Қауіп еткеннен айтамын

"БІЗ МЕМЛЕКЕТ БОЛҒАНБЫЗ, СҰЛТАНОВ МЫРЗА!"

Әріптің көлемі: Қалыпты
  • Қалыпты
  • Үлкен
  • Көлемді

Арада біраз уақыт өтсе де, сол 5 қыркүйек күнгі эфирден естігендерім есімнен кетер емес. Шынын айтқанда, біраз есеңгіреп қалдым. Өйткені өмір бойы зерттеген дүниелеріміз, жазған-сызғандарымыз депутаттың бір ауыз сөзімен түкке тұрғысыз болып қалды. Қазақ мемлекет құрмаған, ел болмаған халық екен! Бекер арамтер болып жүр екенбіз. Бұл мен емес қазақстандық тарихшы қауымға соққы болды. Қазақстан тарихнамасына үлкен соққы болды. Енді немен айналысамыз, не кәсіп істейміз деген ойда қалдым. Мұндай жағдай бұрын да болған. Қазақстан тарихын Ұлттық бірыңғай тестілеуден алып тастау, немесе жоғары оқу орындарында Қазақстан тарихын тек тарих мамандығында ғана оқыту дейтін бастама көтерілген. Сол үшін есті зиялы қауым бір толқып барып тоқтаған. Әсіресе тарихшылар. Не себепті? Барлығының мақсаты ұлт, мемлекет тарихына араша түсу.

Қазақ тарихына қарсы шабу соңғы уақытта пайда болған үрдіс. Бұған дейін бәрі де жақсы болатын. Қазақстан тәуелсіздік алғалы ұлттық тарихты ұлықтау бойынша мемлекеттік деңгейде бірнеше елеулі бастамалар қолға алынды. Ең әуелі 1998 жыл халық бірлігі мен ұлттық тарих жылы деп жарияланды. Одан соң, 2001 жылы мамыр айында көне түркі бабаларымыздың қолымен VII ғасырда жазылған Күлтегін ескерткіші (Жапонияда жасалған ғылыми көшірмесі) Астанаға жеткізілді. Күлтегін ескерткішінің келуімен көне түркінің көкберен рухы келді. Өтүкен мен Арқаның тарихи-рухани сабақтастығы қайта жалғасын тапты. Президент Нұрсұлтан Назарбаев алыс-жақынға дүбірі жеткен сол үлкен оқиғаның басы-қасында болып, киелі ұстынның лентасын өз қолымен кесті. Содан бері осынау даңқты ескерткіш біздің мемлекеттілігіміз бен жазу мәдениетіміздің куәсіндей талай жанды өзіне тәнті етіп келеді.  2003 жылы сәуірде Елбасы Қазақстан халқына жолдауында арнайы «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыруды тапсырды. Нәтижесінде шетелдерден қазақ халқының мемлекеттілік тарихына қатысты көптеген дереккөздері жинақталып, реттеліп, баспадан шықты. Бұдан соң күшіне енген «Халық тарих толқынында» бағдарламасы аясында да қыруар жұмыстар істелді. Соның негізінде Президент «Мәңгілік ел» тұжырымдамасын ортаға қойды. Астанада «Мәңгілік ел» қақпасы салынды.

Осы «Мәңгілік ел» тұжырымдамасының негізі де көне Түркі мемлекетінде жатқаны құпия емес еді. Қайтсек Қытайдың қасында өз елімізді, мемлекетімізді мәңгілік ұстап тұра аламыз деген мәселеде олар көп ойланды. Сөйтіп, «Түркі халқы Өтүкен қойнауында отырса елде мұң жоқ, мәңгілік ел тұтып отыратын жерің осы» деді және бұл сөзін мәңгітасқа қашап жазды. Олардың мемлекетті, елді аман сақтап қалуда өз бұлжымас қағидаттары, ұстанымдары болған. Дана Тоныкөк "біз ат үстінен түспейік, ат үстінен түскен халықтың жігері мұқалады, жауына жем болады" деді. Осылайша, көшпенділік бір кезде сыртқы жаудың алдында елді сақтап қалудың жолы болды. Оларда мемлекетті басқарудың қатаң әскери-әкімшілік жүйесі де болды. Мемлекеті ұлан-ғайыр болғандықтан елді шығыс және батыс екі бөлікке бөліп басқарды. Біздің Қазақстан оның батыс бөлігіне кіреді. Тарихтағы Он оқ, Батыс Түрік қағанаты деп жүрген жұрт Еренқабырғаны бөктерлей Жетісу мен Таластың, Шаштың бойын жайлаған біздің ата-бабаларымыз. Бірақ шығыс түріктер өздерінің Шұғай тауындағы қысқы қоныстарынан айырылып қалды. Қытай басып алды. Сөйтіп олар өз өкініштері мен «Мәңгілік Ел» құру жолындағы арман-тілектерін мәңгітастарға қашап жазып кетті. Тарихты сөйлеу үшін, ең алдымен сол мәңгітастардың сырына үңіліп, тым құрығанда оның бірер жолын жатқа білу керек еді. «Тарих толқынында» еңбегінде Мемлекет басшысының жазғанындай, біздің арғы ата-бабаларымыз Қиыр Шығыстан Батыс Еуропаға дейінгі, Сібірден Үндістанға дейінгі аумақты алып жатқан мемлекеттердің дамуында екі мың жыл бойы елеулі рөл атқарып келді. Орасан зор кең-байтақ аумақта қоныс аударумен болған көшпелілер Еуразияның этностық және мемлекеттік бет-бейнесін бір емес, бірнеше рет өзгертті. Сіздер ойлап қараңыздаршы, ол заманның түркі халықтарынынан бүгінде кімдер өз ата қонысында, қара шаңырағында отыр? Ол тек біз − қазақтар ғана.  Біздің ата-бабаларымыз Орхон мен Өтүкеннен тек Шыңғыс ханның кезінде ғана ірге көтерді. Қыр даланың бұрынғы төресі, билеушісі ғұндар, одан соң көк түріктер болса, енді моңғолдар болды. Біз қазақтар Шыңғыс ханның империясының қол астында өз мемлекеттігімізді нығайттық. Бір шаңырақ астына біріктік. Шыңғыс хан құрған империяның үстемдігін қытайлар да қабылдады. Ол ғана емес, көшпенділердің ғасырлар бойы мемлекет басқару дәстүрлерін де қабылдады. Егер дәстүр туралы әңгіме болатын болса, бүгінде Қытай мәдениетінің  көптеген элементтері көшпенділерден келгенін қытай ғалымдарының өзі де ұдайы жазып келеді. Бұл олардың мемлекет басқару жүйесіне дейін әсер етті. Моңғол үстемдігі кезінде төрелерден соң ойраттар, наймандар, керейлер, жалайырлар, уақтар, қаңлылар, арғын, қыпшақтар, меркіттер т.б. империяның әскери-әкімшілік өкілі ретінде Оңтүстік Қытай жерін басқарып тұрды. Шыңғыс ханның немересі Құбылай бөтен елді басқаруда тек өзімен туыстас киіз туырлықты халықтарға, соның ішінде қазақ ру-тайпаларына ғана сенім артты.

