28 ақпанда Астанада жаңа Конституция жобасына арналған партияаралық диалог өтті. Пікірталас "Qazaqstan" телеарнасының әлеуметтік платформаларында және "Хабар"телеарнасының YouTube-арнасында тікелей эфирде көрсетілді.
Партияаралық диалог-спикерлер үшін нақты регламенті мен нақты міндеті бар 4 раундтан тұратын бірегей талқылау форматы.
Диалогқа Қазақстанның 7 партиясынан 14 спикер қатысып, модераторлар мен қарапайым қазақстандықтардың сұрақтарына жауап бере отырып, жаңа Конституцияның жобасы туралы сөз сөйледі.
Спикерлер егемендік пен ұлттық бірлікті Конституциялық бекіту, парламенттік бақылауды күшейту, білім мен ғылымды дамытудың басымдығы, әлеуметтік кепілдіктер, меншікті қорғау, мемлекеттің экологиялық жауапкершілігі, азаматтардың цифрлық құқықтары және негізгі шешімдерді қабылдаудағы жалпыхалықтық референдумның рөлін талқылады.
Мәжіліс депутаты, "AMANAT" партиясы фракциясының мүшесі Айдос Сарым жаңа конституция жобасының 3 – бабы туралы сұраққа жауап бере отырып, онда алғаш рет конституциялық деңгейде мемлекет қызметінің стратегиялық қағидаттары-егемендікті қорғау, ұлттық бірлікті нығайту, қоғамдық диалогты дамыту, адам құқықтарының, ғылым мен білімнің басымдығы бекітілетінін түсіндірді.
"Жаңа Конституцияның 3-бабы туралы айтатын болсақ, біз мемлекеттік саясаттың негізі туралы айтамыз. Бұл құндылықтардың тізімі ғана емес, биліктің барлық тармақтарының заңдары мен шешімдері сәйкес келуі тиіс құқықтық бағдарлар", - деп атап өтті Айдос Сарым.
Өз кезегінде Мәжіліс депутаты, "AMANAT" партиясы фракциясының мүшесі Унзила Шапак жаһандық трансформациялар мен технологиялық өзгерістер жағдайында Конституцияны жаңарту қажеттілігіне назар аударды. Оның айтуынша, негізгі заңды жаңғырту мемлекеттің құқықтық дамуының заңды кезеңі болып табылады.
"Конституцияны жаңарту-бұл құқықтық дамудың табиғи және табиғи көрінісі. Жаңа жоба демократиялық институттарды нығайтуға және құқықтың үстемдігін қамтамасыз етуге бағытталған", - деп атап өтті Унзила Шапак.
Мәжіліс депутаты, "Ауыл" партиясының төрағасы Серік Егізбаев өз сөзінде жаңа Конституция жобасы Мемлекет адамға қызмет етуі тиіс, керісінше емес, мемлекет дамуының адамға бағытталған моделін бекітетінін атап өтті.
"Жаңа Конституцияда адами капитал жер қойнауы мен табиғи ресурстардан маңыздырақ екендігі нақты бекітілген. Бұл білім беруді, ғылымды дамыту және азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру мемлекеттің тікелей міндетіне айналатынын білдіреді", - деді Серік Егізбаев.
Мәжілісмен, "Ауыл" партиясы фракциясының мүшесі Жигули Дайрабаев өз сөзінде жалпыхалықтық референдум арқылы конституцияға өзгерістер енгізудің жаңа рәсіміне егжей-тегжейлі тоқталды.
"Енді Конституцияға өзгерістер тек жалпыхалықтық референдум арқылы қабылданады, бұл халықтың шешуші рөлін бекітеді", - деп атап өтті Жигули Дайрабаев.
Мәжіліс депутаты, "Respublica" партиясының төрағасы Айдарбек Ходжаназаров өз сөзінде жаңа Конституция ұзақ мерзімді инвестициялар үшін болжамды ортаны қалыптастыратынына баса назар аударды.
"Экономикалық өсу ресурстардың көлеміне емес, институттардың сапасына, ережелердің тұрақтылығына және мүлікті қорғауға байланысты. Жаңа Конституция дәл осы институционалдық негізді бекітеді", - деді Айдарбек Қожаназаров.
Мәжіліс депутаты, "Respublica" фаркциясының мүшесі Екатерина Смолякова мемлекет пен бизнестің әріптестік философиясын атап өтті.
"Конституция мемлекеттік және жеке меншікті тең қорғауды бекітеді және адал серіктестіктің жаңа қағидаттарын қалыптастырады", - деп атап өтті Мәжіліс депутаты Екатерина Смолякова.
Мәжіліс депутаты, Қазақстан Халықтық партиясы фракциясының басшысы Магеррам Магеррамов жаңартылған негізгі заңның әлеуметтік мәніне баса назар аударды.
"Жаңа Конституция – бұл мемлекеттің адам үшін бар екенін және әлеуметтік болуға міндеттеме алатынын мойындау", - деді Магеррам Магеррамов.
Қазақстандық "байтақ" жасылдар партиясынан оның төрағасы Азамат Әміртаев экологиялық жауапкершілікті күшейту мәселесіне назар аударды.
"Қоршаған ортаны қорғау мемлекеттің де, әрбір азаматтың да конституциялық міндетіне айналады", - деді ол.
Өз кезегінде "байтақ" партиясының мүшесі Тәңірберген Бердонғаров Конституция мәтініне "Миранда ережесі" деп аталатын ережені енгізу туралы оң пікір білдірді.
"Бұл нормаға конституциялық мәртебе беру үндемеу құқығын және адвокаттың көмегін азаматтарды қорғаудың негізгі кепілі етеді", - деп атап өтті Тәңірберген Бердонғаров.
"Ақ жол" демократиялық партиясынан оның төрағасы және Мәжіліс депутаты Азат Перуашев сөз сөйлеп, пропорционалды сайлау жүйесіне көшуді қолдады.
"Пропорционалды сайлау жүйесі саяси әртараптандыруға және көппартиялылықты дамытуға жағдай жасайды", - деді Азат Перуашев.
Мәжіліс төрағасының орынбасары, "Ақ жол" партиясының мүшесі Дания Еспаева жеке меншікті қорғауға баса назар аударды.
"Мемлекеттік және жеке меншік тең Конституциялық қорғауды алады, ал мемлекеттік органдардың заңсыз әрекеттері өтелуге жатады", - деп атап өтті Дания Еспаева.
Мәжілісмен, Жалпыұлттық социал-демократиялық партияның төрағасы Асхат Рахымжанов өз сөзінде Негізгі Заңның жаңа редакциясы адам өмірінің едәуір бөлігі цифрлық кеңістікке көшкен шындықтың өзгеруін ескеретінін атап өтті.
"Жаңа Конституция жеке өмірді қорғауды цифрлық салаға таратады. Адамның жеке деректері оның үйі мен жеке хат-хабарлары сияқты қорғанысқа ие болады", - деді Асхат Рахымжанов.
Ал оның фракция бойынша әріптесі Нұрлан Әуесбаев отбасы және балаларды қорғау институтының нығайғанын атап өтті.
"Отбасы, анасы, әкесі мен баласы мемлекеттің қорғауында – бұл болашақ ұрпақтың құқықтық кепілі", - деп атап өтті Нұрлан Әуесбаев.
Осылайша, партияаралық диалог алаңы жаңа конституция жобасын талқылауға саяси көзқарастардың кең ауқымын көрсетті және көрермендерге елдің одан әрі дамуының негізгі мәселелері бойынша партиялардың ұстанымдарын салыстыруға мүмкіндік берді.

Abai.kz