Särsenbi, 20 Qaraşa 2019
Bw ne mazaq? 10505 83 pikir 4 Qırküyek, 2019 sağat 16:59

Esiñiz dwrıs pa, Elşi mırza?

QR Sırtqı ister ministri

Beybit Bäkirwlı Atamqwlovtıñ nazarına!

Eki-üş künnen beri Jañaözen jwrtı öz ökimetine, öz biligine, öz prezidentine dat aytıp, dabıl qağıp, Qıtaydıñ 55 zauıtınıñ Qazaqstanda salınuına qarsılıq bildirip jatır. Zauıttardıñ salınbaytınına basqa-basqa emes, Prezidenttiñ özi kepildik berui kerek degen talap qoydı. Batıstağı Jañaözen bastap bergen qarsılıq akciyasın Şımkent, Aqtöbe men Astana qoldap, bügin Almatı men Semey jalğadı.

Al Qıtaydıñ Qazaqstandağı ökiletti Elşisi Şıjan Siau deytin adam eldiñ işki şaruasına bet-albatı aralasqanday bolıp, Jañaözendegi miting turalı «Baq.kz» portalına pikir aytıptı. «Öz biligiñniñ käsibiligi men qwzırettiligine senimsizdik bildirip otırğan senderdiñ, esteriñ dwrıs pa?» depti. Aytpaqşı, biz materialdı jazıp jatqanda, «Baq.kz» Elşiniñ ersili-qarsılı söylegen swhbatın sayttan alıp tastaptı.

Alayda, Elşi Şıjannıñ şamırqana söylegeni «kaz.caravan.kz» saytında twr eken. Sondıqtan siltemeni sol jaqqa berdik.

Sözin bwrmalap, sınıqtan sıltau izdedi demeñizder, mine älgi Elşiniñ öz sözi:


«Men mwnday oqiğamen tanıspın. Biraq bwl oqiğağa qatıstı pikir bildirmeymin. Sebebi mitingten keyin brifing ötti jäne onda meniñ äriptesterim pikir bildirdi, tolıq tüsinikteme berdi. Olar 55 jobanıñ qaydan şıqqanın, qanday jobalar ekenin jäne olardıñ memlekettik saraptamadan qalay ötip jatqanın, ükimetaralıq ortaq komissiya ärbir jobanı qalay irikteytini turalı aytıp berdi. Oğan qosarım joq. Bwl - bir jağınan. Ekinşi jağınan, osı mitingte aytılıp jatqan oylar - öte külkili. Sebebi olar Qazaqstannıñ ükimet organdarınıñ qwzıreti men käsibiligine senimsizdik tuğızıp otır. Tek swraq qoyğım keledi: Esiñiz dwrıs pa?

Osı mümkindikti paydalanıp, 55 jobanıñ birin mısalğa aytıp ketkim keledi. Ol - Şımkent mwnay öñdeu zauıtı. Oğan men bıltır bardım. Zauıt öte eski boldı. 1985 jılı Sovet kezinde salınğan. Modernizaciyalauğa deyin ol zamanaui tehnologiyalıq normalarğa säykes kelmedi. Şığaratın önimniñ sapası jağınan, ekologiyağa tigizetin äseriniñ ziyanı jağınan da öte naşar boldı. Osı aymaqtağı auanı lastaytın eñ bastı nısan edi. Bizdiñ jwmıldırılğan ortaq küşimizdiñ arqasında zauıt jañadan iske bastap, tolıq rejimde jwmıs istey bastadı. Onıñ arqasında Qazaqstan özin tek sapalı benzinmen qamtamasız etip qoymay, jaqın körşi elderge eskporttay bastadı. Resmi aqparatqa süyensek, Qazaqstan - TMD elderiniñ işinde benzin eñ arzan memleket. Mitingke şığuşı oratorlar, bwğan ne aytar ediñiz?».


