Mәjilis deputaty Bolatbek Aliyev Qazaqstanda «ýzdiksiz kriziys» turaly aitylatyn әngimeler kóbine naqty ekonomikalyq ýderisterdi kórsetpeytinin aityp, jaghdaydy emosiyamen emes, faktiler arqyly baghalaugha shaqyrdy.

Onyng aituynsha, qoghamdyq talqylauda jii qoyylatyn súraqtardyng biri – eger elding jalpy ishki ónimi 6 payyzdan astam ósip jatsa, nege azamattardyng basym bóligi búl ósimdi kýndelikti ómirde sezinbeydi degen mәsele. Aliyev múnday kýmәnning týsinikti ekenin atap ótip, oghan jauap beru ýshin «úrandardan shyghyp, naqty derekter men bolyp jatqan ýderisterding auqymyna qarau qajet» ekenin aitty.

«Krizis turaly aitqanda, ózimizge adal jauap beruimiz kerek: biz krizis dep neni aityp otyrmyz? Ekonomika – búl esepterdegi sandar emes, milliondaghan adamnyng naqty әreketi. Eger emosiyagha emes, faktige sýiensek, elde auqymdy damu ýderisteri jýrip jatqanyn kóruge bolady», – dedi deputat Facebook-tegi paraqshasynda.

Negizgi mysaldardyng biri retinde ol túrghyn ýy qúrylysyn keltirdi. Songhy bes jylda Qazaqstanda 1,1 mln otbasy túrghyn ýimen qamtamasyz etilgen. Búl halyq sanyna shaqqanda 3 mln-nan astam adamdy qúraydy. Onyng aituynsha, búl shamamen 20 myng toghyzqabatty ýy – is jýzinde halqy Astana nemese Almatydan da kóp jana megapolispen ten.

«Búl – qúrghaq statistika da, esep ýshin jasalghan әdemi sandar da emes. Búl – býginde adamdar túryp jatqan naqty ýiler men pәterler. Eger osy azamattardyng barlyghyn bir jerge jinasaq, elimizdegi eng iri megapolistermen salystyrugha bolatyn qala payda bolady», – dep atap ótti Aliyev.

Deputat qúrylys salasy mulitiplikativtik әserining arqasynda ekonomikanyng eng quatty drayverlerining biri ekenin aitty. Búl sala júmys oryndaryn ashyp, qúrylys materialdary óndirisin, logistikany, merdigerlik qyzmetterdi jәne shaghyn biznesti yntalandyrady, sonyng nәtiyjesinde ainalasynda tútas ekonomikalyq ekojýie qalyptasady.

«Qúrylys – búl bir ghana sektor emes. Búl – ondaghan salany bir mezette iske qosatyn tizbek. Zauyttar men kólikten bastap shaghyn biznes pen qyzmet kórsetu salasyna deyin. Ekonomikanyng naqty ómirde ósui degen – osy», – dedi ol.

Aliyevting aituynsha, ekonomikalyq әser túrghyn ýy paydalanugha berilgennen keyin de toqtamaydy. Árbir otbasy pәterin jabdyqtaugha kirisip, jihazgha, túrmystyq tehnikagha, jóndeu júmystaryna jәne kýndelikti qajettilikterge qarjy júmsaydy. Tipti eng tómengi baghalaudyng ózinde bir pәterge shamamen 10 mln tenge shyghyndalady, búl jalpy alghanda 10–11 trln tengeden astam tikeley shyghyndy jәne oghan ilespe salalardy eseptegende búdan da ýlken ainalymdy qúraydy.

«Bir qarapayym nәrseni týsinu manyzdy: aqsha kókten týspeydi. Adamdar ony óz enbegimen tabady – óndiriste, bizneste, jaldamaly júmysta. Salyq tóleydi, sodan keyin ghana búl qarajatty júmsap, ekonomikany qayta iske qosady», – dedi deputat.

Aliyev jappay qúrylys ýshin asa manyzdy bolyp sanalatyn infraqúrylym mәselesine de jeke toqtaldy. Onyng aituynsha, túrghyn ýy salu mektepterdi, balabaqshalardy, emhanalardy, joldardy, injenerlik jelilerdi jәne tirshilikpen qamtamasyz etu jýielerin damytusyz mýmkin emes.

«Ýy – búl tek qabyrghalar ghana emes. Búl – su, jaryq, jylu, kólik, mektepter men auruhanalar. Biz million pәter turaly aitqanda, kýn sayyn qoldaudy qajet etetin tútas qalalyq jýieler turaly aityp otyrmyz», – dedi ol.

Deputattyng dereginshe, múnday túrghyn ýy qory tәuligine jýz myndaghan tekshe metr sudy, myndaghan megavatt elektr energiyasyn tútynyp, myndaghan tonna túrmystyq qaldyq shygharady. Búl energetika men kommunaldyq infraqúrylymdy damytu qajettiligimen tikeley baylanysty.

«Sondyqtan energetika, onyng ishinde atom elektr stansiyalary turaly әngime – sayasy úran emes, búl salqynqandy ekonomikalyq esep jәne ornyqty damu mәselesi», – dep qosty Aliyev.

Qazaqstandy Ortalyq Aziyadaghy kórshi eldermen salystyra otyryp, deputat songhy jyldary ónirdegi birde-bir memleket Qazaqstanmen salystyrugha keletin kólemde túrghyn ýy sala almaghanyn atap ótti.

Sóz sonynda ol ekonomikalyq ósimning boluy problemalardyng joq ekenin bildirmeytinin, alayda tarihy salystyru túrghysynan damu dinamikasy anyq kórinetinin aitty.

«Krizister bolady, qiyndyqtar bar. Biraq eger jaghdaydy 5, 10 nemese 15 jyl búrynghy kezenmen adal salystyrsaq, aiyrmashylyq aiqyn. El damyp keledi, syn-qaterlerge tap bolyp otyr jәne sonymen qatar algha qaray qozghalysyn jalghastyruda», – dep týiindedi deputat.

Abai.kz