Осылардың бәрінен хабарсыз адамдар бүгінде өз дәстүріміз бен мемлекеттігімізді мансұқтап өзгенің дәстүрі мен мемлекеттігін әспеттейтін болыпты. Ғылыми дәйекке сүйенбей, ұшқары айтылған ондай пікірлер, түптеп келгенде, елдігімізге қауіп. Біз үшін Қазақстанның тәуелсіздігі қаншалық қымбат болса, оның тарихы да соншалық қымбат. Бүгінгі мемлекетімізді айтып отырып, оның бұрынғы дәстүрлерін тәрк етсек, онда бұл құрып отырған мемлекетіміздің де негізі бос, жоқтан пайда болған болады.

Еліміз тәуелсіздік алғалы бері өзіміздің ұлттық мемлекеттілігімізді анықтайтын, өзгелер қол сұқпаған жалғыз сала бар еді. Ол болса ұлттық тарихнама саласы. Енді оған қандай да бір көлденең күштер әсер еткісі келетіндей. Әйтпегенде, соңғы уақытта қазақ тарихына қарсы сұғанақ сөздер биік мінбелерден айтылмас еді. Мұндайда қазақтың «шымшықты сойса да қасапшы сойсын» дегені еске түседі. Бірақ біздің қоғамда қолында билігі, капиталы бар адамдар бәрін белден басып тарихқа төрелік айтатын үрдіс пайда болды. Мұның ең сорақысы өзінің төл мемлекеттілігін жоққа шығаратындардың, оған қарсы сөйлейтіндердің табылып жатуы. Ондайларға мемлекеттік БАҚ-тың беделді мінберін ұсынатын да өзіміз. Сөйтіп біз сөзіміз бен ісіміз екі басқа халыққа айналып бара жатқандаймыз. Мына жақтан ұлттық тарихымызды мемлекеттік деңгейде жанталасып түгендейміз, мына жақтан оны жоққа шығарамыз.

Әңгіме 5 қыркүйек күні кешкісін Парламент мәжілісінің депудаты Қуаныш Сұлтан мырзаның Қазақстан ұлттық телеарнасының «G20 cаммитіне» байланысты арнайы шығарылымында берген сұхбаты жайлы болып отыр. Сол сұхбатында Қуаныш Сұлтан мырза өте тиянақты, әрі өз сөзіне сенімді түрде тілшінің өңменінен өткізіп тұрып былай деді:

«Қытай өзі дәстүрлі халық. Дәстүріне көп сүйенеді. Бұын-соңды олар Қазақстанды ешқашан мемлекет деп мойындаған емес. Кезіндегі шекара бөлістері 1880 жылғы(?), 1860 жылғы(?) шекара бөлістерінің бәрі Қытай мен Ресейдің арасында болған. Біздің қазақтың жерін бөлгенде қазақ қатынаспаған. Неге қатынаспаған? Мемлекет болмағанбыз. Біз Ресейдің құрамында болғанбыз. Осыны біз қадірлей білуіміз керек.  Осыны біз бағалай білуіміз керек...»

Ал еншеше! Осыны естіп G20 саммитін көріп мәртебеміз өскенін қайтейік, бетімізден тай тепкендей отырып қалдық.

Бір қарағанда бұл біздегі үйреншікті әдет. Ұлтты көтергенсіп отырып, масқаралау, қорлау, оның құндылықтарын жоққа шығару. Сол арқылы қоғамды, адамдардың санасын тұманды, қайшылықты жағдайға салып қою. Осы жерде депутат «Қытай да біз секілді дәстүрге бай халық, олар біздің ата-бабаларымызбен сонау екі мың жылдың алдында Үйсін мемлекеті заманынан бері қарым-қатынас жасап келеді. Байырғы Жібек жолы елдерімізді тығыз байланыстырған» десе біреу шапанын шешіп ала ма?

Рас, Қазақстан республикасы құрылғанға небары 25-ақ жыл болды. Бірақ біз «Аспан асты елі» деп атайтын Қытайдың өзі ежелден «Қытай халық республикасы» деп аталмаған еді ғой. Қуаныш Сұлтан мырза Қытайды осы беті аспаннан түскендей көреді екен. Оның «Қытай дәстүрлі халық, дәстүріне көп сүйенеді» деген сөзінің екпінінде, емеуірінде біз ондай халық емеспіз деген мағына жатқандай. Осы арқылы ол Қытайды дәстүрлі мемлекет ретінде алға ұстап,  бәрінен биік қояды. Осылай тұғырын биіктетіп алып, «Бұрын-соңды олар Қазақстанды еш қашан мемлекет деп мойындаған емес» дейді. Мұны өз халқына бір керемет жаңалық ретінде сүйіншілегендей, жерден алтын тапқандай етіп айтады. Ойпыр-ау, баяғыдан Қытай мойындамаса, онда қайттік? Бүгін мойындап отырғанына шүкіршілік етеміз бе? Жоқ әлде онымен есептеспей, өз бетімізге тәуелсіз болып алғанымызға айыптымыз ба? Қазіргі заман тарихында АҚШ пен Батыс Еуропа мемлекеттері Қытай Халық республикасының өзін 20-30 жыл бойы мойындамай қойғанда, БҰҰ бірде бір қытайды есігінен сығалатпағанда  қытайлықтардың не жаны жүрген?

Бүгінде қай халыққа болмасын тәуелсіз мемлекет құрудың алғы шарты ретінде өз жерінде абтохтонды болуы, тілі мен дәстүрінің сақталуы, ең бастысы бұрын-соңды мемлекет құру дәстүрінің және белгілі жан санының болуы талап етіледі. Яғни мемлекет құру дәстүрі жоқ халықтың тәуелсіз болу құқы да жоқ. Қ. Сұлтанов мырзаның сөзінен соң, "егер біздің дәстүріміз болмаса, бұрын-соңды мемлекет болмасақ онда бүгін несіне тәуелсіз мемлекет болып отырмыз?!" деген сұрақ туады. Ешбір держава, басқыншы ел еш халықты өзі біліп "сен тәуелсіз бол" демейді. Бұл тарихтың заңы. Сондықтан өзге елдердің тәуелсіздігін, тарихын олардың өлшемімен қарау тіптен қате.  Және кез-келген ел өз тарихы мен мемлекеттігін біреудің пікіріне, қабағына қарап айқындамайды. Керісінше қарумен қорғайды. Ал біз болсақ тәуелсіздікке алып келген төл тарихымызға сенбейміз. Меніңше, оның өткеніне күмәнмен қараған адам келешегіне де күмәнмен қарайды. Бүйте берсек, қазақты түйе үстінен ит қабады.

