşe däl, naqtı keletini, anau-mınauğa et-jüregi eljirey qoymaytını turalı oylaymın. Mümkin, qatıgez zamanğa sonday minez de kerek şığar. Bilmedim...

Iä, ömir salttarı özgeşe. Jäne bwlardıñ äjeleri­ de – qalalıq qoy...

Kenet şatırlap kün kürkiredi de, şelektep jañbır töge jöneldi.

Jwqa aq pidjaktıñ jağasımen basımdı bürkep, üyge qaray twra bezdim. Äytpese, şılqıldap, nöser astında qalatınım anıq. Köñilde «anau wldar qayter eken» degen de alañ bar.

Bir qarasam, ırjıñ qaqqan balalarım da doptarın köterip, soñımnan ilese jügirip keledi.

Men tosınnan jauğan jauındı jaqsılıqqa jorıdım.

(«Qazaq ädebieti», №31)

Miras Mwqaş

Abai.kz

1 pikir