Särsenbi, 18 Qırküyek 2019
1322 4 pikir 11 Qırküyek, 2019 sağat 17:15

Qazaqstan Prezidenti Qıtay qoğamdıq ğılımdar akademiyasında lekciya oqıdı

Memleket basşısı Akademiya professorları men sarapşılarınıñ jäne qazaqstandıq studentterdiñ aldında söylegen sözinde qoğamdıq ğılımdardıñ kez kelgen memlekettiñ damu bağdarın ayqındauğa eleuli üles qosatının atap ötti.

– Qıtay Qoğamdıq ğılımdar Akademiyası – memlekettik mañızı erekşe qwrılım. Akademiyanıñ zertteu ortalıqtarı men instituttarı älemdik ğılımi oy-pikirdi damıtuğa zor üles qosıp keledi. Qıtay Qoğamdıq ğılımdar Akademiyasında bizdiñ elimizdi jaqsı biletin jäne qazaq tilin meñgergen sarapşılardıñ bar ekenin erekşe rizaşılıqpen atap ötkim keledi. Akademiya ğalımdarınıñ oy-pikirleri men wsınıstarı özara tiimdi ıqpaldastığımızdı odan äri arttıruğa ıqpal etedi dep senemin, – dedi Qasım-Jomart Toqaev.

Prezident Qazaqstan men Qıtay tarihında ortaq dünieler köp ekenin ayttı. Onıñ sözinşe, eki halıqtı örkendeu ruhı men alğa qaray wmtılıs jaqındata tüsedi.

– Osıdan 40 jıl bwrın Qıtay basşılığı men Qıtay halqı dana şeşimder qabıldap, auqımdı jañğırtular kezeñine qadam bastı. Sol mañızdı özgeristerdiñ arqasında büginde Qıtay memleketi älemdik damuda köş bastap twr. 30 jıl işinde Qazaqstan da kürdeli äri tabıstı damu kezeñinen ötti. Elimiz tamırı tereñ dağdarıstı eñserip, ornıqtı damu jolına tüsti, – dedi Memleket basşısı.

Qasım-Jomart Toqaev öziniñ diplomatiyalıq qızmetin däl osı Beyjiñde bastağanın aytıp, sol kezde wlı memleket qayratkeri Den Syaopinniñ aşıqtıq pen reformalar sayasatına kuä bolğanın jetkizdi. Sonday-aq, Prezident barlıq qatısuşılardı Qıtay Halıq Respublikasınıñ 70 jıldıq mereytoyımen qwttıqtap, bwl tarihi datanıñ orta deñgeydegi «syaokan» qıtay qoğamın qwru jolındağı mañızdı beles ekenine toqtaldı.

Sonımen qatar Memleket basşısı Qazaqstannıñ jedel jañğırtulardıñ arqasında tarihi twrğıdan qısqa merzim işinde älemniñ damığan 50 eliniñ qatarına qosılğanına nazar audarıp, elimizdiñ  damu qarqının toqtatpay, tek alğa qaray jüre beretinin jäne 2050 jılğa deyingi wzaqmerzimdi damu strategiyasın jüzege asıratının ayttı.

– Eñ damığan 30 memlekettiñ qatarına qosılu – bastı maqsatımız. Biz elimizdi damudıñ jaña deñgeyine şığarıp, jetistikterimizdi eseleu üşin  auqımdı jwmıs atqaruımız kerek, – dedi Qazaqstan Prezidenti.

Qasım-Jomart Toqaev elimizdiñ täuelsizdigin, onıñ ekonomikalıq äleueti men adami kapitaldı odan äri nığaytu jäne halıqtıñ äl-auqatın arttıru mañızdı maqsat ekenin ayttı. Memleket basşısınıñ aytuınşa, aldımızda Elbası Nwrswltan Äbişwlı Nazarbaev wsınğan memleketti jañğırtu bağdarlamasın tolıqqandı jüzege asıru mindeti twr. Qazaqstan Respublikası halıqaralıq arenada körşiles memlekettermen qatar, izgi nietin qoldaytın basqa da eldermen dostıq qarım-qatınastardı keñeytuge, özara tiimdi ıntımaqtastıqtı arttıruğa müddeli.

– Qıtay – bizge eñ jaqın äri Qazaqstannıñ täuelsizdigi men aumaqtıq twtastığın alğaşqılardıñ biri bolıp moyındağan memleketterdiñ biri. Sonday-aq, yadrolıq derjava retinde Qazaqstanğa eşqanday talap qoymastan, qauipsizdik kepildigin bergen de Qıtay eli boldı. Dini ekstremizmge, separatizm men terrorizmge, yağni «Üş zwlımdıq küşine» qarsı kürestegi ortaq wstanımdarımız Qazaqstan-Qıtay dialogınıñ odan äri keñeyuine ıqpal etti, – dedi Qasım-Jomart Toqaev.

Memleket basşısı qazaq-qıtay qatınastarınıñ qalıptasu tarihına egjey-tegjeyli toqtalıp, sauda-ekonomikalıq, kölik-logistikalıq is-qimıldar men investiciyalıq ıntımaqtastıqtıñ basım bağıttarın belgilep berdi. Mädeni-gumanitarlıq ıqpaldastıqtı damıtuğa erekşe köñil bölindi.

