Жексенбі, 30 Сәуір 2017
20 Сәуір, 2017 сағат 12:38 Ақмылтық 3275 46 пікір

Мәскеудің мысы құрыды. Орыс тілі ықпалынан айырылды

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың "латын әліпбиіне" көшу туралы тапсырмасынан кейін ел ішінде қызу талқы басталып кетті.

Әсіресе, бөтен елдің ішкі саясатына араласпаса басы ауырып, балтыры сыздайтын Ресейдің жорналшылары мен прокремльдік дезинформаторлар Президент Назарбаевты нөпір сынның астына алуда. Қазақтың латынға қайтып оралуын сатқындық деп ашық айыптап, қала берді территориялық қысым жасауға бейіл екендіктерін байқатты.

Жә, орыс тілді ортаның оқыра тигендей осқырынуының тағы бір себебі бар екен. Соңғы 20 жылда посткеңестік кеңістікте орыс тіліне сұраныс азайыпты. Financial Times басылымы солай дейді. Бұл туралы Стив Жонсон жазады.

-Орыс тілі Орта Азияда ықпалынан айырылуы - Ресей Президенті Владимир Путиннің қарулы агрессиясына қарамастан Мәскеудің мысы құри бастағанын көрсетеді, - дейді Стив Жонсон.

Енді Financial Times жасаған статистикаға көз жүгіртсек, орыс тілін көп қолданатын елдің бірі Қазақстан екен. Бұл елде 2016 жылғы дерек бойынша 20,7 пайыз тұрғын үйінде орысша сөйлейтінін айтса, 1994 жылы бұл көрсеткіш 33,7 пайыз болған.

Эстония мен Латвияда жағдай осыған ұқсас. Бұл жақтарда орыс тілділердің саны 1994 жылмен салыстырғанда 10 пайызға азайып кеткен.

Украинада орыстілділердің саны 1994 жылы 33,9 пайыз болса, былтыр 24,4 пайызға дейін азайған.

2008 жылы Ресеймен соғысқан Грузияда орыстілділердің саны 6,4 пайыздан 1,1 пайызға қысқарған.

Тек Беларусияда орыс тілді қолданып жүргендердің саны елдегі халықтың жартысынан асып түскен. Мұнда былтыр елдің 71 пайызы орыс тілін үздіксіз пайдаланатын болып шықты.

Financial Times басылымы біріккен ұлттар ұйымының деректері мен Euromonitor International зерттеу ұйымы жинаған ұлттық халық санағына сүйеніп отыр.

Бұл ретте, Дуванов дейтін журналист "Қазақстанда қазақ тілінсіз карьера құруға болады, орыс тілінсіз жоқ" деп жазады.

"Иә, қазақ тілінде сөйлейтіндердің саны артып келеді. Дегенмен, негізгі жұмыс итілі орыс тілі болып тұр. Қазақ тілінсіз карьера құруға болады, орыс тілінсіз бұл мүмкін емес", - дейді Сергей Дуванов.

Орыс журналистінің мына сөзі ащы болса да шындық.

"Қазақ тілінің ең үлкен проблемасы - ол мемлекеттік тілі бола алмай жатыр", - дейді.

Сіз не дейсіз, оқырман?

Нұрзат Тоқажан

Abai.kz

 

