Қазақстанға танымал жұп зәулім үйлерін көрсетіп еді.

Іле-шала сонау "Ескі Қазақстан" кезінде-ақ банк ашып, миллиардер атанған бір байбатша өзінің хан сарайындай үйін көрсетті.

Карл Маркс алғашқы капиталдың қалай жинақталатыны туралы не деп еді?

Халықтың үлкен бөлігі кедейшілік деңгейінде өмір сүретін елде ондай байлықпен мақтану ең алдымен сол байлардың өздері мен отбасылары үшін зияны тигізуі мүмкін екенін де еске салу артық болмаса керек..

"Маршал Рокоссовский елдегі ең сұлу әйелмен ойнас жасайды. Не істейміз?" - деген Берияға Сталин:

- Не істеуші едік? Тыныш қана күндеп отырамыз" деген екен..

"Әлеуметтік тұрақтылық" керек болса, біз тыныш қана іштей күндеп отырмай, ойымызды жаза отырайық..

Байлық пен Қарапайымдылық егіз (тарихи сабақ және заманауи этика)

Байлық — адамның мүмкіндігін ғана емес, оның ішкі мәдениеті мен жауапкершілігін де сынайтын құрал.

Карл Маркс алғашқы капиталдың жиналу жолдарын сипаттағанда, оның көбіне әділетсіздік пен қайшылыққа толы болатынын айтқан. Алайда, сол капиталды игерудің екі түрлі жолы бар: бірі — сән-салтанатпен мақтану, екіншісі — қоғам игілігіне жарату.

1. Әлемдік үлгі

Тарихта байлығын мақтаныш емес, аманат ретінде көрген тұлғалар аз емес:

Чак Фини 8 миллиард доллар тапса да, өмір бойы 15 долларлық сағат тағып, жалдамалы пәтерде тұрды. Ол барлық байлығын білім мен медицинаға жұмсап, «нөлдік теңгеріммен» өмірден өтуді мақсат етті және оған жетті. Ол үшін байлық — мақтаныш емес, мәселелерді шешудің құралы болды.

Уоррен Баффет әлемдегі ең бай адамдардың бірі бола тұра, 1958 жылы сатып алған ескі үйінде тұрады және таңғы асын қарапайым асханадан ішеді.

Ол байлығының 99%-ын қайырымдылыққа қалдыру туралы уәде берген.

2. «Хан сарайлары» мен қоғамдық резонанс (Қазақстандық контекст)

Соңғы уақытта отандық кәсіпкерлер мен танымал тұлғалардың өздерінің зәулім үйлерін, салтанатты өмірін жарыса көрсетуі қоғамда үлкен сұрақ тудырды.

Халықтың басым бөлігі экономикалық қиындықтарды бастан кешіп жатқанда, мұндай «көрсетілімдер» екіұдай сезім ұялатады.

Сталин мен Берия арасындағы маршал Рокоссовскийді «Тыныш қана күндеу» туралы әңгіме — бұл тек қызғаныш емес, бұл қоғамдағы әділетсіздік сезімінің іштей пісіп-жетілуі.

Байлықты асыра көрсету, әсіресе капиталдың жиналу тарихына қатысты сұрақтар көп елде, иесінің өзіне де, оның жақындарына да әлеуметтік және моральдық қауіп төндіруі мүмкін.

3. Байлық этикасы: Неге жасырған дұрыс?

Байлықты жария етпеу мен қарапайымдылықтың бірнеше маңызды себебі бар:

• Әлеуметтік тұрақтылық

Бай мен кедей арасы өте алшақ қоғамда байлықпен мақтану — отқа май құйғанмен тең. Қарапайымдылық — бұл халыққа деген құрметтің белгісі.

• Қауіпсіздік және Этика

Нағыз қайырымдылық анонимді болады. Джордж Истман (Kodak негізін қалаушы) миллиондаған долларды «Мистер Смит» деген атпен қайырымдылық қорларына аударып, атын жасырған. Бұл тұлғаның рухани биіктігін көрсетеді.

• Ұрпақ тәрбиесі

Зәулім сарай мен шексіз байлық ішінде өскен ұрпақ еңбектің қадірін білмей қалуы мүмкін. Чак Фини мен Уоррен Баффеттің балаларына тек білім беріп, байлықты халыққа қалдыруы — нағыз көрегендік.

Миллиардер болу — жетістік, бірақ миллиардер бола тұра Адам_болып_қалу — ерлік.

Қоғам алдындағы жауапкершілікті сезіну, байлықты мақтаныш емес, міндет деп білу — бүгінгі таңдағы нағыз тектіліктің белгісі.

Чак Фини айтқандай «Өлгеннен кейін қайырымдылық жасағаннан гөрі, тірі кезіңде бергенің әлдеқайда қисынды».

Ал сол беру процесі неғұрлым дабыра болмаса, соғұрлым құнды.

Суретте Үндістанның Мумбай қаласында орналасқан, сырт келбеті ерекше, 27 қабатты құны миллиард долларды құрайтын "Антилия" атты ғимарат.

Биіктігі 173 метр болатын бұл ғимараттың иесі — миллиардер Мукеш Амбани.

Ол мұнда отбасымен және 600 адамнан тұратын қызмет көрсетуші персоналмен бірге тұрады.

Жалпы ауданы - 48 000 шаршы метр.

Тұратын пәтерлерден бөлек, үйдің ішінде аспалы бақтар, екі қабатты фитнес-орталық және 50 адамға арналған кинотеатр бар.

Ғимарат шатырында үш тікұшақ алаңы орналасқан, ал жерасты гаражы 168 автокөлікке арналған.

Өмір Шыныбекұлы

Abai.kz