Memleket basshysy 2026 jyldyng 15 nauryzynda qabyldanghan Konstitusiyanyng erejelerin jýzege asyru maqsatynda konstitusiyalyq zandargha qol qoydy, dep habarlaydy Aqorda.

1.«Qazaqstan Respublikasynyng Preziydenti turaly» konstitusiyalyq zany

➤ Zang Qazaqstan Respublikasy Preziydentining qúqyqtyq mәrtebesin, ókilettikterin jәne qyzmetin, sonday-aq Qazaqstan Respublikasy Viyse-Preziydentining qúqyqtyq mәrtebesin qamtamasyz etu tәrtibin aiqyndaydy.

➤ Zannyng basty janalyghy – Viyse-Preziydent institutynyng qúryluy. Memleket basshysynyng tapsyrmasy boyynsha Viyse-Preziydent memlekettik organdarmen ózara is-qimyl barysynda onyng mýddelerin bildiredi jәne Preziydent aiqyndaghan mindetterdi oryndaydy.

2.«Qazaqstan Respublikasynyng Qúryltayy jәne onyng deputattarynyng mәrtebesi turaly» konstitusiyalyq zany

➤ Konstitusiyalyq zang Qúryltaydy úiymdastyru men onyng qyzmetin, zang shygharu prosesin jәne Qúryltaydyng ókilettikterin jýzege asyrudyng ózge de nysandaryn, onyng deputattarynyng qúqyqtyq mәrtebesin belgileydi.

➤ Qúryltay – zang shygharushy biylikti jýzege asyratyn eng joghary ókildi organ.

➤ Qúryltay partiyalyq tizim boyynsha saylanghan 145 deputattan túrady. Qúryltay deputatynyng ókilettilik merzimi – 5 jyl.

➤ Organdy memlekettik tildi jetik mengergen deputattar arasynan jasyryn dauys beru arqyly kópshilik dauyspen saylanatyn Tóragha basqarady.

➤ Zanda Qúryltay ókilettikterining keng auqymy, sonyng ishinde Viyse-Preziydentti, Premier-Ministrdi, Konstitusiyalyq Sot sudiyalaryn, Ortalyq saylau komissiyasynyn, Joghary auditorlyq palatanyng mýshelerin taghayyndaugha kelisim beru, Qazaqstan Respublikasy Preziydentining úsynuy boyynsha Jogharghy Sottyng sudiyalaryn saylau jәne qyzmetten bosatu, Konstitusiyalyq Sottyn, Jogharghy Sottyng sudiyalaryn qolsúghylmaushylyq qúqynan aiyru, Preziydent saylauyn taghayyndau, Ýkimet pen Joghary auditorlyq palatanyng respublikalyq budjetting oryndaluy turaly esepterin bekitu aiqyndalady.

3.«Qazaqstan Halyq Kenesi turaly» konstitusiyalyq zany

➤ Konstitusiyalyq zang Qazaqstan Halyq Kenesining qúqyqtyq mәrtebesin, ókilettigin, qúrylu tәrtibin, qúramyn qalyptastyrudy jәne qyzmetin úiymdastyrudy belgileydi.

➤ Qazaqstan Halyq Kenesi joghary konsulitativtik organ sanalady. Jalpyhalyqtyq dialogty jәne azamattyq qoghamnyng eldegi ishki sayasatty qalyptastyrugha qatysuyn qamtamasyz etu maqsatynda qúrylady. Keng auqymdaghy ókilettikke, sonyng ishinde zannamalyq bastama kóteruge jәne jalpyhalyqtyq referendum ótkizudi úsynugha qúqyghy bar.

➤ Qazaqstan Halyq Kenesi Qazaqstan Respublikasynyng azamattarynan qúralady.

➤ Kenes qúramynda tepe-tendik qaghidaty negizinde etnomәdeny jәne qoghamdyq birlestikterdin, sonday-aq astananyn, oblystardyn, respublikalyq manyzy bar qalalardyng mәslihattary men qoghamdyq kenesterining atynan 42 adamnan ókildik etedi, ony Qazaqstan Respublikasynyng Preziydenti bekitedi.

➤ Halyq Kenesine Tóragha basshylyq jasaydy. Halyq Kenesining ókilettik merzimi – tórt jyl.

4.«Qazaqstan Respublikasy astanasynyng mәrtebesi turaly» konstitusiyalyq zany

➤ Konstitusiyalyq zang astananyng júmys isteui salasyndaghy qoghamdyq qatynastardy retteydi jәne onyng qyzmetining qúqyqtyq, ekonomikalyq jәne úiymdyq negizderin aiqyndaydy.

➤ Qújatta mәslihattyn, jergilikti ózin ózi basqaru organynyng jәne qala әkimi jetekshilik etetin jergilikti atqarushy organnyng ókilettikteri naqty belgilengen.

➤ Zang shahardyng birynghay sәulettik kelbeti men dizayn kodyna qoyylatyn mindetti talaptardy aiqyndaydy, sonday-aq elorda tirshiligin qamtamasyz etu jәne infraqúrylymdy damytu jónindegi vedomstvolyq baghynysty úiymdardyng ókilettikterin bekitedi.

5.«Ákimshilik-aumaqtyq qúrylys turaly» konstitusiyalyq zan

➤ Konstitusiyalyq zang әkimshilik-aumaqtyq birlikterdi qúru jәne taratu, olardyng shekaralaryn belgileu jәne ózgertu, әkimshilik-aumaqtyq birlikterdi esepke alu jәne tirkeu, ataular beru men ataulardy ózgertu tәrtibin aiqyndaydy.

➤ Ákimshilik-aumaqtyq qúrylymdaghy qoghamdyq qatynastardy memlekettik retteuding maqsaty – tiyimdi memlekettik basqaru ýshin Qazaqstan Respublikasynyng útymdy aumaqtyq úiymdastyryluyn qamtamasyz etu.

Abai.kz