46 пікір
Курылысшы 2017-04-24 14:41:33
"Жыгылып жатып,сурингенге кулме!"-деген.
Данышпан 2017-04-24 13:57:42
"Мәскеудің мысы құрды. Орыс тілі ықпалынан айырылды" деп қойылған тақырыптарыңыз араздастыру, орекеңдердің жүйкесімен ойнау, қоздыру әрекетіне келеді. Сондықтан тақырып қоюда сауатты болыңыздаршы, өтініш. Бір ауыз сөзіңіздің кесірі үлкен дауға айнылап, арты жаман боп кетуі де мүмкін ғой. Дегенмен, қазақстандықтардың орыс тілін қолдану пайызы төмендегені көңіл қуантарлық.
Шыңғыс төре 2017-04-23 22:24:41
Руза апай оның бəрі қазақ халқы мүддесі билікке келгенде орындалады.
! 2017-04-22 22:28:40
қазақ тілінің проблемасы-мемлекеттік тіл бола алмай отыр деген орыс журналисіне былай дегім келеді-қаз.тілінің бұл жерде зəредей де кінəсі жоқ-оны мем.тілге айналдырмай отырған "бұла "күштер енді қазақ мектептеріне балалардың 90пайызы бара бастағанынан қауіптенп,тағы да айласын тауып қазақ тілін жаншу үшін 3тілді аждаһаны ойлап тапты .
Дана Қазақ 2017-04-22 18:02:04
https://www.youtube.com/watch?v=b9aiXCRQB4A
Дана Қазақ 2017-04-22 11:44:38
https://www.youtube.com/watch?v=cZxjbi0cWyw
Бек 2017-04-22 00:32:52
Дұрыс айтады Дуванов дəл солай мемлекеттік қызметке қазақ тілінің керегі шамалы, ашы да болса шындық. Не дейін енді.
Мақсұт 2017-04-21 21:51:33
Әңгіме аяқталуға жақындаған сияқты. Әр қалай пікірлер айтылып жатыр екен. Арасында қаңғырған қаңбақтай я өздерінің, я сөздерінің салмағы жоқ зомби -троллдарда жүр... Ал маған көбіне "Адайшалдың" салдарлы ойлары салмақтырақ секілді көрінді. Рас, әркімге өз көйлегі өз етіне жақын... Американы, ағылшындарды, барша әлемдік күштілерді "бізге дос, бізге қас" -деп бөлектеу өзімізге байланысты. Жеуге жұмсақ болсақ ешқайсысыда "тегін еттен" бас тарта қоймас, жыртқыштар әлемінің Заңы осындай! Ал енді осы арада өзіміздің, қазақ елінің осындай "Ара. дара, әркімге Құдай пана" гео-саяси ортада жақсы -жаманымызды, пайда-зиянымызды анықтап алуымыз керек -ақ. Біз -күшті, азулы мемілекет емеспіз. Біз -жыртқыштар әлеміндегі , шөп қоректілерміз. Біздің орналасқан ортамызға қарай -қойлар мен ешкілерге ұқсаймыз. Олай болса -қойлар мен ешкілердің ата жаулары арыстандар ма, аюлар ма, жолбарыстар ма, немесе анаконда, қолтырауын, акулалар ма... осыны түсінуіміз керек қой?! Дәл осылай бағамдасақ -бізге Қазақтарға көршіміз, Қасқыр текті орыстар қауіпірек! Өйткені олар -іргемізде, өйткені олар ғасырлар бойы бізбен қоректеніп, біздің "етімізге" дағдыланып алған: Алыстағы арыстан- ағылшындар бөріден гөрі анағұрлым аш көз жауыз шығар бірақ олардың аңдығаны басқа дүние... Ал көрші Ресейдің құмар асы, Қытай айдаһарының көздегені дәл жанындағы жайылып жатқан жайбарақат Халық! Міне, осылай! Қашан өзіміз есейіп азулы аңға айналғанша, ақ бөкен құсап арпалысып өмір сүреміз.
Б.Шаяхметұлы 2017-04-21 20:16:15
