15-nauryzda ótetin respublikalyq referendumgha halyqtyng belsendi qatysuyn oilap, qam jasap jýrgen qogham belsendileri, Parlament deputattary osy kýnderi barlyq eldi mekenderge: auyldar men audan ortalyqtaryna jәne qalalargha baryp, kәsiporyn júmysshylarymen, memlekettik qyzmetkerlermen, studenttermen, zeynetkerlermen kezdesuler ótkizude. Kezdesuler barysynda el ishi jana Kostitusiya jobasyn jaqtaushylargha san aluan súraqtar qoyady, sonyng arasynda әleumettik mәselelerding mәn-jayyn anyqtap, úqqysy keletin qauymnyng súraghy kóp. Olardyng súraqtary mynanday:

«Áleumettik kómekke múqtaj kóp balaly otbasylaryna jәrdemaqy túraqty berilip túra ma?»

«Memleket tarapynan mýgedekterge qamqorlyq ýzbey jasala ma?».

«Jasy zeynetkerlikke jaqyndaghan adam júmysynan airylyp qalsa, zeynetke qalay shyghady? Onyng búrynghy enbekótili eseptelmey qalmay ma?»

«Júmyssyzdar júmys tapqansha, jәrdemaqy alyp túra ala ma?»

«Bas bostandyghynan airylyp, zandy jazasyn ótep shyqqan adamdy qoghamdyq ortagha beyimdeu mәselesi tiyisti mekemeler tarapynan  qarastyrylghan ba?»

«Naryqtyng súranysyna say qayta dayarlau ortalyqtary júmys istey me?»

«Zeynetkerlerding zeynetaqysy әleumettik-ekonomikalyq ózgeristerge baylanysty kýnkórisin qamtamasyz ete ala ma?».

Alansyz bolynyz, jana Konstitusiya jobasy jogharydaghy súraqtardyng bәrine «iyә» dep jauap beredi. Óitkeni, janarghan zamannyng talaptary men tegeurinine barynsha beyimdelgen endigi Ata Zanymyz әleumettik әdilettilik qaghidatyn naqtylay týsken. Adamynyng qúqyghy men qadir-qasiyetin qorghau – әdiletti memleketting negizgi ústanymy bolyp tabylady.

Parlament deputattary men jana Kostitusiya jobasyn qoldaytyn qogham belsendileri el-júrtpen kezdesulerinde halyqty әleumettik túrghydan qorghau – memleketting tikeley konstitusiyalyq mindeti ekeni aitady. Olardyng sózin rastay otyryp, biz de óz tarapymyzdan qosyp mynany aityqymyz keledi: jana Konstitusiya jobasynda eng tómengi jalaqynyn, zeynetaqynyn, sonday-aq jasyna, auruyna, mýgedektigine nemese asyraushysynan aiyryluyna baylanysty әleumettik qamtamasyz etuding kepildikteri naqty bekitilgen. Búl normalar azamattardyng ómirlik qiyn jaghdaygha tap bolghan sәtinde memleket tarapynan jýieli qoldau aluyna qúqyqtyq negiz qalyptastyrady.

Taghy bir eskererligi: jana Konstitusiya jobasy boyynsha, әleumettik túraqtylyqty qamtamasyz etu jauapkershiligi jeke adamnyng ózine nemese otbasyna emes, memleketke jýkteledi. Múnday ózgeristi qarttar jaghy quana qabyldap, alghys bildirude.

Qazaqstan – әleumettik mindettemelerdi atqarushy biylikting qyzmetine jýktegen memleket. Múnday memlekette eshkim qarausyz qalmauy kerek.

Derekterge jýgineyik:

Qazaqstannyn  budjeti 26 trillion tenge. Sonyn  45 payyzy әleumettik mәselelerdi qamatamsyz etuge arnalghan. Elimizde 2,6 million zeynetker bar eken. Sol zeynetkerlerdi zeynetaqymen qamtamassyz etu ýshin Respublika  budjetinen byltyr 4,9 trillion tenge júmsalghan.

627 myng kópbalaly otbasygha jәrdemaqy retinde Respublika budjetinen biyl  57 mlrd. tenge bólinipti.

Búl soma tútas diyversifikasiyalanghan. Otbasynda bala sany kóbeygen sayyn jәrdemaqy da óse beredi.

Qazaqstanda 545 myng mýmkindigi shekteuli azamat jyl sayyn memleketten 60-milliard tengege juyq ótemaqy alyp túrady.

«Ash adamgha janyng ashysa, qara sudan balyq aulap berme, qolyna qarmaq ústat» degen eken ómirding ótkelekterinen ótken búrynghylar. Shekteusiz әleumettik jәrdemaqylar múqtaj jandargha ýlken kómek bolsa, bir esepten olardy masyldyqqa beyim qyluy da mýmkin. Sondyqtan bizde әleumettik kómekke múqtaj jandardy kәsip-qareketpen qamtamasyz etu jaghy da qarastyrylghan.

–  «Júmysqa ornalastyru boyynsha birynghay sifrlyq alandy damytu» baghytyn basshylyqqa alyp qala kәsiporyndary men mekemelerinen túraqty júmys oryndaryna bos júmys oryndary turaly ótinimder týsedi, –  deydi «Taldyqorghan qalasy Mansap ortalyghynyn»  mamany Boranbay Qasenúly. Mamannyng bizge bergen mәlimetterine sýiensek, Taldyqorghan qalasynda «Alghashqy júmys orny» jobasy 2025 jyly 80 adamdy júmyspen qamtamasyz etude josparlaghan eken, 9 aida 74 adam alghashqy júmys ornyn tauypty. Al, «Qoghamdyq júmys»  jobasy negizinde 890 adam bolsa,  búl joba 133 payyzgha oryndalyp, 1194 adam kәsip kózin tapqan. Sonymen qatar «Mýgedektigi bar adamdardy kvotamen júmysqa ornalastyru» jospary da 100 payyz kórsetkishke jetip, 48 adam júmyspen qamtylghan. «Bas bostandyghynan aiyru oryndarynan bosatylyp shyqqan» adamdardy kvotamen júmysqa ornalastyru josparynda 15 adam bolghan edi. Sol 15 adamnyng 12-i  9 aida júmys istep, enbekaqy taba bastaghan.  «Qysqa merzimdi kәsiptik oqu boyynsha» 2025 jylgha 125 adam josparlanyp, 125 adam oqugha joldanghan.

Búl júmystar  halqynyng әleumettik túrmysyna kónil bólip otyratyn әleumetshil Qazaqstanda túraqty jalghasyn taba bereri anyq.

Abai.kz