Маңызды

ӘЛЕКЕҢНІҢ ТОЙЫ НЕГЕ ЕЛЕУСІЗ ҚАЛДЫ?

Әріптің көлемі: Қалыпты
  • Қалыпты
  • Үлкен
  • Көлемді

Кеше, 10 қараша Алаштың Әлиханының әруағы бір аунап түскен күн болды. Төр қаламыз - Астананың төріндегі Ұлттық музейде Әлихан Бөкейханның 150 жылдығы мен ел тәуелсіздігінің 25 жылдығына арналған "Әлихан Бөкейхан: Алаш мұраты және Тәуелсіздік құндылығы" атты ғылыми-практикалық конференция өтті. Алқалы жиында Әлекеңнің өмірі, қоғамдағы рөлі, қызметі, тәуелсіздік жолындағы күресі, ғылымның салаларына сіңірген еңбегі және. т.б. әңгіме өзегіне айналды. Ең бастысы, Астана қалалық әкімдігі, қалалық тілдерді дамыту басқармасы Ұлттық музеймен бірлесіп ұйымдастырған басқосуда Әлекеңнің әруағына арналып ас беріліп, құран бағышталды. Бұл -еліміздің рухани өміріндегі үлкен жаңалық.

Бірақ... жайшылықта "Қатты желден ағаш құлады" немесе "Астанаға қалың қар жауды" дегенді дабырайтып таласа-тармаса жаңалық етіп тарататын орыстілді және қазақтілді БАҚ-тардың ешбіреуі ләм-мим деп "аузын ашпады". Ақсақал басылым - "Егемен Қазақстан" газетінің сайты ғана үлкен фотосуреттермен шағын ақпарат берді. Сонда дейміз-ау, ұлт көсемі - Әлекеңнің 150 жылдық тойынан ақпарат бермеген сайттар "атасының басынан ақпарат бере" ме??? Алқалы жиында қаншама рухты баяндама оқылып, парасатты пікірлер айтылды. Әлекеңнің біз білмейтін қаншама қыры ашылды. Бірақ... мұндай оқиға біздің бас шұлғығыш БАҚ-тарды қызықтырмаған екен. Олай дейтінім, кешкілік ғаламтордағы сайттардан Әлекеңнің тойы жөнінде кім, қандай ақпарат берді екен деп іздеп едім, "Егеменнен" өзге ешкімді таппадым. Бұл не деген масқара?


Ақтоғай мен Қарқаралыда, Семейде Әлекеңе қатысты дерек жоқ!

Ұлттық музейде өткен "Әлихан Бөкейхан: Алаш мұраты және Тәуелсіздік құндылығы" атты халықаралық ғылыми-практикалық конференцияда баяндама жасаған әдебиеттанушы-ғалым Айгүл Ісімақова Әлекеңе қатысты әділетсіздіктің өзімізден басталатынын саналы жандардың жүрегіне батырып айтты. Ел тәуелсіздігінің 25 жылдығы мен Әлекеңнің 150 жылдығына орай ҚазГЕО ұйымдастырған "Әлихан Бөкейхан ізімен" атты экспедицияның құрамында болған Айгүл ханым жаға ұстатарлық жағдайларға тап болыпты. "Менің қатты жаныма батқаны - Әлекең туралы Ақтоғайда, Қарқаралыда, Семейде дерек жоқ болып шықты. Мысалы, Қарқаралыда Әлекең оқыған мектептің ескі ғимараты бар. Ол жер қазір дүкенге айналыпты. Біз анық-қанығын білмек болып, жергілікті биліктен сұрап едік, олар ештеңе айта алмады. Семейде де Алаш туралы ақпарат көп, бірақ Әлекең қатысты ешқандай жаңа дерек кездестірмедік",- деді А. Ісімақова. Атап айтарлығы, алқалы жиындағы ең мазмұнды, қызықты баяндама осы Айгүл ханымдікі болды. Өкініштісі, модератор болған Астана қалалық тілдерді дамыту басқармасының бастығы Тілеуғали Қышқашбаев баяндаманы "үзіп" тастады.