Руза ханым өте дұрыс айтады! Мен осы пікірді толық қолдаймын! Мемлекеттігімізді ұрпағымыз үшін сақтап қалғымыз келсе , ТІЛІМІЗДЕН , ДІЛІМІЗДЕН , САЛ-ДӘСТҮРІМІЗДЕН өлсек те, айырылмауымыз керек! Латын әліпбиін енгізуді қолдай отырып , "үштілділік" деген антихалықтық бағдарламаны жолатпау керек! Ол бағдарлама , қазіргі ұсынылып отырған форматта , шынында да , түптің-түбінде қазақтың Мемлекеттігін жоюға алып келуі мүмкін! Ағылшын тілін ПӘН ретінде ғана қалдырып , барлық ғылым негіздерін ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕ оқыту керек! Қазақ тілінің басымдығын қамтамасыз етіп , оған деген өмірлік қажеттілік туғызуға басты назар аудару қажет деп ойлаймын!.
Руза 2017-04-21 14:35:44
Қашан әр қазақ, өзін толыққанды, мемқұрушы ұлт ретінде сезіне бастайды өзін, силай бастайды, сонда ғана халық өзі қояды барлығын орнына. Билікті де, тілдік ортаны да. Карьера да, басқа өмір де қазақ тілінсіз бола алмайды, сол кезде. Оған тезірек жету үшін құлдық психологиядан арылу керекпіз. Барлығымен қазақ тілінде қатынаса бастауымыз керек. Бұл істе ешқандай майда/шүйде деген болмау керек. Терминалдың қазақшасын басу, бланк, құжаттардың қазақшасын толтыру, автоответчик, көлік, саудадағы қызметтер, барлығы-барлығы қазақша болуы керек. Бұл қазіргі заңнамалық нормаларда бар, бірінші мемтілде болуы керек деген. Соны талап ету керек, екінші мейлі сайтан тілінде болса да). Біз шыныда, өзіміздің тілде емес фильмдерге, музыкаларға (көлік, сауда /ү), әбден көнбіс, орыстар айтпақшы "терпила" халықпыз, бұндайларды кім силасын? Сондықтан жаппай арылуымыз керек осындайдан. Әр қазақ жасандылығын, құлдығын алып тастап, кеуделерін кең көтеріп жүруі керек! Сонда ғана басқалар да силай бастайды бізді, тілімізді үйрене бастайды. Қажеттілікті олар тудырмайдығой? Сондықтан әр қазақ азамат бола білейік, ата-бабаларымыздың, ұлтымыздың алдындағы парызымызды орындайық! Алла да, адамзатты ұлтқа бөліп, әрқайсысына тіл бергені бекер емес! Әмбе де емес, мыңдаған этностардың арасына 200дей ғана мемлекеттілік берген екен, мемлекеттік қауіпсіздігімізде, тіліміз сақтаған ұлттылығымызға байланысты екені ұмытпайық!
Адайшалға 2017-04-21 14:35:42
"ешкімге бас имеген ауган" дееп отырғаныңыз, британ тәжінің боданы болған ауған елі ма? "Ешкімге бас имеген" елдің үстінен жақында бомбаның "анасын" лақтырған кім еді? Бұұ-ның жарғысында бекітілген шарттарды бұзып, кауіпсіздік кеңесінің келісімінсіз, халықаралық заңдарға түкіріп тұрып, бейбіт өмір сүріп отырған егемен елдерге басып таптап кіріп, млндаған адамның өмірін құрбандыққа шалып отырған кімдер? Демократиясы жеткіліксіз деп, қалаған елін бомбылауға, қалаган басшысын өлім жазасына кесуге хақы бар деп санайтын кімдер? Бірнеше ғасыр бойы кытайға апиын тасыган кай елдер? Қытай халқын ақыл есінен аирылған мақұлық жағдайына түсіру арқылы бизнес жасап, өздерінің экономикалық куатын арттырган кай елдер? Қытай соны ұмытты деймысыз, ол ешкашан батыстың шынайы одақтасы болмайды, өйткені бұлардың түпкі мақсаттары қытайлықтарға мәлім, бұларға бодан болған көп халыққа мәлім. Бүгін әлемді есірткімен жарылқап отырган кімдер екенін сезірп те отырган боларсыз. Ал карызды қайтаратын уакыт келгенде, көресіз әлі батыстың қазаққа кандай жанашыр екенін, карызымыздың канша пайызы батысқа тиесілі екенін білетін боларсыз.