Elşiniñ sözin estidik. Endi söylem-söylemi, jol-jolımen jazıp, saraptayıq...

Kimniñ sözine senemiz?

Birinşiden, «Olar 55 jobanıñ qaydan şıqqanın, qanday jobalar ekenin jäne olardıñ memlekettik saraptamadan qalay ötip jatqanın, ükimetaralıq ortaq komissiya ärbir jobanı qalay irikteytini turalı aytıp berdi», depti.

Elşiniñ sözine sensek, 55 joba degen bar. Ol jobalardı elaralıq ortaq komissiya irikteydi. Tipti, ol jobalar memlekettik saraptamadan da ötip jatır-mıs.

Al 2 qırküyekte QR Sırtqı ister vice-mintistri Ermek Köşerbaev investiciya tartu turalı brifing ötkizgen. Sol jiında jañağı Köşerbaev deytin kişi ministr Qıtaydıñ Qazaqstanğa 55 zauıt salatını turalı äñgimeniñ mülde bolmağanın aytqan. «Aikyn.kz» jazğan.

«Mwnday habardı blogerler whatsapp arqılı taratıp jür, alayda mwnday bağdarlama atımen joq. Eski zauıttardı eşkim köşirip alıp kelmeydi. Arnayı birlesken komissiya bar, mwnda bar jobalar irikteu men saraptamadan ötedi. Äri köbine mwnday jobalardı jeke käsipkerler jüzege asıradı. Sondıqtan eşkim mwnda eski zauıttardı köşirip alıp kelmeydi. Tipti olar qalağan künniñ özinde bizdiñ komissiya oğan mümkindik bermeydi», - degen edi Köşerbaev.

2019 jıl. 29 säuir. Qazaqstannıñ bwrınğı prezidenti Nwrswltan Nazarbaev Qıtayğa bardı. Älgi QHR törağası Şı Jiñ Piñ «Dostıq» ordenimen marapattaytın kez ğoy. Nwrswltan Nazarbaev «Bil beldeu, bir jol» forumına qatısqan. Keyin qıtay basılımına swhbat bergen. Sol swhbatında Qıtaydıñ Qazaqstandağı 55 iri jobasınıñ 15-i öz jwmısın bastağanın, 11 nısan biıl paydalanuğa beriletinin aytqan. «Azattıq» jazdı.

Al keşe Mañğıstau oblısı äkimi Serikbay Twrımov «Zauıt saluğa rwqsat berilgen joq» dep söyledi. «Jas Alaş» gäzeti jazdı.

«55 qıtay zauıtı kiretin bizde memlekettik bağdarlama joq. Zauıt saluğa rwqsat berilgen joq. Bizge önim öñdeu kerek. Biraq Qıtay emes. Resey, AQŞ, Iran basqa da eldermen qarım-qatınasımız bar. Qazaqstan özimen-özi dami almaydı. Basqa eldermen jan-jaqtı qarım-qatısta damidı. 55 zauıt bwl jerge salınbaydı», - degen edi Twrımov.

Sonımen kim ötirikşi?  Elşi me, el basqaruşılar ma? Elbasınıñ sözine sensek, zauıttar bar, tipti keybiri jwmıs jasap jatır, äne. Elşi men kişi ministr Köşerbaevtıñ sözine sensek, jobalar bar, biraq olardı memlekettik komissiya elekten ötkizip jatır. Demek, äli qoldanısqa berilmegen. Äkimniñ sözine sensek, onday zauıt atımen joq.

Sonımen, naqtısı ne? Keşeli-bergi dabıldatıp jürgen jwrtqa däl jauaptı kim beredi? Kişi ministr Köşerbaev öz sözinde «Mwnday habardı blogerler whatsapp arqılı taratıp jür», dep qaldı ğoy. Iä, äleumettik jelide ärtürli äñgime aytılıp jür. Halıq olardıñ qaysısına senui kerek? Jwrttıñ mitingke şığıp, mazalanuınıñ da sebebi – osı naqtı jauaptıñ joqtığınan emes pe? Bizşe bolsa, solay...