Бір елдің мемлекеттілік тарихы деректанулық және тарихнамалық тұрғыдан терең талданатын мәселе. Соған сай, әр елдің мемлекеттік дамуы әр келкі болады. Тіпті, мемлекет дегеннің өзі үздіксіз даму үдерісі болып табылатынын естен шығармағанымыз жөн. Тарихтағы мемлекеттерге бүгінгі мемлекеттік анықтамамен, бүгінгі өлшемдермен қарауға тіптен болмайды.  Қытай ертеден Цин, Хан, Таң, Сун, Юан, Мин, Цин, т.б. деп әр түрлі аталған. Бүгінгідей бір тұтас болмаған. Территориясының аумағы да әр кезде әр қалай болған. Біз де 2500 жылдан бері Сақ, Ғұн, Үйсін, Қаңлы, Түрік, Оғыз, Қарахан, Түркеш, Қарлуқ, Қимақ, Қыпшақ Жошы ұлысы, Алтын орда, Көк орда, Қазақ хандығы болып аталып келдік. Олардың толыққанды мемлекет екенін, өздерімен саяси-экономикалық және мәдени байланыста болғанын сол Қытай деректерінің өзі-ақ баспа-бас дәлелдейді. Бұл елдердің Қытаймен болған қатынасы бүкілдей мемлекетаралық қатынас еді. Мысалы, Үйсін мемлекеті кезіндегі қатынасқа тоқталсақ,  сол кездегі Қытайдың Хан патшалығы өз инициативасымен Чжан Цяньді оларға (Күнби ордасына) елші ретінде жіберді. Қарым-қатынасты орнатуға ең әуелі біз емес Қытай жағы мүдделі болды. Артынан қыз беріп, қарым-қатынасын жақсартып, екі ел арасында «жылқы-жібек саудасы» қыза түсті. Ендеше, бұл мемлекет ретінде мойындау емес пе? Одан кейінгі Қаңлы мемлекеті (Қытайша Каңжуйго, «го» мемлекет деген сөз), Түрік қағанаты, Түркеш қағанаты кездерінде де сондай қарым-қатынастар өз жалғасын тапты. Түркі қағанаты кезінде Қытай елшісі Суан Цзан Талас  өзені бойындағы Тоңябғұ қағанның ордасына келеді. Қаған оған дипломатиялық сыпайгершілікпен мәмле жасап, қонақжайлық танытып,  қасына  тілмаштар мен жол сырын білетін адамдарды қосып беріп, Үндістанға жеткізіп салады. Осы кезде біздің жерімізге алыстағы Византиядан да елшілер келетін болған. Қаған ондай елшілердің кейбірін қабылдаса, кейбірін қабылдамай қоятын еді. Демек, біздің жерімізде мемлекет болып қана қоймай, ел басындағы күнбилер мен қағандар  халықаралық қарым-қатынастың  қыр-сырына, түрлі қитұрқы амал-айласына да жетік болған. Мұндай мысалдар кейінгі кезеңдердің тарихынан да көптеп табылады. Ендеше, неге біз осындай пікір алаңдарында «мемлекет болмағанбыз» деген сөзді айтуға дайын тұрамыз? Ондайда «Ежелгі қазақ жерінде мемлекет құрғанымыз» қайда қалады? Әрине, тарихтың белгілі бір кезеңдерінде Қытайдың өзіне көрші жатқан елдерді жаулап алу пиғылы да болмай қалған жоқ. Соның өзінде де олар бізді мемлекет болған жоқ деп айтпаған.

Бұл бір. Екіншіден, Қазақ хандығы Абылай ханның дәуірінде Қытаймен тепе-тең қарым қатынаста болған. Ол туралы деректер манжу тіліндегі мұрағат құжаттарында жатыр. Сол деректерге сүйенсек, Абылай ешқашан да орысқа да, қытайға да бодандық туралы ант бермеген. Қытайларға шекарасын анық айтқан. Өзімен тығыз қарым-қатынастағы егінші жұрттарды, сауда серіктестерін қорғап қалуға ұмтылған. 1758 жылдың жазында Қазақтың Үш жүзінің батырлары ел үшін, жер үшін жұдырықтай жұмылып Іле өзенінің бойында жүрген. Мақсат − манжулар (қытайлар емес) жерімізді алып кетпесін деген алаңдаушылық еді. Бүкіл қазақтың елдігін де, ерлігін де айқындайтын атақты Сарыбел шайқасы Қастек асуында болған. Бұл өз кезінде Жоңғарға да, Ежен (Манжу-Цин) хандығына да көрсетілген сес еді. Сол кезде Манжу үкіметінің өзі «Қазаққа жоңғарлар секілді мәміле жасауға болмайды, олар бөлек ел» - деген. Қазақ хандығын Үнді, Парсы және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы елдермен бір санатқа қосқан. Абылай хан бодан болғанды қойып Манжау мемлекетіне "шығыстағы ата мекенімізді қайтарып берсеңіздер" деп талап қойған. Қазақ мемлекеті жойылса тек 1822 жылдан соң жойылды. Онда да Ресей қару күшімен басып алды. Ресей мен Қытай арасындағы келісімге қазақ «бұрын мемлекеті болмаған соң қатыспады» емес, мемлекеті күшпен жойылған соң қатыса алмады.

Үшіншіден, біз Ресейге бодан болып тұрған кезде Қытайдың өзі манжуларға бодан болатын. Әйтпесе, Сун Ятсен не үшін күресті? Оның басты ұраны жат жұрттық манжу басқыншыларын елден қуып шығу болатын. Оны біздің «сарабдал саясатшы», «сұрғыған дипломат», Қытай туралы бас маман неге білмейді? Ресей империясының боданына айналғанымыз үшін оған дейінгі мемлекеттік дәстүрімізді, тарихымызды сызып тастауымыз керек пе еді? Онда Қытай неге 1840 жылғы Апиын соғысынан бұрынғы тарихын сызып тастамайды? Неге мемлекет болмағанбыз, Англия бастаған 8 мемлекеттің отары болғанбыз, астанамыз Пекинге дейін солар басып алған демейді?! Не үшін Үндістан, Египет, Иран солай айтпайды? Бізді қойып бүгінде тәуелсіздігі жоқ халықтар өздерінің елдігін, тәуелсіздігін қолға келтіру үшін жылдар бойы жанталасып, қан төгіп күресіп жатқанда мемлекеттілігі туралы төрелік сөзді басқаның құзырына беріп қойып қарап отыратын біздікі қандай жомарттық? Бұл деген өзіміз отырған бұтақты өзіміз кесумен бірдей емес пе!? 2001-2002 жылдары мен бір Жапон азаматына қытай тілінен сабақ бердім. Бір күні біреу жаңылысып оған ХІХ ғасырда Жапония АҚШ-тың отары болған деп қалды. Әлгі Жапон шәкіртім орнынан атып тұрды. «Мүлде олай емес, олай болуы мүмкін емес!» деп өңі өзгеріп кетті. Менің Ашраф Аттия деген Египеттік профессор досым бар. Екеуіміз бірге жұмыс жасағанымызға 6 жылдың жүзі болды. Мен одан «Таяудан бері Египеттің жағдайы не болып барады? Осы беті Египет былығып кетпей ме? АҚШ-тың, не Ресейдің ықпалында қалмай ма?» деп сұраймын. Ол өз еліне шаң жуытпайды. Елдер өтірік айтады, шетелдік ақпарат құралдары да түймедейді түйедей етіп көрсетеді. Бүлініп кеткен ештеме жоқ. Бәрі жақсы!» деп жауап береді. Осындай елдің азаматтарына олардың мемлекеттілігі туралы күмәнді сұрақ қоя аласыз ба!? Біз болсақ мемлекет болмағанбыз, ешкім бізді мемлекет деп мойындамаған, отар болғанбыз деп сарнауға дайын тұрамыз. Отаршылдық тарихымызды көп айту, түптеп келгенде, ұрпақты жасытудан басқа түк емес.