енку 2017-04-21 14:27:22
Өзге бір ұлттың тіліне құштарлар өз тіліне, өз ұлтына, өз мемлекетіне, өз анасына сатқындар!
Сымбат 2017-04-21 13:06:47
Орыс тілінің қанша пайдасы тиіп жатқанын ұмытпау керек.
Жанғали 2017-04-21 13:04:12
Латын әріпіне көшетін уақыт келді, бірақ ол орыс тіліне еш қатысы жоқ деп ойлаймын.
Салима 2017-04-21 13:03:20
Меніңше, әр тілдің, әр халықтың өз орны бар. Сондықтан жоққа шығаруға болмас.
Жазира 2017-04-21 13:01:44
Мынау жақын досымыздың арамызға іріткі салатындар емес пе?
Ербол 2017-04-21 12:57:19
Латын әріпіне өтуге Елбасымыз жетерліктей уақыт беріп отыр. Сондықтан бәрі ойдағыдай болатынына сенімдімін.
Жансая 2017-04-21 12:53:19
Біраз жылдан бері айтылып келді латын әріпіне өту тауралы. Міне, қолға алдық бұған да шүкіршілік дейміз.
Кен 2017-04-21 12:41:41
24 ши сауирден дуйсенбиден бастап ауыртырса гой ширкин
Ерлан 2017-04-21 11:59:40
Латын қаріпіне көшу бүгін не кеше болған әңгіме емес, бұған дейін де қозғалып келді, Және бұған біздің ел асықпай сараплап өтетіне де сөз болған еді.
жəй Қазақ 2017-04-21 11:48:24
Орыстың, жалпы Қазақ Еліні, тіліне, жеріне, түп нұсқасына бітіспес Жау екендігі осындай, Орыс зиялысының пікір таласында анықталынып қалады. Сатқын дейтіндей, Қазақ пəлен мерзімде Орысқа айналамын деп шарттанған емес. Əлде жəй Қазақ білмейтін, "Жасырын сепаратистік келісім" барма еді. Жаулықтың өрескел белгісі күш көрсету, соғыс жəне кəзіргідей күштеп, өзіне тиімді Одаққа қоралатқан, саяси жолы. Осы екі тəсілдің түпкі мақсаты, Сібір Түркілері тəрізді, Қазақты да Халық ретінде жойып жіберу. Ал Ата Жаудың осындай қастандық жоспарынан құтылудың жолы біреу-ақ, ол кеш болсада, бар мүмкіндікті пайдаланып ҚАРСЫЛЫҚ жасап, Орыстан іргені аулақ ұстау.
Адайшал 2017-04-21 11:20:22
Мәссаған, мынауың керемет жауап болды ғой, біз жанбасына 8 мың доллар қарыз болдық деп бекерге жылап жүр екенбіз, тездетіп 80 мыңға жеткізсек жапондарға ілескендей екенбіз. Әй бәсе, біз неге қарыз алабереміз десем сыры белгілі болды, мына қарызы 10 миллярдқа жетпейтін өзбек ақымақ екенде дами алмай отырған. Ешкімге бас имеген ауғанның героин өндірісі, қару сатудан алдына жан салмайтын аю көршіміз тақырыптан тыс қалдыау деймін. Кәріс пен орыс санкцияны өздері емеспе тілеп алып отырған. Жалбыр шаш ағамыздың аузымен тәуелсіздік қауіпті деп басшыларымыз жер шұқып отырса біз қайдан тәуелсіз ел боламыз, жалпы осы дербес ел болайық деген ниет болдыма бізде, оны талап еткен батырымыз кім, үш орыс араққа бөгіп одақты таратып жіберседе ресей өз тәуелсіздігін жариялағанша отырдық қой жұртта қалып, ұялғаннан әйтеуір бір қағазға шимайлай салдық. Ештен кеш жақсы, әліпби ауыстырайық деген талпыныстың өзін кейбіреулер ит талағандай қылғалы отыр...
Адайшалға 2017-04-21 09:18:14