Elşi: Esiñiz dwrıs pa?

Ekinşiden, äri qaray: «Ekinşi jağınan, osı mitingte aytılıp jatqan oylar - öte külkili. Sebebi olar Qazaqstannıñ ükimet organdarınıñ qwzıreti men käsibiligine senimsizdik tuğızıp otır. Tek swraq qoyğım keledi: Esiñiz dwrıs pa?», depti anau külegeş Elşi Şıjan Siau.

Bwl Şıjan Siau deytin şetel azamatı. Säykesinşe, şeteldik dep esepteledi. Qıtaydıñ Qazaqstandağı ökiletti elşisi. YAğni, lauazımdı missiyadağı adam. Al kez kelgen şeteldik (meyli ol qanday mansaptağı adam bolsa da) äueli QR Konstituciyasın, onan soñ onıñ adamdarı men adamdarınıñ ar-wjdanın kemsituge jol bermeui kerek.

Al böten eldiñ bildey Elşisi deytin lauazımdağı adamnıñ «Olardıñ mitingte aytıp jatqan oyları - külkili» dep söyleui – QR azamattarınıñ wstanım-pikirin kemsitu emey nemene?! Ol az deseñiz, Ata Zañ bar. Konstituciya. Sol Konstituciyanıñ 32 babında «Qazaqstan Respublikasınıñ azamattarı beybit äri qarusız jinaluğa, jinalıstar, mitingiler men demonstraciyalar, şeruler ötkizuge jäne tosqauıldarğa twruğa haqılı» dep tayğa tañba basqanday jazılğan. Tipti bolmasa, «QR-da beybit jinalıstar, mitingiler, şeruler, piketter jäne demonstraciyalar wyımdastıru men ötkizu tärtibi turalı» 1995 jılğı 17 naurızdağı №2126 Zañı bar. Osı Zañda mitingter ötkizudiñ tärtibi men erejeleri egjey-tegjeyli jazılğan.

Ata Zañnıñ 24 babında, 3 tarmağında:  «Ereuil jasau qwqığın qosa alğanda, zañmen belgilengen täsilderdi qoldana otırıp, jeke jäne wjımdıq eñbek dauların şeşu qwqığı moyındaladı» dep jazılğan.

Nemese 33 bap bar. Onda: «Qazaqstan Respublikası azamattarınıñ tikeley jäne öz ökilderi arqılı memleket isin basqaruğa qatısuğa, memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru organdarına tikeley özi jüginuge, sonday-aq jeke jäne wjımdıq ötinişter joldauğa qwqığı bar» dep jazılğan.

2019 jıl. 17 mausım. Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev «Euronews» arnasına swhbat berip, «miting ötkizuge rwqsat beretin zañ qabıldaytının» ayttı.

2019 jıl. 2 qırküyek. Prezident Toqaev Qazaqstan halqına Joldau joldadı. Onda «Beybit şeruler ötkizuge rwqsat beriletinin» ayttı.

Al jwrt keşeden beri ne üşin mitingke şıqtı? Qazaqstannıñ ärbir azamatı Konstituciyağa say, öz talap-tilekterin beybit şeru, miting, piket t.b. arqılı bildiruge qwqılı. Prezident Konstituciyanıñ kepili (garantı). Sondıqtan, jwrt Prezidenttiñ keluin, zauıttardıñ salınbaytınına kepildik berui talap etti. Ol ärbir azamattıñ zañdı qwqığı. Al Qazaqstan azamattarınıñ Konstituciyalıq qwqığın moyındamau, kemsitu, odan qalsa balağattau – Qazaqstan Konstituciyasın moyındamaumen para-par!