Төртіншіден, тарихи, елдік тақырыпта әңгіме қозғау үшін ең әуелі сөйлеуші оған дайын болуы керек. Телевидения үлкен аудитория. Онда сөйлеудің жауапкершілігі тіптен үлкен. Дастархан басындағы әңгіме емес. Ондайда амал бар өзің толық білмейтін, күмәнді тақырыптан аулақ болған жөн. Бірдемені білетін секілденіп өтірік сан-цифр айтуға тіптен болмайды. Сол сұхбатында Қ. Сұлтанұлы Қытаймен арада болған 1880 және 1860 жылғы келісім дегенді айтып қалды. Басқа басқа, дәл Қытайда бас елші болған дипломат үшін бұлай ойжота қойып қалу дұрыс емес. Өйткені бұл ол білуге тиісті ең бастауыш (элементарлы) сауат. Білім мен біліктіліктің, қайраткерліктің үлгісіндей көрінетін тұлға ондайда жаңылмауы керек. Егер ҰБТ-да бір бала осы екі сұраққа Қ.Сұлтановша жауап берсе, сол үшін қажетті балын жинай алмай, емтиханнан құлап қалуы мүмкін еді.  Оны ешкім жаңылып қалыпты, кешіре салайық дей ме? Ресей мен Цин империясы арасында біздің шекарамызға қатысты сырттай бөліп алу келісімдеріне тек 1864 және 1881 жылдары қол қойылды. Бұл шын мәнінде, қазақ жері мен елін сырттай бөліске салу келісімі болды. Қытай елі кейін келе отаршылдардың Манжу үкіметімен қол қойған келісім шарттарының бәрін «тең құқықсыз келісім» деп жариялап, оны мойындаудан бас тартты. Ал, біз болсақ бұл келісімдерді әлі күнге шекараларымызды айқындаған бас құжат ретінде қарап келеміз... Иә, бұл күрделі әңгіме. Бірақ, бір нәрсе айқын. Ол болса кез-келген өркениетті елдің азаматының қай жерде де өз елінің мемлекеттілігі туралы принципті ұстанымдар мен халықаралық қатынас этикасына берік болуы. Біз қазір тәуелсіз елміз. Президент Н. Назарбаевтің сан қырлы саясатының арқасында іргемізді бекітіп, дүниежүзіне қалыптасқан мемлекет екенімізді таныттық. Мұндайда әлі де өзін  қор, өзгені зор санайтын құлдық  психологиядан арылатын уақыт жетті. Өкінішке орай, осы сұхбат ел-жұрт аузына қараған азаматтардың біразы  әлі күнге біздің мемлекеттілігімізге күдікпен қарайтынын көрсетті.

Тұрсынхан Зәкен, тарих ғылымдарының докторы, профессор

Abai.kz

64 пікір 6029 рет оқылды Қосылған: 15.09.16
    • #1
    • Руза
    • бн, 15/09/2016 - 11:47

    Мың алғыс, сізге, профессор мырза! Қазақ ұлтының, кейбір байғұс билікбасындағы орысқұлдар сияқты, олардың алдында тарихын, ұлттығын, тілін, т.б. сатып кетпегеніне/кетпейтініне тағы бір дәлел!

    • #2
    • Азамат
    • бн, 15/09/2016 - 12:00

    Мүмкін Сұлтанов мырзаның Ата-бабасынын елі, жері болмаған шығар. Қазақ мемлекетинде тұрмаған болу керек. Жеке басының қамын ойлайтындар, солай сөйлейді. Ол айту керек еді, бұл менің жеке басыма қатысты, деп.

    • #3
    • Төре
    • бн, 15/09/2016 - 12:11

    Мынаның есімін айтқымда келмейді,осыны ел тарихы,отанынымыз туралы жалған ақпарат беріп халықты адастырды,ар-намысына нұқсан келтірді деп жер аударып соттау керек

    • #4
    • 2016
    • бн, 15/09/2016 - 12:25

    Бізде бұрын мемлекет болған, деп, айтқаннан не пайда-?. Болар іс болып кеткен соң, түстен кейін маңыраудың қажеті не-?.

    • #5
    • БАҒЫС
    • бн, 15/09/2016 - 12:27
    Пікір алынып тасталды!
    • #6
    • Қыр қазағы
    • бн, 15/09/2016 - 12:48
    Пікір алынып тасталды!
    • #7
    • Ерсін
    • бн, 15/09/2016 - 12:48

    Оның айтқысы келгені қазақ елі тек 1991 жылы пайда болды деп жазғысы келіп еді бірақ ғайыптан тәуелсіздік алып берген Алла есімін айта алмаған ғой.

    • #8
    • Ерсін
    • бн, 15/09/2016 - 13:02

    Ол қазақ елі тек 1991 жылы пайда болды деп жазғысы келіп еді бірақ ғайыптан тәуелсіздік алып берген Алла есімін айтуға дәті бармаған ғой... бір себептермен.

    • #9
    • Мұқан
    • бн, 15/09/2016 - 13:13

    Мына кісінің қытайларға алты мың шақырым қорған салдырғандардың кім екенін әліге дейін білмегені қызық екен.

    • #10
    • Тортай
    • бн, 15/09/2016 - 13:37

    Мұқан бауырымның айтуы дұрыс. Қытайлар қорғанды біздің ата-бабаларымыздан қорғаныс үшін салдырған. Қытайдың жері қорғаннан әрі қарай. Біздің тарихшылар шетінен бейшара. Жалақы алғандарына мәз. Оларды тарихшы дегеннен басы байлалуы өгіз, немесе саналары тоға байланған бұлбұл десе де болады.

    • #11
    • Бектас
    • бн, 15/09/2016 - 13:48

    Байғұс Сұлтанов ай, ширек ғасыр Егемен Ел болсақ та "Біз Ресейдің құрамында болғанбыз." деп айтқаны санасы уланған құлдың сөзі ғой. Не арамза сатқынның сөзі. Дені сау азамат осылай айта ма? Ресей отарлап алған елімізді, жойған деп айтуға ездігі жібермейді ме?
    Осындай құлдар мен сатқындар елді құртады, құртып жатыр.

    • #12
    • Манан
    • бн, 15/09/2016 - 13:51

    Біздің билік неге дәстүрге сүйенбейді? Неге орыстың аузына қарап жалтақтай береді.

    • #13
    • Жанашыр
    • бн, 15/09/2016 - 14:20

    Біз совет үкіметі құрамында болған кездің өзінде өз туымыз ,өз əн ұранымыз ,өз елтаңбамыз өз шекарамыз болды, тіпті қазақ мектептеріде болды мемлекет болмасақ болар ма еді біз аспаннан түскен жоқпыз не айтсаңдарда əділдікті айтыңдар

    • #14
    • .
    • бн, 15/09/2016 - 14:32

    Тарихты оқымайтын адамның сөзі.Талайды көрген, Қытайда қазақ елінің елшісі болған осы кісіден осындай сөз шығады деп кім ойлаған. Қытайда жүргенде сондағылар, мына адамға небір күрделі сұрақтарды қоймаған десеңізші. Әйтпесе абыройдан сол кезде ақ жұрдай болар едік.Бізде мемлекет сияқты саяси ұйым болмаған, алғашқы қауымдық қатынастар жағдайында жүрген ру мен тайпалар тобырынан тұрсақ, орыстар бізді, өздері Оралдан асып келкен 16 ғасырда ақ қосып алған болар еді. Орыстың бізді толық бағындыруы Кенесары көтерілісінен кейін ғана болды ғой, Мына кісінің осылай сөйлеуі болашақ хандрусайлаға таптырмайтын олжа болады. Өкінішті ақ!