Сіздің үлгі тұтып отырған "батысыңыз" әлемді жарылқағыш болса, іргесінде жатқан мекісиканы неге жарылкамайды? Елде ешкашан акыштың саясатынан тауелсыз саясат ұстанган басшы болган емес, бәрін пәшінктон тагаиындаган. Мұнаиы мен газының коры жағынан әлемдегі ЕҢ баи мемлекет бола тұра, бірен саран байлары мен қоғамның басым көпшілігін құрайтын кедейлерінің арасындағы алшақтық жер мен көктің арасындай, әлеуметтік теңсіздік жағынан әприканың кайыршы елдерінің соңынан калмай келеді. Қылмыс деңгейі жағынан басқа латын әміркасның елдерімен қатар әлемнің алдыңғы шебінде. Елді үкіметпен қоса, есірткі картельдері басқарып отыр. Есірткімен айналасатын қылмыстық топтардың беделі ел билігінің беделінен жоғары, өйткені халықты "жұмыспен" қамтамасыз етіп отыр. Бір ғана қылмыстық тобы "әлемді жарылқағыш" мемлекетке айына быр тонна какаинға деин тасып, ол жақтан кері қарай кару жарақ өткізіп, сөйтіп жылдық "тауар" айналымын 40млрд доларға жеткізген. Елдегі мәрікуана егістіктерінің көлемі жылдан жылға өсіп келеді. Қылмыстық топтар елдің құқық қорғау қызметіне карулы қарсылық көрсетіп қана коймай, толыққанды соғыс жүрігізіп келеді, кол астында көрші мемлекеттен әкелінген тәнік, рәкетага дейін "азулы" кару жарағы бар, шекара қызметін түп тамырымен сатып алған. Ақыры билік есірткі картельдерінің қуаттылығын мойындап, олармен бітімгерлікке келу туралы ресми келісімге қол койган. Оныңыз, билік қылмыстық топтарды қудаламауға, ал мафия "салық" төлеуге келіскендігін білдіреді. Сөйтіп, олар биліктің кез келген деңгейіндегі шендіні сатып алуға мүмкіндік алған. Елді жемкорлық, заңсыздық, теңсіздік, қылмыс билеп отыр, тек мекісинканы емес, бүткіл латын әміркасын. "Әлемді жарылқағыш ел" неліктен өзімен көршілес, құрлықтас мемлекеттерге көмектеспейді? Неге оларға ол елдерде (һәм бүткіл әлемде) хаос болғаны тиімдірек? Ал соц-к режимнің карамағындагы елдер тозды, капиталистер озды дегенге келсек, олар калай озбасын, егер әлемдік олигархат әдейі сингапур, тайвань, гонконг, жапонияға халықаралық каржы ұйымдары аркылы көптеп карыз беріп, елдердің экономикасын өздеріне тәуелді етіп алса. Бұл елдердің сырткы карызын караңыз, одан ешкашан құтыла алмайды. Ал солт-к кореи қалай тозбасын, елу жыл болды түрлі санкциялардың астында өмір сүріп келсе, басқа елдермен сауда саттық жасауға тиым салып тастаса, әлемді жарылқағыш бір ел?
пенсионер 2017-04-21 08:31:23
Бос сөздің керегі не. Ашығын айту керек. Бұл қазақ тілінің, қазақтың өзі үшін күресі, жек пе жегі. Или пан или пропал
Адайшыл емес 2017-04-21 00:27:19
21 ші қонаққа. Сен не сонда рессеймен емес ақшмен одақтас болған артық дейсің, сонда əйтеуір біреуге бодан болған артық дегеніңғо демократиялық ел болсада. Қазақстаның өз идеологиясы болмаса демократиялық бодан болу шарасыз дегеніңбе?
"Адайшалға 2017-04-20 19:19:50"-ге 2017-04-20 23:51:16
Әй қырт неме, сен әуелі пікірді толықтай оқып ал, соң шимайлай жатарсың, мен саған бүкіл 17 миллион халық отыра қалып әліпби жазуы керек дедім ба, өндіріс пен жұмыстың не қатысы бар бұл жерде? Менің ойым лингвист мамандардан комитет әлде бір топ жасақталса, осы іспен тиянақты айналысса 2 айда бітіреді деп отырмын ғой. Қазаққа латын қорада отырғанда түсіпті деп кім айтты, 1926 - 40 жж. аралығында қазақтан қалған латын емеспе, керек болса менде сол заманда 34 қаріптік үлгімен жазылған қатынас