Әлекеңнің шығармаларын басып шығаруға соқыр тыйын бөлінбеген!

Сүйінші, ағайын! Кеше елордамыздың төріндегі Ұлттық музейде Алаш көсемі Әлихан Бөкейханның өмірі мен қызметіне арналған қазақ және орыс тілдеріндегі қос томдықтың тұсауы кесілді. Құнды дүниенің авторы - танымал алаштанушы ғалым, "Алаш" рухани-мәдени даму институтының директоры Сұлтанхан Аққұлұлы. Екі томдық шығарманың алғашқысы "Қазақ жерінің жоқшысы", екіншісі - "Аманат" деп аталған. Орысшасы "Творец истории" және "Завещание" деп аталады. Жаңа кітаптардың тұсауын филолог-ғалым, академик Сейіт Қасқабасов пен жазушы-драматург, Астана қаласы әкімінің орынбасары Ермек Аманшаев бірге кесті. Ең өкініштісі, Сұлтанхан Аққұлұлы 17 млн. халыққа бұл кітаптар небары 400 данамен ғана таралатынын айтып, қатты қынжылды. Айтпақшы, Сұлтекең Әлекеңнің 150 жылдық мерейтойы жылында бюджеттен кітап шығаруға соқыр тыйын да бөлінбегенін, қос томдық жекелеген азаматтардың қаражатына шыққанын ашынып жеткізді. Ол келер жылы Алаштың 100 жылдығына орай, осы кітаптарды ағылшын, түрік, украин тілдеріне аудару жоспарланғанын хабарлады.

Төлен Тілеубай, Астана

Abai.kz

22 пікір 1176 рет оқылды Қосылған: 11.11.16
    • #1
    • Ә.О.
    • жм, 11/11/2016 - 14:34

    Өкінішті Астанада тұрып барамадым, хабарсыз болдым. Өтініш, мұндай шараларды ертерек айтса екен болашақта.

    • #2
    • Төре
    • жм, 11/11/2016 - 15:13

    ӘЛЕКЕҢНІҢ ТОЙЫ НЕГЕ ЕЛЕУСІЗ ҚАЛДЫ? Соныда білмейтін нағылған Қазақсыздар. Ол Ұлы Хандардың Ұлысы Хан Шыңғытың ұрпағы Төре тұқымы болғандықтан! ...
    Тайдырмай тура жолымнан
    Төрелік бізге сор болдың,
    Біраз нәрсе келседе қолымыздан
    Жағына алмай қор болдың! Йя, Жаратқан Иеміз! Осығанда шүкір. Бостандық алған соң ғана үніміз шыға бастады.

    • #3
    • шаршаған қазақ
    • жм, 11/11/2016 - 15:49

    Әлекеңнің тойы елеусіз қалған жоқ. Барлық ЖОО-ларда конференциялар өтті, Ақ жол партиясы конкурс өткізді, барлық баспасөз жарыса Бөкейхановты жазды. енді сендерге тағы не қалды? Неге осы бір нәрсені даңғаза тойға, ат шаптырып, өздеріңе мәшине үлестіріп, ет жеп, арақ ішуге әкеліп тірейсіңдер??? Бқкейхановтың тойы міндетті түрде ғылыми танымдық түрғыда, ғылыми конференциялар түрінде өтуі керек. Оған былш-былш ет жеп, дарақы шу, айтыс пен ат шаптырып, палуан күрестіру, ішу, көкпар тарту керек емес. Оның тойы интеллект тойы болуы керек. Ол жағынан жоспар орындалды.

    • #4
    • Төре
    • жм, 11/11/2016 - 16:03

    шаршаған қазақ, Қазақты ойлап қатты шаршапсыз. Былш-былш ет жеу үшін тоңазытқышыңызға қараңызшы, ет барма екен? Әлде тегін етке былш-былшпа? Чтобы вы всю жизнь жили на одной зарплате! Тогда былш-былш не реально... қалжың отағасы!

