Irannyng Ormuz búghazyn qorshaugha aluy jahandyq dýrbeleng tughyzyp, Europa ýshin energetikalyq tәuekelderdi kýsheytti.

«Búl jaghday shúghyl sheshimderdi talap etedi. Qaqtyghys múnay baghasyna әser etu shenberinen shyghyp, әlemdik ekonomikagha jýieli qauip tóndiretin jәne jahandyq tәrtipting osal tústaryn әshkereleytin dengeyge jetti. Osy orayda Europa ýshin strategiyalyq mýmkindik — Kaspiy dәlizin damytu perspektivasy ashylyp otyr», - dep habarlaydy nemisting «Focus» jurnaly.

Maqalada Europanyng búghan deyingi energetikalyq daghdarysty ensermegeni, tek ony keyinge shegerip kelgeni aitylady. Endi ol syrtqy soqqylargha búrynghydan da beyim bolyp otyr. Europagha energetikalyq resurstar jetkizu kózderin ghana emes, sonymen qatar kólik baghyttaryn da әrtaraptandyru qajet. Dәl osy jerde Transadriatikalyq qúbyry (TAP) men Orta dәliz (Middle Corridor) birinshi plangha shyghady.

Ázerbayjan 2025 jyly Europagha shamamen 13 mlrd tekshe metr gaz jetkizdi, al infraqúrylymnyng kenenimen jelige qazirding ózinde 16 europalyq memleket qosylghan.

«Kelesi qadam aiqyn: jetkizu kólemi jylyna shamamen 20 mlrd tekshe metrge deyin artuy mýmkin. Ázirbayjannyng róli kezdeysoq emes. Preziydent Áliyevting túsynda Baku ózin senimdi energetikalyq seriktes jәne Ontýstik Kavkazdaghy túraqtandyrushy kýsh retinde tanytty. 2025 jyldyng tamyzynda AQSh-tyng araaghayyndyghymen qol qoyylghan Armeniyamen beybit kelisim Qarabaq ýshin kópjyldyq qaqtyghysqa nýkte qoyyp, jana ekonomikalyq mýmkindikter ashty. Endi Armeniya Ázirbayjannan energiya resurstaryn importtaydy — búl baghany tómendetip, ózara tәueldilikti arttyrady jәne Resey men Irannyng yqpalyn azaytady», — dep atap ótedi jurnal.

Sonday-aq maqalada búl túrghyda Ortalyq Aziyanyn, sonyng ishinde Qazaqstannyng manyzdylyghy erekshe atap kórsetilgen:

«Ortalyq Aziyadaghy eng iri múnay óndirushi el retinde Qazaqstan Europanyng energetikalyq strategiyasy ýshin barghan sayyn manyzdy bolyp keledi. 2025 jyly Qazaqstan múnayynyng Germaniyagha eksporty 44%-gha ósip, 2,1 mln tonnadan asty. Búl kórsetkishti odan әri arttyru josparlanuda».

Oqighalardyng búlay órbui EO men Ortalyq Aziya arasyndaghy yntymaqtastyqtyng nyghangyn týsindiredi. 2025 jylghy Samarqand sammiytinde energetika, infraqúrylym jәne shiykizat resurstary salasyndaghy is-qimyldy terendetu turaly kelisimge qol jetkizildi. Berlin men Brusseli ýshin búl naqty qorytyndygha әkeledi: Orta dәliz búdan bylay ekinshi dәrejeli joba bola almaydy.

«Kaspiy dәlizi búl baghytta naqty mýmkindik beredi. Biraq Europa múny paydalanyp, әrtaraptandyrudyng tandau emes, bәsekege qabilettilikti saqtau jәne bolashaqta ekonomikalyq pozisiyalardy ústap túru ýshin strategiyalyq qajettilik ekenin týsinui tiyis», — delingen maqalada.

Abai.kz