хаттар, анықтамалар әлі сақтаулы тұр. Мына көрші өзбек, түркпендер жастары оқыпта, жазыпта әлдеқашан үйренген, сен сияқты кертартпа кежірлері сол кирилімен ақ күнелтіп жүр, ешкім бұның не деп жатқан жоқ, көш жүре - бара түзеледі. Телефоныңа хабарлама орысшасыда қазақшасыда латынмен жазылып келіп жатқан жоқпа, одан ешкім жапа шегіп жатқан жоққой. Бұл бір. Екінші, мен қай жерде Гитлер фашист емес деп жаздым, соны сайт архивін ақтарып, елге көрсетіп жаз, болмаса қ...ты жемей жайыңа отыр. Өткенде Жарылғап Қалыбай шатылғанда Нағашыбай Есмырзаев деген кісінің Гитлер кітабынан келтірген үзіндісі бар: "Азияда қазақ деген мал бағатын халық бар, олар малын бағып жүреберсін, есесіне жылына орталыққа келіп рейх жетістіктерін тамашалайтын болады" - деген, ай бір қолым жетсе сол қазақты қырар едім демеген. Менде соған өз пікірімді білдіргем. Ал орыс жеңді, біз бұдан нетаптық, сол жеңілгендердің ұрпақтарына жеңімпазымыз қол жайып отырған жоқпа, сонда кім жеңді, кім жеңілді, жеңілгендер неге тік басып алшаңдап кетті, жеңімпаздарымыз неге жүнжеп жабағы тышып құрып кетті деген сұрақ сені мазаламайма? Сен мықты аналитик болсаң мынаған жауап бер, неге АҚШ қарамағындағы елдер ілгері кетті, орыс қарамағындағылар қоңыз теріп итшілеп жүр, осы сауалыма әлі ешкім тұшымды жауап айтқан жоқ, мүмкін сен бірдеңе дерсің.
орысқұлдарға дегенге 2017-04-20 22:45:17
Сен өің қандай құлсың? Мәмбетқұлсың ба, ауылбайқұлсың ба, пасық рушылқұлсың ба? Мазмұны бірдей нәрсе ғой төркіндес. Жүгіріп барып қарап келші, сенің жазған сықпытыңнан кейін орыстардың бәрінің бір жерлері қисайып қалыпты дейді.Рас па екен?
орысқұлдарға 2017-04-20 22:24:48
не десеңдерде орыстың заманы өтті.дүние алма-кезек деген осы.қазақтың әлемге танылатын кезі енді келді.игіліктің ерте-кеші жоқ.ал латын қарпінің түкте қиындығы жоқ,ол керітартпалардың арам пиғылы ғой бар болғаны.
Жолдас 2017-04-20 21:13:47
Негізі Құнанбаев, Байтұрсынов аталарымыздың кезінде латын қарпі арқылы Ресей Империясымен тілдесіп отырған. Сондықтан орыс тілінде тұрған ештеңге жоқ.
Мухит 2017-04-20 21:04:51
Бізді тілімізді емес, әріптерімізді өзгерткелі жатырмыз. Сондықтан орыс-қазақ деп ортаға от салмаңыздар.
Жандос 2017-04-20 21:03:21
Негізі бұл орыс тілінен ажыратылу мақсатында жасалынып жатқан дүние емес, болашақта ағылшын тілінде блім алған жастарымыз үшін қолайлы болуына бағытталып отыр.
Тура Биде туыс жоқ, Далдонға 2017-04-20 20:13:06
Далдон, атыңыздың түріне қарап, затыңызды таныдық... Қайта гондон десеңіз ұтымдырақ болар еді. Далдон мен Төренің пікірі жермен көктей? Далдон - гондон қалай естіледі? Ал Төре - пікірлеріне лайық ат, несін айтасың Төрелігін көрсетіп тұр!
Адайшалға 2017-04-20 19:19:50
Сонда қазаққа өндіріс орны, оның жұмысы керегі жоқ, сеніңше барлық қаражатты бұрын жазылған шатпақтарды латын әрпіне аударуға жұмсау керек екен. Әй қазағымай, қой қорадан латын тіліне көшсеңде бәрібір қатын тілінде қаласың ғой. Адайшал анау Гитлер пашист емес деген сандырағыңды да латын әрпімен жаздырып керманға жібер, бірдеңе беріп қалар.
Тв көрермені 2017-04-20 19:08:27