    • #5
    • Төреге
    • жм, 11/11/2016 - 16:29

    Төре ұрпағы сізбен қалай жолықсақ болады? email жазып жиберсен болады

    • #6
    • шаршаған қазақ Төреге
    • жм, 11/11/2016 - 16:33

    Қазақтың бір шараны өткізудегі осындай дарақылығы, надандығы, бәрін білім, ақылмен емес, шулатып даңғаза той өткізу өлшемімен ғана бағалайтыны сізді де шаршатқан жоқ па? Бөкейхановқа бүкіл телевидение, баспа, музей, архив салалары, оқу орындары, облыстық акиматтар қаншама шара өткізді. Ал енді соларды місе тұтпай оның "тойы неге елеусіз қалды" деп көлгірсуге не дейміз? Бұдан артық жарылып өлейік пе?! Анау Ісімақова деген ханым Қарқарылыда оның оқыған мектебі дүкенге айналыпты деп, жағасын ұстап, ашынады? Сонда Қарқаралының әкімі айдалада жүрген Ісімақовадан сұрауы керек пе, мына дүкенді ашайық па, жоқ па деп? Осыдан жиырма жыл ол осы мәселені айтса қайда жүрген?
    Төре! Менің тоңазытқышымда ет толып тұр, үнемі солай, таусылса өз еңбегіммен әкеліп толтырып қоям. Ал той-мойларда тегін былш, былш ет шайнағанды жек көрем. Сондықтан қазқтың ғұламасы, қайраткері Бөкейхановты пайдаланып, тегін ет былшылдатқысы келгендерді жаным қабылдай алмайды.

    • #7
    • тӨРЕГЕ
    • жм, 11/11/2016 - 16:56

    отқа май құймай артыңды қыссаң қайтеді. Бүгінгінің қолынан боқ келмейтін бейшарасы.Сен төремін деп кеудеңді соққаныңның өзі елді
    ызаландырады. Ал Бөкейханға келсек таза,ақылды,сен сияқты кеудесін соқпаған азамат.Таза төре өзін айғайлап таныстырмайды,сіңбелер ғана өзеурейді.

    • #8
    • Төлен Тілеубай
    • жм, 11/11/2016 - 16:57

    Тоңазытқышында ет толып тұрған қазаққа жауап:
    Әуелі Әлихан Бөкейханның аты-жөнін дұрыс жазуды үйренгеніңіз дұрыс. Алаш көсемі ешқашан өмірінде "Бөкейханов" деп жазбаған. Әлихантанушы Сұлтанхан Аққұлұлының айтуынша, Әлекең Алашорда Үкіметінің жарлықтарына Бөкейхан деп қол қойған. Патша заманында "Әлихан Бөкейхан" деп жазғанында "овты" қарындашпен қосып жазып отырған. Екіншіден, той дегенде ішіп-жеу (осы сөзіңіздің өзі кім екеніңізді көрсетіп тұр) емес, елорданың төріндегі рухани кешті халыққа таратуды айтып отырмын. Менің мақаламда ет жеу, дарақы шу, айтыс, көкпар тарту туралы бір ауыз сөз жоқ. Сол рухани кештегі Әлекеңнің тұлғасы туралы аталы сөз, парасатты пікірлер бұқараға жетсе деген тілек айттым. Ал әдебиетіміз бен тарихымызды зерттеуге, бүгінгі жас ұрпаққа насихаттауға елеулі үлес қосып жүрген Айгүл Ісімақовадай ғалымды сынау үшін әуелі сол кісінің деңгейіне жетіп алыңыз.

    • #9
    • Шал
    • жм, 11/11/2016 - 18:30

    Кадагы бир. Деп код ещё.

    • #10
    • Шал
    • жм, 11/11/2016 - 18:32

    Каидагы бир деп кояды ещё.