Lekciyanıñ negizgi böligi qazirgi halıqaralıq qatınastarğa taldau jasauğa arnaldı. Prezident bügingi qauip-qater halıqaralıq qwqıqtıñ bwzıluına jäne jahandıq instituttar röliniñ älsireuine baylanıstı dep sanaydı.

– Jetekşi memleketter arasındağı teketires, qauipsizdik pen qaru-jaraqqa baqılau jasau jüyesindegi bwrınğı tetikterdiñ sır berui, qaqtığıstardıñ köbeyui – osınıñ barlığı jaña geosayasi ahualdıñ körinisi. Ökinişke qaray, biz kürdeli halıqaralıq dialogtı uşıqtırıp otırğan birqatar kürdeli faktorlarğa kuä bolıp otırmız, – dedi Qasım-Jomart Toqaev.

Sonıñ işinde, Memleket basşısı geosayasi bäsekelestik ekonomika salasın da qamtıp, sauda soğısınıñ zamanı tuğanına, sonıñ saldarınan jahandıq ekonomikadağı disbalans küşeyip, memleketter arasındağı teñsizdiktiñ artuı mümkin ekenine nazar audardı.

Bwdan bölek, Prezident älemniñ är tükpirindegi qaqtığıs oşaqtarınıñ saqtaluı qauipti ekenin atap ötti. Ärkimniñ öz müddesin qorğau üşin küş qoldanuğa basa män berui äskeri qaqtığıstar qaupin arttıratını sözsiz ekeni ayttı.

Qasım-Jomart Toqaevtıñ pikirinşe, halıqaralıq terrorizm men jappay qırıp joyu qaruınıñ keñ taraluı kün tärtibinen tüspey otır. Prezident öz sözinde atalğan mäselelerdi şeşu jönindegi Qazaqstannıñ wsınıstarı men naqtı is-äreketterine jan-jaqtı şolu jasadı.

– Elimiz biregey sayasi qwjat – terrorizmnen azat älemge qol jetkizu tärtibiniñ Kodeksin äzirledi. Qazaqstan 2013 jılı kelissözder jürgizu üşin öz alañın wsınu arqılı «Jalpığa birdey birlesken is-qimıl josparın» bekituge eleuli üles qostı. Biz qazir de ortaq şeşimge kelu üşin qoldau körsetuge dayınbız. Älemdegi törtinşi yadrolıq arsenaldan bas tartqan el retinde biz Korey Halıq Demokratiyalıq Respublikasın yadrolıq qarusızdandıru üderisine qatısuğa jäne täjiribemizben bölisuge äzirmiz, – dedi Memleket basşısı.

Prezident qazirgi jahandıq teketires bipolyarlıq bäseke kezeñindegi taytalastan kem emes, tipti odan da qatañdau boluı äbden mümkin degen pikir bildirdi. Qasım-Jomart Toqaevtıñ pikirinşe, bwrın bwl eki sayasi jüye men ideologiyalıq bloktardıñ tartısı bolsa, endi teketires negizgi memleketterdiñ wlttıq strategiyalıq müddeleri twrğısınan örşip keledi.

Memleket basşısı atalğan problemalardı şeşu üşin bükil älemdik qoğamdastıqtıñ küş-jigerin jwmıldıru qajettigin atap ötti. Prezident Birikken Wlttar Wyımınıñ belsendi rölin jäne onıñ osı üderiste dünie jüzinde teñdesi joq ämbebap wyım ekenin atap ötti.

– Qazaqstan Birikken Wlttar Wyımın qoldaydı jäne onıñ qızmetine atsalısa beredi. Birikken Wlttar Wyımın reformalau üderisi onıñ tiimdiligi men bedelin arttıruı tiis. Qazaqstan Birikken Wlttar Wyımı Qauipsizdik Keñesiniñ twraqtı emes müşesi retinde älem qauımdastığın qauipsizdik salasındağı qatınastardı jandandıruğa şaqırdı. Qıtay Birikken Wlttar Wyımınıñ äleuetin arttıruğa zor ıqpal ete aladı dep senemin. Qıtay Qauipsizdik Keñesiniñ twraqtı müşesi retinde Birikken Wlttar Wyımında öte mañızdı röl atqaradı, – dedi Qasım-Jomart Toqaev.

Memleket basşısı därisiniñ soñında elimizdiñ wstanımın ayqındap, Qazaqstan men Qıtaydıñ körşi äri strategiyalıq seriktes retinde ösip-örkendeu jolına birge qadam basuı tiis dedi. Prezident Qazaqstan men QHR arasındağı strategiyalıq seriktestiktiñ jaña tiimdi bağıttarın izdeu eki eldiñ «mañızdı şeşimder qabıldaytın ortalıqtarı» arasındağı is-qimıldardı odan äri nığaytuğa, birlesken konferenciyalar men qoldanbalı zertteuler jürgizu täjiribesin keñeytuge septigin tigizetinine senim bildirdi.

Qasım-Jomart Toqaev qazaqstandıq belgili tarihşı-şığıstanuşı Klara Hafizovanıñ Qıtaydıñ qoğamdıq ğılımdar akademiyasımen ıntımaqtastığın özara jemisti ıqpaldastıqtıñ ayqın mısalı retinde keltirdi.

Däris ayaqtalğannan keyin Memleket basşısı Qıtayda oqıp jatqan qazaqstandıq studenttermen äñgimelesip, olarmen birge estelik suretke tüsti.

Abai.kz

4 pikir