55 jobanıñ bireui - Şımkenttegi zauıt eken

Üşinşiden, Şıjan Siau bılay deydi: «55 jobanıñ birin mısalğa aytıp ketkim keledi. Ol - Şımkent mwnay öñdeu zauıtı. Oğan men bıltır bardım. Zauıt öte eski boldı. 1985 jılı Sovet kezinde salınğan. Modernizaciyalauğa deyin ol zamanaui tehnologiyalıq normalarğa säykes kelmedi. Şığaratın önimniñ sapası jağınan, ekologiyağa tigizetin äseriniñ ziyanı jağınan da öte naşar boldı. Osı aymaqtağı auanı lastaytın eñ bastı nısan edi. Bizdiñ jwmıldırılğan ortaq küşimizdiñ arqasında zauıt jañadan is bastap, tolıq rejimde jwmıs istey bastadı».

2018 jıl. «Abai.kz» aqparattıq portalında «Qazaq mwnayına qazaqtan basqanıñ bäri bastıq» attı maqala jariyalandı. Onda däl osı Şıjan Siau auzınıñ suı qwrıp aytıp otırğan Şımkent mwnay öñdeu zauıtı turalı da aytılğan...

Şımkent MÖZ – baqılauşı akcioneri «PetroKazahstan»

«PetroQazaqstan Ink.» – bwl akcionerleri bolıp «CNPC E&D» (67%) jäne «QazMwnayGaz» BÖ (33%) tabılatın, mwnay jäne gazdı satıp alu, barlau, şığaru jäne öndiru, sonday-aq mwnay önimderin satu boyınşa qızmetti jüzege asıratın kompaniyalar tobı.

Basşılıq qwram:

Vey YUysyan, «PetroKazahstan Ink.» kompaniyasınıñ Bas atqaruşı direktorı,

In' Syancin, Logistika men marketing jönindegi Vice-prezidenti,

Çjan Pinçjan', Almatı filialınıñ basşısı,

YAn Min'yuy, Qarjı direktorı,

U Lin'gan, «PetroKazahstan Qwmköl Resoriz» Basqarma törağası,

Czyan Şi, «PetroKazahstan Oyl Prodakts» Prezidenti,

Czen Syuydun, «PetroKazahstan Oyl Prodakts» strategiyalıq josparlau jönindegi vice-prezidenti,

Rüstem Bektwrov, Strategiyalıq kommunikaciya jönindegi Vice-prezidenti,

Bolat Köşerbaev, «PetroKazahstan Qwmköl Resoriz» Vice-prezident,

Asqar Twrısbekov, «PetroKazahstan Oyl Prodakts» Birinşi vice-prezidenti,

Raqımjan Janğabılov, «PetroKazahstan Oyl Prodakts» modernizaciya jäne damu jönindegi vice-prezidenti.

(Eskertu! Bwl 2018 jılğı derek. Qazir basşılıq qwram özgerui mümkin. Alayda aytarlıqtay ayırmaşılıq bola qoyuı ekitalay.).

Basşılıq qwramdağı ballans – 7/4. Şıjan Siau mırzanıñ meñzep otırğan «ortağı» men «ortaq jwmıldırılğın küşi» osı bolar, bälkim?! Biz bwl zauıttıñ basşılığındağı onşaqtı adamnıñ ğana esim-soyların ekşelep jazdıq. Al mwndağı qarauılınan qazanşısına deyingi barlıq deñgeydegi jwmıs küşi qanday? Etnikalıq qwramı qanday? Jwmısşılar arasında etnikalıq qwram tepe-teñdegi saqtalğan ba? Jwmıs beruşi tarap nemese taraptar eñbek aqısın töleude qazaqstandıq jwmıskerler men qıtaylıq jwmıskerlerge teñ qaray ma? Bwl turalı aqparattardı Elşi Şıjan aşıq jariyalay ala ma? Äy, qaydam!

Elşi Şıjan Siau -  arandatuşı ma?

