Бағдарлама шарттарына сәйкес, 18 жасқа толған азаматтар жиналған қаражатты тек екі стратегиялық маңызды бағытқа бағыттай алады: баспана жағдайын жақсарту және білім алу.

Жалпы статистика мынадай динамиканы көрсетіп отыр:

Бағдарлама басталғалы 267 986 азамат бұл мүмкіндікті пайдаланып, 26 млрд теңгеге жуық қаражатты баспана мәселесін шешуге жұмсады. Ал тек 2026 жылдың басынан бері 145 981 адам 17 млрд теңгеден астам жинақты үй алуға немесе ипотекалық жүктемені азайтуға бағыттаған.

Оқу ақысын төлеуге және білім жинақтарын толықтыруға 139 159 адам 13 млрд теңгеге жуық қаражат алған. Оның ішінде 2026 жылы 65 767 жас азамат 8 млрд теңге көлеміндегі төлемді пайдаланды.

Анықтама: 2026 жылдың 9 айының өзінде-ақ бағдарлама аясында 211 748 азамат 26 млрд теңгеден астам (57,5 млн АҚШ доллары) жинағын іске асырған. Бұл жинақтарды пайдалану белсенділігінің жылдан-жылға артып келе жатқанын айғақтайды.

Баспана неліктен білімнен басым болып отыр?

Статистика көрсеткендей, жинақталған қаражаттың өтінімдері бойынша 65%-дан астамы баспанаға, ал 35%-ға жуығы білімге жұмсалуда. Мұның бірнеше объективті себебі бар:

Ипотекалық бастапқы жарнаны толықтыру: 18 жасқа толған жастар үшін бұл қаражат «Отбасы банк» немесе басқа да ипотекалық бағдарламалар арқылы өз үйіне қол жеткізудің алғашқы демеуі болып отыр.

Мемлекеттік гранттардың әсері: Қазақстанда жоғары білімге бөлінетін мемлекеттік гранттар саны жыл сайын артып келеді. Грантқа түскен студенттерге оқу ақысын төлеудің қажеттілігі болмағандықтан, олар жиналған капиталын болашақ баспанасына сақтауды немесе туыстарының баспана жағдайын жақсартуға бағыттауды жөн көреді.

Жылжымайтын мүлік құнының өсуі: Шаршы метр бағасының қымбаттауы жастарды ерте жастан өз үйін қалыптастыруға немесе тұрғын үй заемын жабуға итермелейді.

Бағдарламаның ұзақ мерзімді әлеуметтік экономикалық тиімділігі

«Ұлттық қор – балаларға» жобасы – бұл жәй ғана әлеуметтік төлем емес, бұл елдің адам капиталына салынған стратегиялық инвестиция.

Ұрпақтар сабақтастығы мен әділдік: Ұлттық қордың инвестициялық табысының 50%-ын елдің барлық балалары арасында тең бөлу – ұлттық байлықты әділ бөлісудің нақты механизміне айналды.

Қаржылық сауаттылықты арттыру: 18 жасқа толғанда нақты мақсатты капиталы бар жас азамат ерте бастан қаржылық жоспарлауды үйренеді. Бұл капиталды тұтынушылық несиеге немесе ойын-сауыққа емес, тек болашаққа инвестициялауға (үй мен білім) рұқсат етілуі – мемлекеттің институционалдық дұрыс шешімі.

Қаржы жүйесін қолдау: Шығарылған 39,5 млрд теңге елдің ішкі экономикасына (құрылыс секторларына, отандық және шетелдік білім беру мекемелеріне) қайта айналымға енеді.

Ұлттық қордан бөлінген 40 млрд теңгеге жуық қаражаттың халық игілігіне жарауы – жобаның өміршеңдігін көрсетеді. Әрине, бала кезден бастап 18 жасқа дейін толық қатысқан болашақ ұрпақ үшін бұл суммалар қазіргіге қарағанда едәуір көп болады.

Дегенмен, қазіргі нәтижелердің өзі жастардың ең басты екі қажеттілігі – баспана тәуелсіздігі мен білім бәсекеге қабілеттілігін шешуге үлкен серпін беріп отыр. Мемлекет тарапынан мұндай ресурстардың ашық әрі мақсатты жұмсалуын бақылау – ұлттық тұрақтылықтың басты кепілі болып қала бермек.

Abai.kz