Қазақстан мектептеріндегі басқарушы кадрлардың тапшылығы критикалық деңгейге жетті. Мәжіліс депутаты Вера Кимнің дерегінше, еліміздегі әрбір он бесінші мектептің ресми тағайындалған басшысы жоқ. Неліктен тәжірибелі ұстаздар жауапты қызметтен қашқақтайды?

Статистика не дейді? Дабыл қағатын уақыт жетті

Халықаралық стандарттар бойынша мектеп басшыларының 1-3% мөлшеріндегі тапшылығы сезімтал болса, 5%-дан асуы жүйелі дағдарыстың белгісі саналады. Қазақстанда бұл көрсеткіш 6,5%-ға жетіп отыр.

Өңірлік бөліністегі жағдай:

Ақмола облысы: 63 вакансия;

Солтүстік Қазақстан облысы: 56 вакансия;

Қарағанды облысы: 49 вакансия.

Ең қорқыныштысы — бос орындардың басым бөлігі (399 вакансия) ауылдық жерлерде, оның ішінде шағын жинақты мектептерде шоғырланған. Бұл ауыл білімінің сапасына тікелей соққы болып тиюі мүмкін.

Неге мұғалімдер директор болғысы келмейді?

Депутат Вера Ким бұл феноменнің басты себептерін ашып көрсетті. Бүгінгі таңда мектеп директоры болу — абыройдан гөрі, ауыртпалығы басым қызметке айналған.

Жалақы диспропорциясы: Қатардағы мұғалімдердің еңбекақысы біліктілік санаты мен жүктемесіне байланысты айтарлықтай өсті. Көп жағдайда жоғары санатты мұғалімнің табысы директордың жалақысынан жоғары.

Жауапкершілік жүгі: Директор тек оқу процесіне 极ана емес, мектептің шаруашылығына, жылуына, қауіпсіздігіне және қаржылық есептілігіне жеке басымен жауап береді.

Қағазбастылық және есеп беру: Басқарушы кадрлардың уақыты стратегиялық дамуға емес, сансыз тексерістер мен есептерді толтыруға жұмсалады.

"Жауапкершілік жоғары, ал жалақы қатардағы мұғалімнен төмен. Мұндай жағдайда кәсіби маманның басқарушылық қызметке ұмтылмауы — заңды құбылыс", – дейді депутат.

Шешу жолдары: Қандай қадамдар қажет?

Мәселені шешу үшін тек «директорлар резервін» құру жеткіліксіз. Вера Ким келесідей нақты шараларды ұсынып отыр:

Дифференциалды тәсіл: Ауылдық жерлердегі директорлар үшін арнайы әлеуметтік пакет пен ынталандыру тетіктерін қарастыру.

Ротация жүйесін қайта қарау: Мұғалімдер мен директорлардың ауылға баруын мәжбүрлеу арқылы емес, экономикалық тиімділік арқылы шешу.

Мәртебе мен материалдық қолдау: Басқарушы лауазымның еңбекақысын оның функционалдық жүктемесіне сәйкестендіру.

Түйін. 2024 жылдың соңында кадрларды тағайындау ережелері жаңартылғанымен, жүйедегі ішкі қайшылықтар (төмен жалақы мен жоғары талап) әлі де шешімін таппай тұр. Егер жақын арада директорлардың мәртебесі мен табысы қайта қаралмаса, еліміздің білім беру жүйесі «басқарушылық дағдарысқа» тап болуы әбден мүмкін.

Мектеп — кеме болса, капитансыз кеменің алысқа жүзуі екіталай.

Abai.kz