    • #15
    • 2016
    • бн, 15/09/2016 - 14:32

    Ozbekterdin Buhara emirati,Hiua xandigi,Qoqan xandiqtari memleket bolgandigi turali dokument qujattar saqtalip qalgan Reseyde bolsin ili Qitayda... basqasin aytpaganda.

    • #16
    • almas
    • бн, 15/09/2016 - 14:35

    Макалада котерiлген пiкiр озектi, откiр маселе. "Кытай бiздi мемлекет деп мойындаган емес" дегенi кай былжырак.1864-1881жылдардагы шегара жонiндегi бiтiм - одан бip гасыр бурын (1760 ) Абылайхан айкындаган шегараны кайтадан бекiту болатын. Туке, созге араласканын орынды. Бул- мiнез. Отipiкке, жалгандыкка, жалтактыкка тозбеу деген мiнез. Зиялыларда сондай мiнез бодуы керек

    • #17
    • Қыр қазағы
    • бн, 15/09/2016 - 14:54

    Абай.кз - неге пікірді алып тастай бересіздер, менің пікірімде ешқандай боқтық сөз де, біреуді ғайбаттау да жоқ қой! Әлде сіздерге бөгде, тың пікірлер ұнамай ма? Ашығын айтыңыздар, сіздердің сайттарыңызға кірмей-ақ та, жазбай-ақ та қояйық. Әлде сіздердің де руларыңыз сол мемлекеті ешқашан болмағандардан ба? Жауап күтемін!...

    • #18
    • ШАЛА Казахпын
    • бн, 15/09/2016 - 14:56

    ........"проклятая Америка обижает высокодуховную Россию"...........http://gordonua.com/publications/eks-razvedchik-kgb-shvec-esli-vyyasnitsya-chto-kreml-otravil-hillari-klinton-eto-po-suti-voyna-mezhdu-ssha-i-rossiey-150165.html

    • #19
    • монғол
    • бн, 15/09/2016 - 15:09

    Біз білсек, Қуаныш Сұлтанов - Ұлы жүз суан руынан емес пе? Суандар Үйсін қағанатында болды ғой. Өзін танымаған өзгені қайдан біледі. Әлде саясатқа сай құбыла ма?

    • #20
    • Жорнал
    • бн, 15/09/2016 - 15:12

    Көп жыл бұрын Парламентте бір топ депутаттың Қытай елшісімен кездесуі болды. Елші төбе шашы бойынан биік қалақтай біреу екен. Депутаттардың сұрағына жауап қайтарған болып түлкі бұлаңға салды да отырды. Бір уақта Ш. Мұртаза қатты кетті; "Бос сөзді қойып, қазақтардың Қазақстанға келіп кетуіне неге тосқауыл қойыпғанын айтыңыз" деді. Елші міңгірлей бастағанла араға байғұс Қ. Сұлтанов қыстырылды." Оған кінәлі төменгі сатыдағы бюрократтар, әйтпесе, Қытай билігінің еш кінәсі жоқ" деп шыр пыр болды. "Бізді ақымақ көріп, бос сөйлегенді қойыңыз" деді осы жерде Ш. Мұртаза тағы да. Содан кейін ғана Сұлтановтың жүні жығылып, момақансып қалды. Әне Сұлтановыңыздың өресі.

    • #21
    • Айту
    • бн, 15/09/2016 - 15:17

    Масқарай.
    Мұны осылай айтатындарды,мемлекет болған жоқпыз дейтiндердi атып тастау керек.ауыздарын бағып сөйлесiн...
    Израйль 60 шы жылы құрылды,сол сияқты басқада мемлекеттер ,мысал үшiн,Грузия,ФРГ,Италия,т.б.көп қой,олар бұлай жазбақ түгiл айтып көрсiн халық жауы деп түр меге немесе ату жазасын берсiн..
    Бұл Сұлтан дегенiң ақыл есi дұрыс емес ,кем адам болар.
    Жане де контрол жасап, Абай лықтар қарап жiберу керек қой жазбаны...

    • #22
    • Дидар
    • бн, 15/09/2016 - 15:46

    Қуаныш Сұлтановтың тегі бар ма екен?

    • #23
    • Біз
    • бн, 15/09/2016 - 15:54

    21 - Айту, "мемлекет болған жоқпыз дейтiндердi атып тастау керек" депсің. Онда қаһарыңа атышулы бір-екі президент те ілініп кетеді ғой. Сәл сабыр.....

    • #24
    • Жанашыр
    • бн, 15/09/2016 - 15:55

    Қуаныш Сұлтанов қазақ халқынан кешірім сұрасын!

    • #25
    • Назар
    • бн, 15/09/2016 - 16:15

    Халық жауы дегендер осындайлар ғой. Бұларға ел қамы емес, қара басының қамы керек. Ал біздің тарихшылар қазақ тарихын әлі шынайы жазып бере алған жоқ, кезінде жаулаушы елдің тарихшылары нұсқап берген соқпақпен ғана жазып келеді. Құлдық санадағы сарай сайрауықтары тұрғанда ұрпаққа қиын болып тұр. Ұрпақ болашағы үшін мұндайларды әшкерелеп жазып отырған азаматтқа рахмет!

    • #26
    • патриот
    • бн, 15/09/2016 - 16:24

    Мынаның мына оттаубайына білгіш Мамбет қойкелді неге үндемей отыр Рас айтасыңдар бізде тарихшы жоқ. Біраз тарихшыларды сөйлетпейді,сол дворцовыйлар к...н қасып,қалса қысып отырады.

    • #27
    • біз
    • бн, 15/09/2016 - 17:10

    Бұл жандайшаптың сөзінің астарында "біз 1991 жылдан бері ғана мемлектпіз. Президенттің арқасында қытай бізді таныды" деген сандырақ тұр ғой. бірақ осы сандырағымен "очко" жинайды.

    • #28
    • Манан
    • бн, 15/09/2016 - 17:15

    Қазақтың ежелгі рулық шежіре тарихын ауызға алсаң болды, күстаналап шыға келеді. Атаң жайлы айтушы да, жазушы да болмаңдар дейді. Ата мен ру деген сөздің синоним екені миларына да кіретін емес. Осыған милары жетпей жүріп қалай билікке араласып кеткен.

    • #29
    • АРУАҚ - КИЕ
    • бн, 15/09/2016 - 17:22

    Бұлардың барлығы да 65-жастан ... ары кетсе 67- жастан кейін Үкімет қызметтерінен кеткендері жөн. Бұлардың алжыған қалыптарына есі бар бала-шағалар да күлетін болды...

    • #30
    • Мырзабек
    • бн, 15/09/2016 - 17:28

    Бұл сөзді алғаш айтқан аннаау кісі емес пе? Бұ сорлыны неге түте береді мына Зекен? Анау Ауыл дегенқытайшы да үнемі осылай оттайды. Айтсаң лсы сөздіғ түп тасвн айтсаңшв. Болмаса батырсынба

    • #31
    • Төре
    • бн, 15/09/2016 - 17:38

    Қуаныш Сұлтанов - осы "құлдың" ойы тұрмақ, өзінің - атынада, фамилиясынада лайық болмаған соң, пікір жазуды өзіме қорлық санаймын! Сананы, тұрмыс билеген заман?