    • #11
    • Төре, 7-ге
    • жм, 11/11/2016 - 18:53

    Мына мен сіз сияқты Қазақтың "артты қысу" даналығын (философиясын) қабылдаған адам емеспін. сіз сияқты осы даналықты ұстанғандар, Ел-жұртты азғындататын екі жүзділер. Төренің ойын білу үшін Төре болып туу керек! Мәшекең, Мәшһұр Жүсіп Қазақтың қолынан бәрі келуі мүмкін, ал Төре болып туу неғайбыл, деп бекер айтпаған болар... Сау болыңыз!

    • #12
    • Төре,7-ге
    • жм, 11/11/2016 - 19:02

    Бірде-бір Төре өзін Қазақ емеспіз, деп айтпаған және айтпайды! Қап... мына сөзді айтпасам сөздің атасы өлер... кешіріңіздер. Сіздер сонда өздерәңізді қандай халықпыз деп ойлайсыздар? Хандарыңызда, патшаларыңызда сіңбелерден болса? Тяқтың екі үші болады, "артын қысқан" данагөйім. Өзіңіздің кім екеніңізді шешеңізден сұраңыз?

    • #13
    • ел
    • жм, 11/11/2016 - 22:29

    жаға ұстатарлық жағдайға тап болыпты деп таң қалмай -ақ қойыңыз,оның себебі ;орыстану.орыстанған қазаққа əƏлекең керек пе?бұдан да зорын 3-тілді болғанда көресіңдер.

    • #14
    • 14
    • сб, 12/11/2016 - 0:03

    ТЕЛЕГРАММА ТУРГАЙСКОГО ОБЛАСТНОГО КОМИССАРА А. БУКЕЙХАНОВА МИНИСТРУ ВНУТРЕННИХ ДЕЛ ВРЕМЕННОГО ПРАВИТЕЛЬСТВА УРУСОВУ С ПРОСЬБОЙ О РАЗРЕШЕНИИ НА АРЕСТ АМАНГЕЛЬДЫ ИМАНОВА
    г. Оренбург

    23 мая 1917 г.

    В 1916 году в связи набором киргиз на тыловые работы часть киргиз Тургайского уезда восстали с ноября до марта [1917 г.]. Карательная экспедиция разоряла мирную часть уезда, которую грабили и восставшие. Во главе последних стали профессиональные конокрады Абдулгафар и Амангельды. Они амнистию и отмену набора рабочих поняли как свою победу над государственною властью. Сторонники Абдулгафара продолжали свои грабежи после амнистии. Один из них — Бегежан убил киргиза Сеиля Кабакова 6 марта. Желая прекратить грабежи, я созвал в гор. Тургай стариков обеих сторон и предложил им ликвидировать взаимные гражданские претензии мирным путем. Абдулгафар с Амангельды, не желая принять участия в совещании, выехали из Тургая. Успокоение уезда требует ареста их. Из-за них я держу в уезде четыре сотни казаков. Прошу вашего разрешения арестовать Абдулгафара и Амангельды впредь до разъяснения его сторонникам смысла амнистии и свободы занятия, для чего мною будут командированы особые лица в Тургайский уезд. После ареста Абдулгафара и Амангельды казачьи сотни будут возвращены на фронт. 797.

