2020 jyly aitylghan bir úsynys býgin halyqaralyq uniyversiytetke jol ashty

 Keyde bir iydeya alghash aitylghan kezde birden qoldau taba bermeydi. Biraq uaqyt óte kele onyng el damuy ýshin qanshalyqty manyzdy ekeni aiqyndala bastaydy.

2020 jyldyng kókteminde men Astana qalasynan Petropavlgha qonys audaryp, Manash Qozybaev atyndaghy Soltýstik Qazaqstan uniyversiytetine júmysqa keldim. Sol kezde kópshilikke tosyn kóringen bir úsynysty ashyq týrde kótergen edim.

Ol – Petropavldaghy Qozybaev uniyversiytetin halyqaralyq dengeyge kóteru kerek degen bastama.

Búl iydeya kezdeysoq tughan joq. Úzaq jyldar boyy uniyversiytetterde geobrending pәninen dәris berip, aimaqtardyng damuy men bәsekege qabilettiligi kóbine bilim men ghylymnyng sapasyna tәueldi ekenin jaqsy týsindim.

Sondyqtan da 2020 jyly osy bastamany jariya týrde kóterip, Qozybaev uniyversiytetine halyqaralyq mәrtebe beru mәselesin kýn tәrtibine shygharugha tyrystym. Alghashynda búl úsynysqa әrtýrli kózqaras boldy. Keybireuler qoldady, al keybireuler kýmәnmen qarady.

Alayda uaqyt óte kele búl iydeya qoghamda qyzu talqylanyp, memleket dengeyinde mәn-manyz berile bastady. Nәtiyjesinde Qozybaev uniyversiytetining halyqaralyq dengeyge kóterilui turaly bastama elding joghary biyligining nazaryn ózine audartyp, naqty memlekettik sheshimder qabyldanuyna týrtki boldy.

Býgingi kýni Qozybaev uniyversiyteti AQSh-taghy Arizona uniyversiytetimen strategiyalyq seriktestik ornatyp, halyqaralyq bilim men ghylym kenistigine senimdi qadam jasap otyr.

Sonyng nәtiyjesinde uniyversiytet QS World University Rankings 2026 әlemdik reytingine alghash ret endi. Búl – elimizding soltýstiginde joghary bilim men ghylymnyng jana dengeyge kóterilip kele jatqanynyng aiqyn dәleli.

Songhy jyldary uniyversiytetting halyqaralyq baylanystary keneyip, Europa men Aziyanyng birqatar jetekshi uniyversiytetterimen ghylymy yntymaqtastyq ornady.

Ghalym retinde men de osy halyqaralyq ghylymy baylanystardyng qalyptasuyna óz ýlesimdi qosqanymdy ýlken maqtanysh dep sanaymyn.

Endi elimiz ýshin taghy bir manyzdy tarihy kezeng kelip otyr.

2026 jylghy 15 nauryzda Qazaqstanda jana Konstitusiya boyynsha respublikalyq referendum ótedi.

Jana Konstitusiya – búl jay ghana qúqyqtyq qújat emes. Búl – memleket, qogham jәne azamat arasyndaghy jana qoghamdyq kelisim.

Onyng negizgi maqsaty:

– adam qúqyqtary men bostandyqtaryn basty qúndylyq retinde bekitu;

– memlekettik organdardyng qogham aldyndaghy jauapkershiligin arttyru;

– sayasy instituttardyng tengerimdi júmysyn qamtamasyz etu;

– HHI ghasyrdyng sifrlyq qoghamynyng talaptaryna say basqaru jýiesin qalyptastyru.

Sonymen birge jana Konstitusiyada bilim, ghylym, mәdeniyet jәne innovasiya el damuynyng negizgi tirekterining biri retinde erekshe atap kórsetiledi.

Búl – bolashaq úrpaqtyng sapaly bilim alyp, әdiletti әri ashyq qoghamda ómir sýruine baghyttalghan strategiyalyq qadam.

Men barlyq otandastarymdy 2026 jylghy 15 nauryzda ótetin respublikalyq referendumgha belsendi qatysyp, elimizding jana Konstitusiyasyna dauys beruge shaqyramyn.

Bizding tandauymyz – elimizding bolashaghy.

Konstitusiya – memleketting irgetasy, al referendum – sol irgetasty birge qalaytynymyzdy kórsetetin tarihy mýmkindik.

Myrzantay Qojabayúly Jaqyp,

Manash Qozybaev atyndaghy Soltýstik Qazaqstan uniyversiytetining professory.

 Abai.kz