    • #32
    • алаш
    • бн, 15/09/2016 - 17:49

    Куаныш Султановка не коринген? Уят емес пе? Мемлекет болмаганы неси? Куштеп РЕСЕЙГЕ КОСЫЛГАН МЕМЛЕКЕТИМИЗ деу киын ба? Рух жок. Жагымпазданамын деп барин булдирди. Жанымпаздыкты койып, ултка жаны ашу керек. Кытайда дастур бар шыгар. Бирак, казак халкынын дастури ешкимнен кем емес. Бака-шаян жеп жаткан жокпыз. Ондай дастур жок бизде. Рухани жагынан бай едик . Мынадай далакпайлар куртатын болды гой бизди.

    • #33
    • жауап беру керек
    • бн, 15/09/2016 - 17:50

    Осындай кате сойлеген шенеуиктер халыктан кеширим сурап, айып пул толеу керек. Сондай зан шыгару керек.

    • #34
    • махамбет
    • бн, 15/09/2016 - 18:06

    Осы Қуаныш Сұлтанов ағамыз менің айналамда жүрген көптеген адамдарға ұнамайды. неге екенін қайдан, әйтеуір ұнамайды. Әй-қойшы сол кісіні деушілер көп. Білмедім мен, неге олай болғанын!

    • #35
    • Студент 1 курса
    • бн, 15/09/2016 - 18:45

    Қуаныш Сұлтановтың тарихи білімі жоқ болса, қалай осындай сауатсыз адам жоғары билікте жүр?

    • #36
    • Оқырман
    • бн, 15/09/2016 - 19:48

    Қуаныш Сұлтанов сияқтылар қазақтың соры бұндай құл мінезді сорлылардар сорлылар туады,осылар неге ресейге кетіп қалмайды екен әйтеуір орыстың шошқасын бақсада олмес еді

    • #37
    • Ашынған
    • бн, 15/09/2016 - 21:12

    #34 Махамбет-ау , жағымпаз адамдарды кім жақтырушы еді? Бұл кісінің "мордиясында" тұрған жоқ па , "табан жалағыш" , жағымпаз екені?! Жас кезінде комсомолды басқарған , жағымпаздығының арқасында басшылық қызметтердің баспалдақтарымен сатылап, көтеріліп , "желе жортып" , жүріп келеді... "Біз мемлекет болмағанбыз"- деуімен өзінің НӘНіне тағы да бір жағынып қалғысы келген ғой?!

    #35 Студент бала , аңқаусың-ау! Қазіргі билікте жүру үшін сауаттың түкке де керегі жоқ! Ең негізгісі , керекті адамыңа керек кезінде жағына білсең , көңілін таба білсең , сонан соң , қалтаңда кө-ө-ө-п көк қағаздарың болып , қажетті кезде көкелеріңнің қалталарына тыға салуды меңгерсең болды! Қазақтың тарихы тұрмақ , қазақ тілін де білуіңнің еш қажеті жоқ! Орысша сайрасаң болды!

    • #38
    • 37-нің жалғасы...
    • бн, 15/09/2016 - 21:13

    #35 Студент бала , аңқаусың-ау! Қазіргі билікте жүру үшін сауаттың түкке де керегі жоқ! Ең негізгісі , керекті адамыңа керек кезінде жағына білсең , көңілін таба білсең , сонан соң , қалтаңда кө-ө-ө-п көк қағаздарың болып , қажетті кезде көкелеріңнің қалталарына тыға салуды меңгерсең болды! Қазақтың тарихы тұрмақ , қазақ тілін де білуіңнің еш қажеті жоқ! Орысша сайрасаң болды!

    • #39
    • Асхат
    • бн, 15/09/2016 - 21:15

    Мен түсінбедім Қуаныш Сұлтановтың сөзіне.Мынаны қара:Біз мемлекет болмағанбыз,рессейдің құрамында болғанбыз осыны біз қадірлей білуіміз керек депті.Сонда мемлекет болмағанымызды,рессейдің құрамында болғанымызды қадірлей білуіміз керек па?Мемлекет болмасақ біз неғып жүрміз, қазақ халқы неғып жүр,өзің неғып жүрсің қазақтың атынан депутат болып осыны ойландың ба? Қазақ деген ел болған соң жері бар,халқы бар мемлекет болып отырған жоқсың ба? Қазақ мемлекті болмаса қазаққа мемлектті кім беріпті а сұрақты төтесінен қойайын сізге .Кім беріпті осынша жерді.Қазақтар сендер тəуелсіздік алайын деп жатыр екенсіңдер мынанша жерді сендер алыңдар,мына қаланы сендер астана қылыңдар деп бердіма бұрын қазақ мемлекет болмаса а.Сіз қазақтың атынан олай сөйлейтін құқықты кім берді.Сіз бұл өмірде болмасаңда қазақ мемлекті болады дұрыс па? Президенте солай.Назарбаев болмасада қазақ, СССР дің құрамында жері бар астанасы бар ел болған.Назарбаев болмаса,С.Əбделдин болар еді,болмаса Əуелбеков болар еді,болмаса тағы басқа болар еді.Қазақты ел болғаны бұл кісілер арқылы емес қой.Керсінше президент қазақ елі болғандықтан президент болып отыр.Қазақ сан ғасырдан бері келе жатқан мемлекет болмаса Назарбаев қалай президент болады.Қазақ мемлект болған соң əйтеуір бір адам президент болады ғой.Енді келіп қазақтың арқасында билікке келіп алып,депутат болып алып, қазақ ел болмаған дегенің не сандырақ.

    • #40
    • Жайлау
    • бн, 15/09/2016 - 21:24

    Қ.Сұлтановтың тарихтан хабары жоқ екен.

    • #41
    • Аз.Ак. Жетысуский
    • бн, 15/09/2016 - 21:42

    Ееее... Қ.Сұлтанов алғашқы депутат болғанда-ақ көріп едік....Әлі келе жатыр...

    • #42
    • Мақсұт
    • бн, 15/09/2016 - 22:06

    Қуаныш Сұлтанов мырза! Сіз елге жеккөрінішті фигуралардың бірісіз! Сі бүкіл ғұмырыңызда, өмір тарихыңызда күштінің күйін шертіп, мықтының жырын жырлауға бағыштаған адамсыз. енді жасыңыз жер ортасына келгенде Көрінгеннің етегіне оралып, аяғына жығыла бергенше, бір сәт азамат ретінде еңсеңізді көтерсеңіз болмас па?! "Әлдекімнің ауызына қарап, сілекейін жұта бергенше, оқыңыз, ойланыңыз, өз пікіріңізбен сөйлеңіз. Сіз нешедесіз? Осы жасқа келгенше иіліп, бүгілуден беліңізге обал болған жоқ па? (Без хребетник...)