    Тургайский комиссар Букейханов

    • #15
    • #8 Төлен Тілеубай деген мырзаға #6-дан
    • сб, 12/11/2016 - 11:37

    Төлен Тілеубай, сіздің өз сауатыңыздың асып кеткені соншама, Ә.Бөкейханов өзінің құжаттарында, ресми жазбалары мен зерттеулерінде өзін үнемі Бөкейханов деп жазғанынан хабарыңыз жоқ екен. Онда бұл олқылықтың орнын толтыру үшін анау Петербор, Мәскеу, Самара, Саратов, Омск, Томск архивтері мен кітапханаларындағы оның өз қолымен жазған құжаттары мен еңбектерін, мақалаларын мен сияқты көзімен көріп, қолмен ұстап, зерттеп көріңіз. Біреуді кекету үшін адам алдымен өз деңгейіне қарауы керек. Бөкейханов алашорда төрағасы болғанда да қазақ газетіне ғана "овын" қоспай жазған. Қалған орысша бұйрықтары, мен Томск архивінен алып жариялаған оның Колчак пен Сібір үкіметіне жазған хаттарында "Бөкейханов" деп бадырая жазылған.
    #14 оқырманның осында жариялаған Бөкейхановтың орыстың уақытша үкіметінен Амангелді Иманов пен Әбдіғаппарды ұстап, түрмеге жабуды сұраған хатында да ол фамилиясын Бөкейханов деп жазып, қолын қойған. Мұндай құжаттар Бөкейхановтың соңынан мәңгі еріп жүретін, оны жаман жағынан көрсетіп, қаралап жүретін материалдар екенін ұмытпайық. Колчак пен Дутов, Анненковтермен одақ құрып, қазақты жарылқамақшы болған Бөкейхановтың өзі ғой, оны қайда тығып қоямыз? Мәселе оның қазақ үшін жасаған қызметін, еңбектерін насихаттауда. Есімін бүгінгі қазақы нұсқаға келтіріп жазбағаны үшін біреуді үйреніңіз деп кекетуде емес. Олай жазбаған себебім ол өз аты жөнін солай жазып кеткен.
    Осы тәуелсіздік жылдары Бөкейхановты насихаттаудан ғалымдар да, жазушы, журналистер де кенде емес. Соңғы екі жыл тіптен ерекше. Ал енді мақаланың тақырыбы "Әлекеңнің тойы неге елеусіз қалды?"деп қойылуы бүкіл Қазақстан бойынша, облыстар, оқу орындары, ғылыми мекемелер, мұражайлар мен архивтер бойынша өткізілген шараларды елемеу, қаперге алмау, сыйламау сияқты әбестік болып табылады. Егер мақалаға басқа бір жайлы тақырып қойылса, ішінде Ісімақова ханымның аяқасты Қарқаралыға бір рет соғып кеткен соң айтқан асығыс пікірі орынсыз сол аудан басшыларының, тұрғындарының бетіне басылмаса, әңгіме басқаша болар еді, тіптен бұл туралы сөз де айтпауға болар еді.

    • #16
    • Төлен Тілеубайға #15 / қосымша /
    • сб, 12/11/2016 - 12:00

    А.Ісімақова ханым Семейде болса неліктен онда толып тұрған Бөкейхановқа қатысты құжаттарды көрмейді? Алаш қаласы деп жанұшырған семейліктерде ғой Әлекең туралы материалдардың көкесі! Егер А. Ісімақова оны білмесе - сол Семей /Шығыс/ Алашордасын зерттеп кітаптар жазған бүгінгі ЕНУ ректоры Ерлан Сыдықов, Алашорданың шығыс бөлігін егжей-тегжейлі зерттеген семейлік ғалым, қазір ЕНУ профессоры Ерлан Сайлаубай мырзалардан неге кеңес алмаған? Олардың еңбегін оқымай, білмей асығыс, үстірт пікір айту ғалымға жараспайтын тірлік қой. Керісінше - өзіне сын

