«Кедейлік» маскасы немесе капиталды құтқару операциясы

Соңғы уақытта қоғам талқысына түскен ең шулы тақырыптардың бірі – экс-президенттің жақын туысы Нұрбол Назарбаевтың өзін банкрот деп жариялауға талпынысы. Кезінде «Forbes Kazakhstan» рейтингінде 500 миллион доллардан астам байлығымен алғашқы елуліктің қатарында болған тұлғаның бүгінде «төлем қабілетім жоқ» деуі көптеген сұрақтар туғызады.

Forbes деректері мен ресми позицияның қайшылығы

Нұрбол Назарбаевтың активтеріне әр жылдары ірі компаниялар, соның ішінде «Prime Capital Holding» және түрлі логистикалық, қаржылық құрылымдар кірді. Сарапшылардың пікірінше, мұндай деңгейдегі капитал бірнеше жылдың ішінде із-түзсіз жоғалып кетуі мүмкін емес.

Күдік: Банкроттық туралы арыз – бұл тек қарыздан құтылу емес, сонымен қатар активтерді тәркілеуден сақтаудың «заңды» жолы болуы мүмкін.

Басы ашық сауал: Егер ол шынымен «тақыр кедей» болса, онда оның бұрынғы көпмиллиондық активтері кімнің иелігіне өтті?

Активтерді қайтару процесі және кедергілер

Қазақстанда заңсыз иемденілген активтерді мемлекетке қайтару туралы заң қабылданғаны белгілі. Нұрбол Назарбаевтың ісі бұл заңның қаншалықты тиімді жұмыс істейтінін көрсететін лакмус қағазына айналмақ.

Офшорлық іздер: Көптеген ірі кәсіпкерлер сияқты, Назарбаевтар әулетінің де қаржысы сыртқы юрисдикцияларда (Британдық Виргин аралдары, Кипр, Люксембург) шоғырланған болуы ықтимал.

Номиналды иелер: Мүліктің туыстарына, сенімді көмекшілеріне немесе үшінші тұлғаларға аударылуы оны ресми түрде тәркілеуге кедергі келтіреді.

Банкроттық процесінің салдары

Егер сот Нұрбол Назарбаевты банкрот деп таныса, ол 5 жыл бойы несие ала алмайды және шетелге шығуына шектеу қойылуы мүмкін. Алайда, бұл «жаза» оның есептен шығарылатын миллиардтаған теңгелік берешектерімен салыстырғанда тым жеңіл көрінеді.

Сөз түйіні: Бұл іс – тек бір адамның тағдыры емес, еліміздегі сот және құқық қорғау жүйесінің ашықтығына берілген сын. Қоғам Нұрбол Назарбаевтың «кедейлігіне» сенбейді. Халықтың күтетіні – жай ғана банкроттық емес, оның байлығының қайдан келгенін және қайда кеткенін анықтайтын ашық тергеудің болып, жұрттың көзін шындыққа жеткізгені.

Abai.kz