    • #43
    • Камал қажы Әбдірахман
    • бн, 15/09/2016 - 22:32

    1757 жылы қалмақтың соңғы тайшысы Әмірсананы ұстауды сылтау еткен қытай жағы Фу Де генералдың басшылығымен Хадака және Дардана деген екі мәнжүр генералын екі бағытпен қазаққа аттандырды. Бірі Қорғас бағыты, екіншісі Аягөз бағыты. Бұған қазақ Қорғас жаққа Абылай, Аягөз жаққа Қабанбай батыр бастаған екі қол қарсы шығарды. Әмірсана Қабанбайдың қолында еді. Әмірсананың Қабанбай қолында болуы соғыстың негізгі бағыты белгіленіп, қазақ тағдыры Қабанбай батырға тапсырылғанымен пара- пар еді.
    Әмірсананың Қабанбай қолында екенін Абылайдың аузынан естіген Фу Де жиырма екі мыңдық отқарулы шерігін, екі қолын біріктіріп, Қабанбай батырға қарсы аттандырды. Сөйтіп, екі ай мөлшері соғыс жүрді. Осы жөнінде қытай деректеріне сүйенген Н. Мыңжан және орыс дерегіне сүйенген Ноғайсібірлік Кузнецов өте мол дерек береді. Фу Де Қабанбай батырдың аса үлкен айласына түсіп, Қабанбайды келіссөзге өзі шақырады. Бабамыз сол кезде қалыптасқан қазақ- орыс қатынастарын сонша шебер пайдаланады. Осының нәтижесінде қытайға Қанжігер мен Өміртай аттанады. Осы кезде Қияқты бекінісіндегі лекарь Захаров былай деп жазды: "35 жасында, қарашешектен жоңғар нояны Амурсана өлді". Сөйтіп даудың басы өзі- ақ шешілді.
    Қанжігер мен Өміртайдың сапары нәтижесінде 1758 және 1762 жылдары қазіргі Аягөздің жанындағы Мамырсу мен Батпақсуда қазақ- қытай келіссөздері өтті. Қазақ жағынан сөз ұстаған Абылай мен Қабанбай батыр еді. Осы келіссөздердің нәтижесі бізге аса тиімді бола қойған жоқ. Оны Ш. Уәлиханов, Н. Аристов, Қ. Халиди, М. Тынышбаев және де басқа әлем таныған ғалымдар алды 150, арты 100 жыл бұрын жан- жақты талдап жазды. Бірақ негізгі, аса күрделі мәселеге қол жетті. Қытай қазақты Мемлекет ретінде мойындады. Мойындағаны сол- ауырлау болса да уақытша шекара белгіленді. Ол шекара 1810 жылға дейін сақталып, осы жылы қытай императоры өз жарлығымен шекара бекеттерін жылжытты.
    Айтқандайын, қытай жағы орыстардан Әмірсананың сүйегін сұрайды. Алайда орысың жауап қатпайды.

    • #44
    • жалқау.
    • бн, 15/09/2016 - 22:54

    Бас басына би (депутат) болған өңшен қиқым, Осылайша бүлдірді елдің абырой сықың.

    • #45
    • Құл
    • бн, 15/09/2016 - 22:57

    Қ. Сұлтанов- біз, сіздің жылағаныңызды көргенбіз...

    • #46
    • демократия керек
    • бн, 15/09/2016 - 23:04

    Сұлтановтың мәлімдемесі заңды жәйт, себебі лауазымды тұлғалар сайлаушылар алдында еш жауап бермейді, сондықтан халықтан гөрі биліктің сойылын соғуға дайын тұрады. Осындай жағдайды жоюу үшін қоғам тарапынан белсенділік керек, демократиялық нормалар қоғамымызда орнау қажет.

    • #47
    • Атой сал
    • бн, 15/09/2016 - 23:18

    Барлық жақтан атой салып, саясаткер сымақтарды әшкерелеу қажет, қайталанбас үшін, осындай мәлімдемелер әдейі айтылуы мүмкін қазақтың мысын басуы үшін, сұлтановтар нақты қожайындар қолындағы ойыншық қана

    • #48
    • Әшірбек
    • бн, 15/09/2016 - 23:37

    Бұған дейін ел-мемлекет болмасақ, осыншама территорияға қалай ие болып қалдық. Бұл кісінің сандырағы баяғы Солжинициннің айтқанына сәйкес келеді екен. Назарбаевқа жағынған түрі ғой, байқұстың.

    • #49
    • Әшірбек
    • бн, 15/09/2016 - 23:37

    Бұған дейін ел-мемлекет болмасақ, осыншама территорияға қалай ие болып қалдық. Бұл кісінің сандырағы баяғы Солжинициннің айтқанына сәйкес келеді екен. Назарбаевқа жағынған түрі ғой, байқұстың.

    • #50
    • Үнсіз қазақ
    • жм, 16/09/2016 - 0:21

    Аға, осы комментарийлардың ішінде біреуі сізді жақтап, сіздікі дұрыс демепті. Қалай шыдап жүрсіз? Үлкен адамсыз, бала-шағаларыңызды қойып, немерелеріңіз де оқитын шығар [әй, бірақ сіздей "тексіз" атасы бар немерелер қазақша оқиды дегенге сену қиын]. Но все таки, тышқақ лақ та бауыздар кезде тұяқ серпеді ғой, кетпейсіз бе отставкаға, осы кезге дейін бүкіл үрім-бұтағыңызға жететін байлық жиып алған шығарсыз. Жапонияда шенеуініктер бір сөзді қате айтып, халық оны қолдамаса, өздеріне харакири жасайды дегенді естіп жүрміз ғой. Харакири жасамай-ақ қойыңыз, сіз үшін мен ұялып отырмын. Білмеймін, сіздерде қалай екенін, егер мен туралы осындай бір екі-ақ сөз жазылса, менің немерелерім ұялғандарынан сабаққа бармай қоятын еді. Бүйтіп депутат болмай-ақ қояйын...

    • #51
    • Арыс
    • жм, 16/09/2016 - 7:31

    Адам қартайса жөнімен қартайса. бүкіл ұлттың наразылығына қалатын мұндай сөз айтқанша елім, жерім, ұлтым дейтін кейінгі ұрпақтарға өнегелі өсиет қалдыратын адамдар осылар.

    • #52
    • ШАЛА Казахпын
    • жм, 16/09/2016 - 9:23

    «Больше всего рабы ненавидят не своих хозяев, а тех, кто стал свободным» .................. Марк Порций Катон

    • #53
    • 18+
    • жм, 16/09/2016 - 11:00

    Естуім бойынша, осы "Мәңгілік ел" тұжырымдамасымен келіспегені үшін, Тажинді НАН қызметінен алып, Москваға елші қылып жіберіпті дейді ғой. Мүмкін өсек шығар, өтірік - шынын білесіздер ме, ағайын?

    • #54
    • Қазақ үні
    • жм, 16/09/2016 - 12:16

    Бүкіл ҚАЗАҚ ҰЛТЫНЫҢ ЕЖЕЛДЕН МЕМЛЕКЕТ ИЕСІ ЕКЕНДІГІНЕ КҮМӘН КЕЛТІРГЕН пенделер, ЕРТЕҢ-АҚ ЖАУАП БЕРЕТІН БОЛАДЫ!!

    • #55
    • Төре, 54-ке
    • жм, 16/09/2016 - 13:12

    Коммунистер қашан жауап беріп еді? Биліктегі бұрынғы коммунистер өзіңізді жауапқа тартар!