    • #17
    • Махамбет
    • сб, 12/11/2016 - 18:23

    Жалпы, журналистің жанайқайы дұрыс. Орыстілді БАҚ-тарға шүйліккені өте дұрыс, бірақ қазақтілді сайттарды қосаққа тіркей салу не үшін керек болды екен? Яғни, бұл жерде біржақты «Егеменнің» илеуімен кетіпті… Біріншіден, басқа сайттар сол уақытта жарияламаған себебі, билік бір жыл бойы қалтырап келіп, енді өткізген ол жиынға «Қазақ үні» Абай, Қамшы секілді басқа ірі сайттар шақырылған жоқ болуы керек шамада. Сондықтан олар кеш жариялайды. Екіншіден, Әлихан туралы күнде болмаса да, күнара, үнемі мақала жариялап келеді ғой осы «Қазақ үні» Абай сайттары, біздің «Гу-гу» сайтын айтпағанда.. . Сол мақалаларды «Егемен» жариялаған жоқ ешқайсысын… Енді бір «Егемен» шағын хабар бере қалыпты деп, алақайлап, жалаңаяқ шабу неге керек әжептәуір аты бар тілшіге? Жоқ, сол «Егеменге» баруға емеурін бе? Біреуді мақтаса, қалғанын даттайтын қазақы әдеттен қашан арыламыз? Ал «Ақ жол» Әлиханды әспеттеп, Алашты ұлықтағалы қанша уақыт болды. Кеше тарихта тұңғыш рет «Ақ жолдың» сұрауымен Ұлттық Банкте 100 мың данамен Әлихан монетасы шығарылып, елге тарап, «Ақ жол» тұсаукесерін өткізді.. «Қазақ үнінен» бастап, барлық сайт жариялады, «Егемен» неге жарияламады?

    • #18
    • Аманғали Қалжанов
    • жб, 13/11/2016 - 0:34

    Конференция өткен күні "Астана ақшамы" мен " Вечерняя Астана" газеттерінің сайттарына ақпарат берілді, кеше 12.11.2016 ж. шыққан "Астана ақшамы" газетіне кеңейтіп бердік.

    • #19
    • Балқаштағы Ақтоғайлық
    • жб, 13/11/2016 - 10:00

    ӘЛЕКЕҢНІҢ ТОЙЫ НЕГЕ ЕЛЕУСІЗ ҚАЛДЫ? Мұның мәнісін білу үшін Барлыбек Сыртановтың 1911 жылы Әлекеңнің өтініші бойынша жазған Қазақ елінің КОНСТИТУЦИЯСЫН оқысаңыздар түсінесіздер.

    • #20
    • Мен
    • жб, 13/11/2016 - 12:26

    Сайт, блогер деген жартымиларға мұндай рухани дүниелер керек емес. Көшеден жиналған пақырлар интернеттің тілін білгені үшін басқа шығып, журналистрдің нанын ашқарақтана жеп жүр. Оларға "атты,асты, өлтірді, қамады, жапты, сабады, жеді,қашып кетті,басып кетті, артын ашты, көтін көрсетті" деген сенсациялар ғана қажет. Иделогия жоқ, мемлекеттік БАҚтар осылай лағып жүр.

    • #21
    • Сарапшы
    • жб, 13/11/2016 - 21:57

    ӘЛЕКЕҢНІҢ ТОЙЫ НЕГЕ ЕЛЕУСІЗ ҚАЛДЫ? Әлекендерді туғызған қазақтың өзі елеусіз қалғалы қай заман, Әлекенді елейтін қазақ деген халық қана басқаға кешірерсіздер Әлекендердің де қазыргі бетке ұстарларыңда басқалар үшін құны көк тиын, қазір басқалар күні үшін елдің алдыңда небір жаттанды алданыш екекі жүзділік пен талай жерден өтіп жүргендер гана қазақ тілін мақтаған боп, Елбасын мақтаған боп дегендей

    • #22
    • Көрген
    • дн, 14/11/2016 - 0:59

    Төлен, сен баяндама не екенін білесің бе? Айгүл ханым жақсы ғалым шығар, бірақ бұл жолы ғалымға ұқсап сөйлей алмады. Жүріп өткен экспедиция жолын босқа әңгімелеп тұрып алды. Регламент 10 минут болса, ол 20 минуттай шашыраңқы сөйледі. Ғалым түйінді сөз айта білу керек және регламенттен шықпағаны дұрыс.

Пікір қосу

  • 9 + 36 =

Вход