Särsenbi, 16 Qazan 2019
Dabıl 3055 3 pikir 17 Qırküyek, 2019 sağat 10:44

Äyel älsiz be, älde tuısqan arsız ba?

Ötkennen büginge deyingi uaqıtqa köz jürgirtsek, halqımız qız balasına erekşe köñil bölip, qızğıştay qorığan. Ağa-iniler böten jannıñ qırın qarasınan, özgeniñ qolı tügili sözinen ada wstağan. Bwl bälki, tabiğatınan qız degen näzik jaratılıstıñ namısı men arın saqtau üşin barın salğan bwrınğılardıñ asıl dağdısı bolar. Büginde arqa süyer ağa, qolqanat bolar ininiñ üydegi qızğa böletin uaqıtı men köñili aldıñğı buınnıñ jasağanınday emes…

Bügin qoğamda jwrttıñ nazarınan tıs türli jağdaylar ornauda. Sonıñ köpşilgi qız tağdırına qatıstı. Qız tağdırınıñ keleşekte qalay boların oylamay, añdausız da, ädeyi de ömirin oyrandap jatqan er azamattar köbeyude. Bir qınjılatatını, bwl arsız isti jasaytın köbine özge bireu emes, qızdıñ tuısqan bauırları nemese äkesi, deydi sarapşılar.

QR İİM birinşi orınbasarı Marat Qojaevtıñ aytuınşa boyınşa, 2019 jılı elimizde 579 jınıstıq zorlau faktisi tirkelgen. Sonıñ işinde näzik jandılardıñ 77%-ı jaqındarınıñ tarapınan zorlıq körgen.

Al psiholog-seksolog Alina Şadinovanıñ 3000 adamğa jürgizgen saualnamasına köz jügirtsek, 367 äyel kişkentay küninde zorlıqqa wşırağan. Anığın aytqanda, olardıñ anotomiyalıq erekşelikterin bayqap ülgermegen şaqta, yağni, 3-5 jasında zorlıqqa tap bolğan. Bwl, saualnamağa qatısqandardıñ 10%-ı ğana. Al saualnamağa qatıspağan qanşama näzik jandılar bar?

Kişkentay küninde zorlıqqa wşıraudıñ bolaşaqta alıp keler zardabı köp. Qızdıñ boyında psihikalıq-psihologiyalıq auıtqular ornap, er adamdı körgende kirpidey jiırılıp, boyında ürey qaluı mümkin. Al bwl - qızdıñ bolaşaqta otbasın qwruına birden-bir kedergi.

Osı twsta saual tuındaydı. Al, mwnday soraqılıqtıñ köbeyuine ne sebep? Psihologtardıñ pikirinşe, mwnday jağdaydıñ köbeyuine ata-ananıñ balamen aşıq äñgimelespeui, jeke jwmıs jasamauı sebep. Qız ben wl bala 4-5 jasqa tolğanda denesine köñil audartıp, bala tilinde tüsindiru kerek. Balanı juındırğan kezdiñ özinde, dene müşeleriniñ mañızdılığın wğındıru qajet. Wl balağa qızdıñ eñ näzik jaratılıs ekenin, tiisuge bolmaytının sanasına kwyu kerek. Ömirde bolıp jatqan türli qılmıstıñ bastauı -  ata-ananıñ balamen kişkene küninen aşıq söylesip, barlığın tüsindire almauında.  “Ol äli bala” dep selqos qarasa, balanıñ oyı müldem basqa jaqqa auadı. Bala ata-anadan wyalıp köp närseni jasıratın boladı. Artınşa, joğarıdağıday jayttar orın almaq. Al eresekterdiñ öziniñ bauırlarına bwnday zorlıq körsetuine kinoindustriya men internetti şırmağan türli “videolar” sebep. Öziniñ äpke-qarındastarına degen jaqındıq, arsız qarım-qatınastıñ bärin şet elden üyrenude. Internettiñ ıqpalı basım zamanda mwnday tuındılar adam psihologiyasına äser etpey qoyması anıq.

Qız -  qoğamdı güldendiruşi, wrpaqtı köbeytuşi, jürgen jerinde berekeni alıp jüruşi jaqwt! Qızdıñ arı men namısınıñ twtas boluı bütin eldiñ basındağı täji emes pe? Berekeniñ bastauı bolğan äyel zatın ardaq twtar halıq, arsızdıq ataulıdan ada bolsa igi edi. Qarındastıñ bir tal şaşı jerge tüsse, kökirektegi namısı oynap, qorğan bolar azamattar qız tağdırına beyjay qaramasa degen tilek…

Dana Erlanqızı

Abai.kz

3 pikir