статистикаға дурыс айтты деуге күманім бар, орыс тіл басымдылығы қазіргі танда тек солтүстік те сақталан ал батыс орал,ақтөбе, т,б қазақстан қаладағы столда отырып қалған топтар бұрыңғы мамандар,аздаған аудандар болар ол жерде басым қазақ ұлты негізі 80-90пайыз қазақтілді халық, қара халық қазақтілді олар эфирге шыға бермейді сондықтан аздаған столда отырған топтың тілімен біз орыс тілді ел боп көрініп жүрміз
Салимжан 2017-04-20 18:28:45
Қазақ тіліндегі қаріптердің латын қаріптеріне ауыстырылуының жалпы орысша сөйлейтіндерге қандай қатысы бар???? Мен, тақырыпты түсінбедім?! Қараңыз, жақсы, біз кириллицадан құтылдық делік, әйтседе сол латиницамен де орысша жазып, орысша сөйлейтіндер азайады деп ойлайсыздарма? ай-аңғал қазақтарым-ай. Түзеліп, оңалып кетуі үшін жылдар керек. Аптығып, асығатын дүние емес. Баяғыдан бері "арбамен қуып жүріп қоян аулаған" қазақпыз ғой.
білгіш 2017-04-20 16:51:05
Ел басы латын алфавитіне көшу керек дегені орыс тілін ығыстыру керек дегені емес қой əзірге бір ізге түскенімізше бұлай ашық уралай берген дұрыс емес бізге сақтық керек ол қорқақтыққа да жатпайды.Криллицағада көшкенде қазағым бірден оны алып кеткен жоқ жаймен игерді демекші латынғада жаймен келеміз ол уақыт еншісінде.Орыс тілі əліде керек оны мойындау керек.Ал абай кз қазіргі елдегі орыс тілінң əлсіреуі ол заманның талабы оған ешкімнің еңбегі сіңген жоқ жыртыла бермеңдер ағайындар
Далдон 2017-04-20 16:39:27
Ой, Төремісің деген әйтеуір жарылып қал осындай тұсты... ия, қазақ тілін сен шығарсың аман алып қалған, анау тәштік шал Антакия екеуің ия? Мақтанудың да шегі болуы керек сияқты еді, мына бәтшағарлар бұған пысқырып та қарайтын емес қой...
Төре 2017-04-20 16:31:53
Орыс тілінің ықпалының Қазақстанда әлсіреуіне ең үлкен еңбек сіңірген Абай кзі және осы сайттың оқырмандары! Жанымызды салып күрестік! Осыны бүкіл қазақ елі мойындайды. Абай кзі сайтын осы үшін жауып тастайма деп алаңдап едік, олай болмады. Абай кзі ұжымына Қазақ Ұлтшылдары атынан МЕН ТӨРЕ үлкен Рахмет айтамын! Жаратқан Иеміз, Бір Алланың НҰРЫ жаусын! Абай сайытының белсенділері жарадыңыздар! Бәріңе Рахмет!
Адайшал 2017-04-20 16:13:10
Сіз недейсіз дейсізбе, иә, біз недейік, бастаған істі жолда қалдырмай, сөзбұйдаға салынбай, ешкімнің бетажарына қарамай, ақырына жеткізу керек. Мына бірінші пікірші саққұлақтың ойынша осының бәрін АҚШ айттырып отырған сыңайлы, ал айттыра қойсын, сонда немене, өз анатілдеріңде сөйле десе айыптыда, басқыншының тілінде күн кешкеніміз дұрыс болып тұрма. Өкінішке орай осындай іштен шыққан сақ иттер өріп жүр ғой, содан ұлттық руһ қпайдан қалыптасады, қайдан ел боламыз. Жыл аяқталғанша әліпби жасаң деп президент айттыма, айтты, әлі 8 ай бар, бұл бір әліпби түзуге өте көп уақыт, осы бірінші жартыжылдықта шаруаны тындыру керек. 2-ші жартыжылдықта бастауыш сынып оқулықтарының жаңа үлгісін жаңажылда баспаға ұсынуға дайындау абзал. Сонымен қатар аудармашылар комитетін құрып "Абай жолынан" бастап әдеби туындыларды аудара берсе ("жуындылардың" қажеті жоқ, қыршубайын қыймағандар өз қаражатына аудартсын) құба-құб болар еді. Нүрекең батасын беріп тұрғанда нетұрыс, орыс-орман, қырт-сырттардың әләуләйіне мән берместен қызу іске кірісу керек. 2025ке әлі 7 жыл уақыт бар, осы аралықта жаңа қаріппен барша оқулық атаулыны бастырып, мұғалімдерді дайындап, техникалық қазақша терминдер, т.с.с., сақадай сай отыру керек. Менің айтарым осы.
