Býgin Astanada «Qúryltay saylauy: konstitusiyalyq negizder jәne sayasy transformasiya» atty saraptamalyq talqylau alany ótti.

Qúqyqtanushy ghalymdardy, sayasattanushylardy, әleumettanushylardy, ekonomisterdi, elimizding jetekshi saraptamalyq ortalyqtarynyng jәne memlekettik organdardyng ókilderin biriktirgen saraptamalyq alandy QR Preziydenti janyndaghy Qazaqstannyng strategiyalyq zertteuler instituty men Qoghamdyq sayasat instituty úiymdastyrdy.

Saraptamalyq alangha qatysushylar aldaghy Qúryltay saylauynyng konstitusiyalyq negizderin, jana sayasy modeliding júmys isteu erekshelikterin, sonday-aq Qazaqstan Respublikasynyng jana Konstitusiyasyn iske asyrudaghy sayasy partiyalar men qoghamdyq baqylaudyng rólin talqylady.

Qúryltay saylauynyng konstitusiyalyq jәne qúqyqtyq negizderine arnalghan birinshi sessiyany sayasattanushy Ghaziz Ábishev jýrgizdi. Pikirtalas barysynda qatysushylar jana ókildi organdy qalyptastyrudyng konstitusiyalyq negizderin, saylaudy ótkizuding qúqyqtyq kepildikterin, qoghamdyq baqylau tetikteri men azamattardyng saylau qúqyqtaryn qorghaudy qamtamasyz etu mәselelerin, sonday-aq aldaghy saylau nauqanyn aqparattyq sýiemeldeuding rólin talqylady.

VIII-shi shaqyrylymdaghy Mәjilisting eks-deputaty Marat Bashimov saylaudy retteytin konstitusiyalyq qaghidattardy egjey-tegjeyli talqylap, Negizgi Zang Qúryltaydyng memlekettik biylik jýiesindegi ornyn anyqtaytynyn jәne saylau prosesining qúqyqtyq standarttaryn belgileytinin atap ótti.

Sayasattanushy, VIII-shi shaqyrylymdaghy Mәjilisting eks-deputaty Aydos Sarym aldaghy saylau nauqany jana konstitusiyalyq modeliding alghashqy praktikalyq synaghy bolady degen pikir bildirdi. Onyng pikirinshe, alghashqy saylaudyng sapasy jana instituttardyng ornyqtylyghy men qoghamnyng olargha degen senim dengeyin aiqyndaydy.

QR Ádilet ministrligining Zannama jәne qúqyqtyq aqparat institutynyng diyrektory Janar Jigitekova saylau zannamasyn búzu faktileri boyynsha sot arqyly qorghaludyn, shaghymdanu tetikterining jәne zandyq jauapkershilikting manyzyn atap ótti.

Talqylau alanynyng ekinshi sessiyasy jana elektoraldyq jaghdayda sayasy partiyalardyng strategiyasy men orny mәselesine arnaldy. Sessiyany QR Preziydenti janyndaghy Qazaqstan strategiyalyq zertteuler institutynyng diyrektory Jandos Shaymardanov jýrgizdi.

Saraptamalyq alannyng ekinshi bóliginde partiyalyq jýiening transformasiyasy, partiyalyq qúrylystyng damuy, sayasy ókildikting sapasyn arttyru, partiyalardyng әrtýrli әleumettik toptarmen ózara is-qimyly, sonday-aq qazirgi medianyng jәne sayasy mәdeniyetting saylau ýderisterine yqpaly talqylandy.

Sayasattanushy Eduard Poletaev Qúryltaydy tek partiyalyq tizimder arqyly qalyptastyrugha kóshu sayasy partiyalardyng qogham mýddesin bildiretin negizgi institut retindegi rólin edәuir arttyratynyn aitty.

Óz kezeginde L.N. Gumiylev atyndaghy Euraziya últtyq uniyversiytetining prorektory, sayasattanushy Indira Rystina partiyalardyng iydeologiyalyq biregeyligin nyghaytu, kadrlyq әleuetin damytu jәne týrli әleumettik toptardyng súranystaryn terenirek týsinu qajettigine toqtaldy.

Sayasattanushy әri mediamenedjer Syrym Itkulov qazirgi sayasattaghy populizm men tehnokratiyalyq tәsilding araqatynasyna qatysty pikir bildirdi. Ol azamattardyng úzaq merzimdi senimi emosiyalyq úrandarmen emes, kәsiby sheshimder men partiyalardyng mazmúndy qyzmeti arqyly qalyptasatynyn aitty.

Qazaqstandyq qoghamdyq damu instituty Basqarmasynyng tórayymy Júldyzay Ysqaqova partiyalardyng әrtýrli auditoriyalarmen maqsatty júmys isteuine kóshu qajettigin aityp, әielderding sayasy kóshbasshylyghyn damytu mәselesine erekshe toqtaldy.

«Strategiya» әleumettik jәne sayasy zertteuler ortalyghynyng preziydenti Gýlmira IYleuova azamattardyng elektoraldyq minez-qúlqyna qatysty әleumettanulyq kózqarasyn úsyndy. Ol jana sayasy modeliding ornyqtylyghy instituttardyng sapasyna ghana emes, sayasy mәdeniyetting dengeyine jәne partiyalardyng qoghammen túraqty ózara baylanysyna da tәueldi ekenin atap ótti.

Qorytyndy talqylau barysynda sarapshylar Qúryltaygha alghashqy saylaudyng tabysty ótui qoghamdyq senimdi nyghaytugha, demokratiyalyq instituttardy odan әri damytugha jәne Qazaqstan Respublikasy jana Konstitusiyasynyng qaghidattaryn iske asyrugha manyzdy ýles qosatynyna senim bildirdi.

Abai.kz