Seysenbi, 23 Mausym 2026
Qogham 152 0 pikir 23 Mausym, 2026 saghat 13:25

Qoghamgha filosof ne ýshin kerek?

Suret: Avtordyng jeke múraghatynan alyndy.

Filosof, jalpy, filosofiya - qoghamnyng mәdeniy-ruhaniy-psihologiyalyq tamyryn ústaytyn túlgha dese bolady.

Gegeli kezinde «filosofiya óz zamanynynyng aqyl-oy kvitessensiyasy» dep aitqanda - osyny aitqan...

Sol sebepti, әrbir filosof ózi ómir sýrgen qoghamda «filosofiyalyq oilau mәdeniyeti qalyptassa eken" dep armandaydy...

Sóitip, ol ózining kóp uaqytyn, bilimin, jigerin, densaulyghyn Halyqty filosofiyalyq aghartushylyq júmysqa arnaydy...

Filosof - filosofiya ilimining «elitarly ilim» ekenin jaqsy biledi, әri, ol ilimdi halyq jappay iygermeytinin, әri, ol mýmkin emes ekenin týsinedi...

Biraq, filosof ýshin «onyng oiyn týsinetin, adekvatty qabyldaytyn, qateligine syn aita alatyn qoghamnyng boluy» - asa manyzdy!

Óitkeni, filosofiyanyng ómir sýru arealy da «qogham sanasy shenberinde» jatady...

Filosofiya, qogham aldyndaghy prioriytetti mәselelerdi anyqtap, der kezinde dabyl kóteredi...

Ol bolmysty tútas kóru arqyly, sol bolmystyng býgingi ózekti jaghyn aiqyndap, ony qogham aldyna shygharady...

Mysaly, «qazirgi qazaq qoghamynda syrqattar bar ma?», bar bolsa «ol qanday syrqat?» degen súraq - qazirgi qazaq filosofiyasynyng eng ózekti mәselesige ainalyp túr...

Kelesi súraq - odan jazylu, túiyqtan shyghu joldaryn izdeu...

Býginde memlekettilikpen qatar damyp kele jatqan «memleket qúrushy últ bolyp qalyptasu» kezinde - filosofiya ózining «elitarly ilim» ekenin sәl «syrghytyp» qoyyp, ózi de halyqtyng sanasyna dendep enuge kýsh saluy kerek...

(Osynyng algoritmin de ózi oilap tabuy kerek)...

(Mәselen, qazirgi din siyaqty)...

Mine, osynday praktikalyq-jandy filosofiya - uaqyt óte ózi de bolashaqta әlem masshtabynda «elitarly» oy jýiesine ainalady.

Óitkeni, adamzattyng aqyl-oyy - týbinde filosofiyagha, yaghni, adamzat aqylyna baryp toghysady!

Ábdirashit Bәkirúly, filosof

Abai.kz

0 pikir