Törtinşiden, «Qazaqstan - TMD elderiniñ işinde benzin eñ arzan memleket. Mitingke şığuşı oratorlar, bwğan ne aytar ediñiz?», depti şamırqana söylep.

Jaqsı-aq, joğarıdağı şala sauattı sala-qwlaş sözderdi Şıjan öz eliniñ müddesi twrğısınan söylepti delik. Dese de, bwl da aqtalmaytın argument.

Al endi, mitingşilerge qarap, «Qazaqstan benzinin arzanğa satıp jatır, sender soğan ne aytasıñdar, al?» degenin diplomatiyanıñ qay sanatına jatqızamız? Biz Şıjannıñ jañağı sözderin basqa-basqa emes, däl osılay tüsindik. El-halıqtıñ köñili alağay da bwlağay bop twrğan osı kezde Elşiniñ bwl aytqandarı barıp twrğan – provokaciya!

QR «Äkimşilik qwqıq bwzuşılıq turalı» 2014 jılğı 5 şildededegi №235-V QRZ Kodeksi bar. Atalğan Kodekstiñ 488 babı, 2 tarmağında: «Wyımdar basşılarınıñ jäne basqa da lauazımdı adamdarınıñ sankciyalanbağan jinalısqa, mitingige, piket qoyuğa, demonstraciyağa nemese özge de köpşilik is-şarağa qatısuşılarğa üy-jay ne özge de mülik (baylanıs qwraldarın, köbeytu tehnikasın, jabdıq, kölik) berui nemese osınday is-şaralardı wyımdastıru men ötkizu üşin özge de jağdaylar jasauı – jiırma aylıq eseptik körsetkiş mölşerinde ayıppwl saluğa äkep soğadı», dep anıq jazılğan.

Iä, keşeli-beri elimizdiñ birneşe qalalarında narazılıq akciyalarınıñ boluına Elşi Şıjan sebepker emes. Mitingke – birinşi kezekte atqaruşı jäne Joğarğı bilik sebepker. Halıq öz biliginiñ, öz biligindegi basşılardıñ şeşimine narazı. Däl keşegi, bügingi mäselede – bwl Qazaqstan men Qıtay arasındağı investiciyalıq joba kelisimi. YAğni, Qıtaydıñ 55 zauıtınıñ Qazaqstanda salınuı mäselesi. Jwrt osığan narazı. Sol üşin de, öz prezidentinen tüsinikteme berudi talap etude. Bwl ärbir Qazaqstan azamatınıñ konstituciyalıq qwqı! Al endi oğan Elşiniñ aralasıp, azamattardıñ tañdau bostandığın kemsitui – otqa may qwyğanmen birdey boldı.

Tüyin. «Eldestirmek elşiden, jaulastırmaq jauşıdan» deuşi edi. Şıjıñdanıp söyleytin Şıjan deytin älgi äynekköz, ädirem ketkir - elşiden göri, jauşı ma dersiñ... Äytpese, öz biligine, öz prezidentine dat aytqan elge «esteriñ dwrıs pa» degendi esti adam aytpasa kerek-ti.

QR Konstituciyasında körsetilgen Zañdar men Kodeksterdi öreskel bwzğan, QR Azamattarınıñ wstanım-pikirleri men tañdauların kemsitken Elşi Şıjan Siauğa Qazaqstannıñ Sırtqı ister ministrligi şara qoldanuı kerek!

Diplomatiyalıq akriditaciya men rangti beretin däl osı Sırtqı ister ministrligi! Demek, berilgen akridti keri qaytarıp aluğa da qwqılı! Al ol üşin joğarıdağı zañ bwzuşılıqtar jetkilikti bolsa kerek-ti.

Elşiniñ degenine qarap, zañıñ solqıldaq, memlekettik qızmettegileriñ minäyi bolsa, ärine, Şıjandar şıjıñdanıp söyleydi demeske şarañ joq.

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

83 pikir