Қазақстанның еңбек нарығындағы кіріс теңсіздігі мен жалақы деңгейі қай кезде де қоғамда үлкен пікірталас тудыратын өзекті тақырыптардың бірі. Ұлттық статистика бюросының 2026 жылғы сәуір айында жүргізген зерттеу нәтижелері елдегі жалақы бөлгісінің шынайы көрінісін көрсетіп берді.

Деректерге сүйенсек, бүкіл Қазақстан бойынша айына 3 миллион теңгеден астам жалақы алатын небәрі 14 552 адам бар екен. Бул көрсеткіш еліміздегі жоғары табысты мамандардың үлесі өте шектеулі екенін аңғартады.

Ең жоғары жалақы төленетін салалар: Көшбасшылар кімдер?

Ресми статистика бойынша 3 миллион теңгеден астам табыс табатын мамандардың басым бөлігі белгілі бір стратегиялық және қаржылық секторларда шоғырланған. Тізбектеп айтатын болсақ:

Өнеркәсіп өндірісі (мұнай-газ, тау-кен өндірісі): Бұл салада 3 миллионнан жоғары жалақы алатын 3 877 Specialist жұмыс істейді. Мұнай-газ секторы мен ірі тау-кен металлургиялық компанияларындағы жоғары буын менеджерлері мен инженерлері дәстүрлі түрде ең жоғары жалақы алатындардың көшін бастап тұр.

Қаржы және сақтандыру қызметі: Бұл секторда 3 802 адам жоғары еңбекақы алады. Банктердің басқарушы құрамы, инвестициялық аналитиктер мен сақтандыру гиганттарының топ-менеджерлері осы топты құрайды.

Ақпарат және байланыс (IT және телекоммуникация): Технологиялардың жедел дамуы аясында бұл салада 1 603 адам 3 миллион теңгеден асатын табыс табады. Бұл қатарға ірі IT-архитекторлар, халықаралық жобалардың жетекшілері мен телеком аймақтық басшылары кіреді.

Басқа да салалар:

Көтерме және бөлшек сауда — 1 361 адам;

Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет — 825 адам;

Көлік және қоймалау — 775 адам.

Табысы төмен салалар мен медианалық жалақы шындығы

Керісінше, мемлекеттік сектор мен халыққа тікелей қызмет көрсететін салаларда мұндай жоғары жалақы алатындар некен-саяқ:

Мемлекеттік басқару, қорғаныс және әлеуметтік қамсыздандыру: небәрі 83 адам;

Жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар: 81 адам;

Өзге де қызмет түрлері: 60 адам.

Қарапайым жұмысшылардың жағдайы қандай?

Жоғарыдағы миллионерлердің фонында елдегі негізгі бұқараның табысы әлдеқайда төмен:

Ең көп тараған жалақы тобы — 200-ден 300 мың теңгеге дейін алатындар (677 652 адам).

100-ден 200 мың теңгеге дейін табатындар — 649 174 адам.

300-ден 400 мың теңгеге дейін алатындар — 622 127 адам.

Жалпы алғанда, айына 400 мың теңгеге дейін жалақы алатын жұмыскерлердің саны 2,02 миллион адамды (зерттелгендердің 59,9%-ын) құрайды. Бұл — 3 миллион теңгеден астам табатындардың санынан 139 есе көп деген сөз.

Ресми цифрлар Қазақстанның еңбек нарығындағы әлеуметтік-экономикалық жіктелудің айқын көрінісін көрсетеді.

Біріншіден, миллионнан асатын жалақы негізінен шикізаттық өндіріс пен қаржылық құрылымдарға тәуелді. Екіншіден, азаматтардың 60%- дерлік бөлігі айына 400 мың теңгеге жетпейтін табысқа күн көруге мәжбүр.

Мұндай теңсіздікті азайту үшін мемлекет тарапынан білім беру, денсаулық сақтау, шағын мен орта бизнес және өңдеуші өнеркәсіп салаларындағы еңбек өнімділігін көтеріп, жалақы қорын сапалы қайта қарау қажеттілігі туындап отыр.

Әбіл-Серік Әліакбар

Abai.kz