Býgin Qazaqstan Respublikasynyng Bas Prokurory Berik Asylov jasandy intellekt salasyndaghy әlemge әigili sarapshy Kay-Fu Liymen júmys kezdesuin ótkizdi.

Is-sharanyng basty taqyryby IT-mamandar emes, prokuratura qyzmetkerlerining ózderi әzirlegen alghashqy sifrlyq jasandy intellekt qúraldarynyng tanystyrylymy boldy.

Múnday nәtiyjelerge qazaqstandyq Q.AI kompaniyasymen yntymaqtastyqtyng arqasynda qol jetkizildi.

20-dan astam prokuror dәstýrli baghdarlamalau daghdylarynsyz jasandy intellekt negizindegi sheshimderdi әzirleuge mýmkindik beretin ozyq Vibe Coding әdisi boyynsha qarqyndy oqudan ótti.

Kezdesu barysynda qadaghalau organynyng basshysy men doktor Kay-Fu Liyge eki pilottyq ónim tanystyryldy:

– Tergeushining JIY-kómekshisi (qylmystyq shemalar generatory) – qylmystyq ister boyynsha mәtindik anyqtamalardy avtomatty týrde taldap, birneshe sekund ishinde kórneki shemalar qúrastyratyn biregey algoritm. Jasandy intellekt qylmystyng mәn-jayyn ózdiginen anyqtap, qatysushylar arasyndaghy jasyryn baylanystardy aiqyndaydy jәne negizgi dәleldemelerdi jýieleydi. Paraqorlyq pen jalghan shot-fakturalargha qatysty isterde synaqtan ótken búl qúral prokurorlardy tehnikalyq sipattaghy kýndelikti júmystan bosatyp, uaqytty aitarlyqtay ýnemdeydi.

– Ýlken derekterding JIY-taldaushysy – qylmystyq statistikanyng bir jyldyq kólemin nebәri 15 minut ishinde óndey alatyn jýie. Neyrojeli qúqyq búzushylyqtardyng týrleri men demografiyalyq kórsetkishterin kórneki týrde beyneleytin interaktivti dashbordtar qalyptastyrady. Búl sheshim memlekettik dengeyde aldyn alu sharalaryn qabyldau ýderisin týbegeyli jedeldetuge mýmkindik beredi.

«Býgin biz Bas prokuraturanyng sifrlyq jetilu dengeyining joghary ekenin kórip otyrmyz. Qúqyqtyq statistika jәne arnayy esepke alu jónindegi komiytet on jyl ishinde qogham iygiligi ýshin – azamattardy aldyn ala qorghau men qoghamdyq qauipsizdikti qamtamasyz etu maqsatynda paydalanugha bolatyn orasan zor derekter qoryn jinaqtady. Kodtyng birde-bir jolyn jazbaghan qyzmetkerler adamnyng mýmkindiginen әldeqayda joghary jyldamdyqpen derekterdi óndey alatyn ónimder әzirleude», – dedi Kay-Fu Ly tanystyrylym barysynda.

Kezdesu qorytyndysy boyynsha prokuror-әzirleushilerdi odan әri oqytu, sonday-aq vedomstvo kóleminde jýieli «JIY-qabatyn» engizu ýshin basym pilottyq keysti aiqyndau jóninde uaghdalastyqtargha qol jetkizildi.

Jasandy intellekt salasyndaghy ýzdik sheshimderding avtory atanghan prokurorlargha alghys hattar tabystaldy.

«XXI ghasyrda basty detektiv algoritmder bolady. Eger búryn qylmyskerdi sausaq izi әshkerelese, endi ony minez-qúlyq modeli әshkereleydi. Biz úrylardyn, qaraqshylardyng jәne zorlyq-zombylyq jasaushylardyng kýmәndi minez-qúlyq ýlgilerin anyqtau ýshin beyne aghyndardy taldau mýmkindigine jaqyndap kelemiz. Qylmysker jýzin jasyra alady, biraq ózining minez-qúlqyn jasyra almaydy. Osylaysha qylmystyng aldyn alu jәne jazanyng búltartpastyghyn qamtamasyz etu tetikteri kýsheyedi. Zannyng aldyn ala әreket etu mýmkindigi artady», – dep atap ótti Berik Asylov kezdesudi qorytyndylay otyryp.

2026 jyl Qazaqstanda Sifrlandyru jәne jasandy intellekt jyly bolyp jariyalandy. Búl kezdesu men onda úsynylghan barlyq sheshimder Memleket basshysynyng memlekettik instituttardy janghyrtu jәne memlekettik basqaru sapasyn arttyru ýshin ozyq tehnologiyalardy paydalanu jónindegi tapsyrmalarynyng naqty jýzege asuy bolyp tabylady.

Abai.kz