    • #56
    • Нұрлыбек Қажиев
    • жм, 16/09/2016 - 15:14

    Қ. Сұлтанов тарихтан мүлдем хабары жоқ адам ғой. Ол қалай депутат болып отыр? G-20 отырысына оны қабылдаған, тағайындаған кім? Əлем алдында айтылатын, оқылатын сөзді бірінші тексеріп алмайтын ба еді? Біздің елдің тарихын əлем алдында жоқ қылғаны несі? Бұл адам қай тесіктен шыққан құбыжық? Мысырды басқарған Бейбарыс Сұлтан қарамағындағылармен Шыңғыс ханға қарсы соғысарда ақылдасқанда, тарихшысы Бейбарыс Сұлтанға, Шыңғыс ханға қарсы шықпауды өтінді. Шыңғыс ханның əскерін қорқынышты қылып суреттегенде, Бейбарыс Сұлтан тарихшыны қаматады. Сонда айтқан сөзі;
    Егер жауыңды қорқынышты қылып суреттесең, еліңнің еңсесін түсіресің, əскеріңе тосқауыл қоясың деген еді. Бейбарыс Сұлтан өз айласымен бəрібір Шыңғыс хан əскерін талқандады емес пе? Міне көрегендік, міне үлгі, міне сабақ. Бір ғана Бейдарыс Сұлтанның өзі негізгі Қазақ халқының мінезін, жауынгерлігін, елі үшін төсін жауға төсетіндігін айтып тұр емес пе?

    • #57
    • пұсырман
    • жм, 16/09/2016 - 17:25

    Сұлтановтың іс әрекетінде мемлекеттік қылмыстың құрамы бар сияқты. Террорист іздемей ақ баданадай алдымызда тұр. Неге қылмыстық іс қозғамасқа, әлі талай ТЖтар бұдан да сорақы сөйлеуі мүмкін.

    • #58
    • шын
    • сб, 17/09/2016 - 14:49

    осы жагымпазды теледйдардан корсем кускым келеди де турады !

    • #59
    • 56-Нұрлыбек Қажиевке
    • жб, 18/09/2016 - 2:07

    Сұлтан Бейбарысты мысалға келтірмей-ақ қойыңыз. Себебі ол кісі қазіргі кейбір жалған тарихшылырдың айтып жүргеніндей, Қазақ даласынан шыққан қыпшақ та, беріш те емес, Қырымдағы Судак қаласының тумасы, Қырым татары, ата-бабасы қыпшақ даласынан кеткен түркі тектес тұлға...Тарихты бұрмалаудың қажеті жоқ: шыққан тегі Қырымдық Сұлтан Бейбарыстан көрі Қазаққа Найманнан шығып, Шыңғысханның немересі Хулагудың қолын бастап барып Таяу Шығысты, Иранды, Иракты, Сирияны, Палестинаны жаулап, Мысыр мәмлүктерімен соғыста асқан ерлікпен қаза тапқан Кет Бұқа жақынырақ!...

    • #60
    • Еркін
    • жб, 18/09/2016 - 23:16

    Екі жандайшап-- Қ.Сұлтанов пен М. Жолдасбеков. Осылар Елбасыны әдейі бір қулықпен, беделін түсіру үшін қасақана мақтайтын сияқты. Жұрт одан әрі жек көре берсін дегендей.
    Ол кезде Жолдасбеков Президенттің Мәдениет орталығының директоры болып, дүрсіп тұрған кезі болатын.Яғни, Елбасына дән риза ғой.Ал ризашылықты қалай білдіру керек. Ретін тауып Нұрекеңді тағы бір мақтау керек. Бұл істе алдына жан салмайтын Мырзатай тарихқа жүгіндіі. Телевизорда көсіліп сөйлеп отыр : бұынғы замандарда қазақтар жетім ит сияқты әркімнің босағасын тіміскілеп жүрді ғой, -деп туған халқын итке теңеп алды да, сондай бейшара халықты дана басшымыз Нұрекең жұрт қатарына қосып ел қылды ғой, деп Мырзатай әңгімесін аяқтаған еді. Келесі бір телеәңгімесінде Абылай ұш жүздің ханы болған жоқ қой деп езіп отыр. Сондағы айтпағы-Абылай қазақты біріктіре алмаса, Нұрсұлтан біріктірді, қазақтарды ел қатарына қосты дегенді алға тарту.
    Тарих Сұлтанов пен Жолдасбекоке ойыншыққа айналды.Бізде шын тарихшылар жоқ және олар бір адам билеп-төстеген елде болмайды. Ит жоқ жерде шошқа үретіні белгілі емес пе.

    • #61
    • ауылбай
    • дн, 19/09/2016 - 11:43

    Қуаныш Сұлтанов біріншіден, қазақ халқынан кешірім сұрау керек, сауатсыздығы үшін. Екіншіден, мынадай пікірледі оқып, естігенше намысы болса өлгені артық еді .

    • #62
    • Мырзашөл
    • дн, 19/09/2016 - 23:08

    «Қытай өзі дәстүрлі халық. Дәстүріне көп сүйенеді. Бұын-соңды олар Қазақстанды ешқашан мемлекет деп мойындаған емес. Кезіндегі шекара бөлістері 1880 жылғы(?), 1860 жылғы(?) шекара бөлістерінің бәрі Қытай мен Ресейдің арасында болған. Біздің қазақтың жерін бөлгенде қазақ қатынаспаған. Неге қатынаспаған? Мемлекет болмағанбыз. Біз Ресейдің құрамында болғанбыз. Осыны біз қадірлей білуіміз керек. Осыны біз бағалай білуіміз керек...» Сұмдық-ай. Сонда Кеңестер Одағында 15 одақтас Республикалар болды.Солардың біреуі бізде мемлекет болмады деп жатқан жоқ қой.Керісінше әріден тарихын жандандырып дәріптеуде.Солардың ішінде бізге не көрінді, біз неге бүйтеміз?! Неге өзгенің алдында өзімізді өзіміз масқаралай береміз осы. Недеген Елміз өз қағанағынан өзі жеріген.Айтудыңда айтуы бар ғой. Сонда Мемлекет болмай, болмай, болмай келіп Нұрсұлтан Назарбаевтың тұсында сиқырлы таяқпен мемлекет бол десе бола салдық па?!Адам айтса нанғысыз деген осы болса керек.Енді бар күшімізді тарихымызды түгендеуге емес, осындай ағаларға, орысқа уәж айтуға сарыптаймыз енді.Қалай күймейсің енді.Шешеңді Қазы айналдырса дәртіңді кімге айтасың деген шығыс шайырларының сөзі осы болса керек.Шынында енді кімге айтамыз?!

    • #63
    • не ғой
    • сс, 20/09/2016 - 2:28

    61-мың адам түсіндіріп берсе де ол жағымпаз бəрібір өз "түсінігі"-"биігінде"қалады.

    • #64
    • Шындық
    • сс, 20/09/2016 - 4:37

    Осы кешегі ескліктің сарқыншағы кеңес өкметіне қызымт еткен Кәрі маразматиктер құрымаи Қазақ елі толық тәуелсіз ел бола алмаиды һәм Орысқұл Манкурттерді биліктен аластау керек Бірақ Рашка құламаи бұл арман іске аспаиды

Пікір қосу

  • 1 + 2 =

Вход