Särsenbi, 18 Qırküyek 2019
Bilgenge marjan 1531 0 pikir 10 Qırküyek, 2019 sağat 11:41

Qoğamdıq densaulıq saqtau wlttıq ortalığı: balalardıñ ädeti erte jasınan qalıptasadı

Kezinde Lao Czı aytqanday, adam öz oyın qadağalauı tiis, öytkeni oy – sözge, söz – iske, is – ädetke aynaladı, ädet minezdi qalıptastıradı, al minez tağdırındı ayqındaydı. Sau jäne sapalı ömir süru üşin balada erte jasınan bastap dwrıs ädetterdi qalıptastıru qajet, öytkeni olar balalarıñızdıñ ömirinde mindetti türde mañızdı röl atqaratın boladı.

Kündelikti ömirde biz neşe türli aqparattar legin alıp otıramız, sol mälimetterdiñ işinen balanıñ densaulığın saqtap nığaytu üşin ne isteu kerektigin tüsinu kürdelene tüsude. Al biz, balasınıñ sau bolğanın qalaytın ärbir oquşınıñ ata-anası bilui qajet qarapayım 4 qağidamen bölisemiz:

Birinşi: Balalardıñ mekteptegi alğaşqı künderi erekşe nazar audarudı qajet etedi, sebebi balanıñ mektepke qabıldanuı ömirine eleuli özgeris äkeledi. Birinşi sınıpqa kelgen bügingi balalardıñ erekşeligi – tez şarşauda. Balağa qalay kömektese alamız? Birinşiden, kün tärtibin saqtau: künine kem degende 10 sağat wyıqtau, dwrıs tamaqtanu, jattığu jasau.

Basqa oquşılarğağa qatıstı, wzaq merzimdi jazğı demalıstan keyin balağa rejimdi, äsirese wyqını qalpına keltiruge qajet: balanıñ neşede jatuın, wyqısınıñ qanuın, qozğalıssız küyde neşe sağat bolatının, otırıp ötkizgen uaqıtın fizikalıq jüktememen almastıratının baqılap qadağalañız. Demalıstan keyin bwl rejimdi bir sätte auıstıru moral'dik twrğıdan da, fizikalıq twrğıdan da qiınğa soğadı. Balañızğa öziñiz ülgi körsete otırıp kömektesiñiz.

Joğarıda atap ötkendey, oquşılarğa jasına qaramastan 9-10 sağat wyıqtau qajet.  Wyıqtar aldında 4 sağat bwrın şulı oyındar oynaudı, teledidar men komp'yuterdi, auır as işudi, şulı muzıka tañdaudı şettetuge tırısıñız.

Ekinşi: siz twratın aymaqtıñ klimattıq erekşelikterin eskere otırıp, balañızğa kietin kiimin dwrıs tañdauğa kömektesiñiz. Küzde aua-rayı aldamşı jäne qwbılmalı bolatının wmıtpañız: üy-jaylarda jılı, al dalada aua-rayı jeldi boluı mümkin, sondıqtan köpqabattı kiimge beyimdelgen jön - bala özin jaylı sezinu üşin jeñil kiinu qajet jäne dalada toñıp qalmas üşin qalıñ kürteşesin kiip aluı kerek. Osı mäseleni sınıp jetekşisimen talqılaudı wmıtpañız: sınıp kün tüsetin jaqta ornalassa sınıptağı temperatura da joğarı boladı. Qattı ıstıqtau bas aurularına äkelui men ağzadağı termoregulyaciya bwzılısınıñ sebebine aynaluı mümkin. Eger bala toñıp qalsa, onıñ immuniteti de älsireydi, onıñ nätijesinde balağa suıq tiip, sırqattanuı mümkin.

Üşinşi: bala oquşı bolğan sätten bastap, onıñ köru qabileti artıq jüktemeden naşarlay bastaydı. Oğan qosa, mul'tfil'mder men komp'yuter oyındarınan da qosımşa naşarlay beredi. Tolığımen qalıptaspağan köru organdarınıñ damuın asıra salınğan jüktemeden jäne eñbek pen demalıs rejiminiñ bolmauınan tez qwrtıp aluğa boladı.

DDW statistikası boyınşa, mektep jasındağı ärbir törtinşi bala köz auruınan zardap şegedi, solardıñ arasında alıstan naşar köru keñ taralğan.

Balanı öz densaulığına mwqiyat qarauın üyretiñiz – olarğa qağidalardı aytıp, solardı saqtauğa kömektesiñiz. Balalar:

  • jarıq jerde oqıp, jazuı tiis;
  • komp'yuter men teledidar aldında köp otırmauı tiis;
  • közin türli soqqılardan, şanşulardan jäne jaraqattardan saqtauı tiis;
  • közge küş salatın tapsırmalardı orındağan kezde közge arnalğan jattığulardı jasau kerek;
  • qajet bolğan jağdayda közildirik kiyuden wyalmau qajet.

Törtinşi: oquşılarğa qanday auırlıqtı köterip jüru kerektigin baqılañız. Eger barlıq kitaptardı, qalamsauıttı, däpterlerdi, auıstıratın ayaq-kiimdi ölşegen kezde barlıq salmaq 3-5 kg qwraydı. Bwnday auırlıq balağa ziyan keltirmes üşin, iıqbauı keñirek jäne qattı ortopediyalıq arqaşası bar ıñğaylı sömkeni tañdağan jön. Oquşınıñ dwrıs dene müsini – tek swlulığı ğana emes, sonımen qatar dwrıs densaulığın körsetedi. Ata-ananıñ balasınıñ dene müsinin dwrıs qadağalauına onıñ fizikalıq jay-küyi jäne bolaşaqtağı sımbattılığı baylanıstı boladı.

Bala kündelikti ömiriniñ aytarlıqtay köp böligin mektep partasınıñ aldında ötkizedi, sondıqtan oqu ornınıñ dwrıs jaraqtanuı öte mañızdı. Otırğan balanıñ qolı, ayaqtarı jäne arqası süyenui qajet. Orındıqtıñ ayaqtarı balanıñ jilinşeginen wzın bolmauı tiis. Ayaqtarı edenge tiyui qajet. Orındıqtıñ arqaşasında beli bügiletindey tiregi boluı kerek.

Immunitetti nığaytu üşin, balağa kün sayın taza auada qozğalmalı oyındar oynap, sportpen aynalısu qajet. Mıqtı jäne tözimdi ağza aurularğa tötep bere aladı. Mektep oquşılarına salınatın intellektualdı jükteme de ülken. Balanıñ dwrıs tamaqtanuına, jasına say därumender men mikroelementterge bay azıq-tülik jeuine ayrıqşa köñil audaru qajet. Balanıñ as ülesinen gazdalğan, qwramında qantı bar tätti susındardı jäne maylı tamaqtar men fast-fudtı alıp tastau qajet.

Balañız osı qağidalardı saqtasın deseñiz, oğan öziñiz ülgi körsetip kömektesiñiz. Köz aldındağı pozitivti röldik model' men praktikalıq ülgi – jetistikke jetudegi negizgi faktorlardıñ biri.

Abai.kz

0 pikir