Ерсін 2017-04-20 15:58:40
Өз ел, жері, мемлекетіндегі қазақ тілінің бүгінгі аянышты ахуалына ең әуелі көрші елдің тілінде сөйлейтін, орысшыл билік кінәлі. Екінші рухы, намысы, ар-ұяты, талап-жігері жоқ, самарқау, енжар, мәңкүрт қазақтар өздері кінәлі. Өз тілін сыйламаған халықты ешкім құрметтемейді. Өйткені тіл - халықтың жаны, оның болмыс-бітімі, мінез-құлқы, мәдениеті. Қазақ бүгінгі жақандану заманында әлемдік өркениет көшінде тек қазақтығымен ғана өзгелерден ерекшеліне алады. Мемлекеттің тілін білмейтін, сөйлемейтін кез келген шенеуік надан, ана тілін білмейтін немесе сөйлемейтін әрбір қазақ-мәңгүрт! - 100 пайыз келісемін. Орысша сөйлеген мемлекет өз халқының мүдесін ойламайды.
Сақ болайық 2017-04-20 15:19:24
Батыстың ақпараттық үгіт насихаты, қазаққа жақсылық ойлап отырған жоқ бұл жө.ттер. Прибалт, украин, грузиндерге де жаны ашығаннан емес, өздерінің көздеген саяси мақсат мүдделері үшін аталған халықтарды расходный материал ретінде пайдаланған.
Амантай 2017-04-20 15:11:19
Өз ел, жері, мемлекетіндегі қазақ тілінің бүгінгі аянышты ахуалына ең әуелі көрші елдің тілінде сөйлейтін, орысшыл билік кінәлі. Екінші рухы, намысы, ар-ұяты, талап-жігері жоқ, самарқау, енжар, мәңкүрт қазақтар өздері кінәлі. Өз тілін сыйламаған халықты ешкім құрметтемейді. Өйткені тіл - халықтың жаны, оның болмыс-бітімі, мінез-құлқы, мәдениеті. Қазақ бүгінгі жақандану заманында әлемдік өркениет көшінде тек қазақтығымен ғана өзгелерден ерекшеліне алады. Мемлекеттің тілін білмейтін, сөйлемейтін кез келген шенеуік надан, ана тілін білмейтін немесе сөйлемейтін әрбір қазақ-мәңгүрт!
Зейнеткер 2017-04-20 15:04:38
Қазақты құрып келген осы қорқақтық, осылай тұра берсін,қажетті жоқ, тиме,т,сс, бір күні біткен үміті жоқ байғұстар болады гой неге болсада риза, сол бишара психоллогия тиме тұра берсін деп боғының езіп ортасында отыра беретін, бүкіл әлем өзгеріп әр кім өзінше талпынып жатыр,бізде сол баяғы ауыстырма тиме ренжіп қалады,осылай ілбіп қалғыған мүлгіген қазақтармыз гой
Қазақ 2017-04-20 14:47:48
Бізге Қазақ-тілі мен Латын керек. ресми орыс тілі қажеті жоқ.
Рустем Досымкулов 2017-04-20 14:09:31
Жалпы бізде мемлекеттік тіл қазақ тілі, ал ресми тіл орыс тілі, осылай болып қала берген дұрыс. Пайдаланған әріптеріміз кириллица бұны да ауыстыруға керек жоқ деп білемін.
Оқырман 2017-04-20 13:59:09
Орыспен қазақтың арасында жүріп жатқан үнсіз күес бар десек болады, енді орыспен бет пе бет келдік, қазақтың сыналатың кезі деуге болады, не ер? не ез?деген атақ күтіп тұр, сөздің ашығы керек қой

Үздік материалдар

Анық

Олар қалай байыды?

Руслан Ахмағанбетов 2555
«Соқыр» Фемида

Сағадиевтің сөзі  құрғақ уәде болып қалғаны ма?

Дәлел Жанатұлы 3338